Klikzink
Een woonboerderij heeft bijna altijd een dakvlak dat groter is dan bij een gewoon woonhuis, en dat vlak is vaak niet uit één stuk. Het voorhuis heeft een ander dakdeel dan de stal of schuur erachter, en die twee delen zijn in de loop van de tijd niet altijd met hetzelfde materiaal gedekt. Wij komen regelmatig op boerderijen waar het woongedeelte riet heeft en de aangebouwde schuur pannen, of waar een deel ooit al vervangen is door een ander materiaal terwijl de rest nog origineel is. Dat maakt de vraag naar felsplaten op een woonboerderij anders dan bij een rijtjeshuis met één simpel dakvlak. Het gaat niet alleen om welk materiaal het beste is, maar om hoe het aansluit op wat er al ligt of blijft liggen.
Riet en felsplaten worden in de praktijk meestal niet naast elkaar toegepast op één ononderbroken vlak. Riet is dik, werkt met een heel andere opbouw van de dakconstructie en heeft een andere afwatering dan een strak stalen paneel. Wat wij vaker zien is dat het rietgedekte voorhuis blijft zoals het is, en dat een later aangebouwd deel, een schuur, een stal die tot woonruimte is verbouwd, of een aanbouw met een flauwere helling, in felsplaten wordt uitgevoerd. Op die plek werkt het systeem goed: felsplaten zijn vanaf zes graden dakhelling toepasbaar, dus ook op de flauwe hellingen die bij aanbouwen aan boerderijen vaak voorkomen en waar riet sowieso niet op zou kunnen. De overgang tussen het rieten dakvlak en het stalen dakvlak vraagt dan aandacht bij de detaillering, met name bij de nok of de plek waar de twee daken in elkaar overlopen. Dat is geen reden om ervan af te zien, maar wel een reden om het van tevoren goed te laten uittekenen in plaats van het aan de dakdekker op het dak te laten uitvinden.
Bij boerderijen met een pannendak is de situatie anders dan bij riet. Pannen en felsplaten kunnen op hetzelfde gebouw naast elkaar bestaan zonder dat het een technisch probleem geeft, bijvoorbeeld wanneer het hoofdvolume zijn pannen houdt en een dakkapel, een dwarskap, een aangebouwde garage of een voormalige stal in felsplaten wordt gedekt. Dat gebeurt vaak wanneer een deel van het dak toch al aangepakt moet worden, door lekkage, door een verbouwing, of omdat er isolatie bij moet, en de eigenaar er niet voor kiest om dan opnieuw pannen te leggen. De platen worden dan op de millimeter op maat gewalst, zodat de aansluiting op de bestaande pannen strak blijft in plaats van dat er met restplaten en extra naden gewerkt moet worden. Bij een boerderij in de Gelderse Vallei waar wij aan meegedacht hebben, is de oorspronkelijke kapschuur in Slate Grey uitgevoerd terwijl het voorhuis zijn pannen behield; vanaf de weg valt het verschil in materiaal weg omdat de kleurstelling rustig is en de kaplijnen doorlopen.
Een groot, ongedeeld dakvlak, zoals bij een boerderij met een lange doorgaande kapconstructie zonder tussenschotten, vraagt om andere keuzes dan een dak dat al in stukken is opgedeeld door bestaande aanbouwen. Bij een lang doorlopend vlak kunnen de platen in principe in één stuk van goot tot nok gewalst worden, wat het aantal naden beperkt en de kans op lekkage bij die naden vermindert. Bij een boerderij met meerdere lagere aanbouwen, ontstaan er automatisch meer randen, hoeken en aansluitingen, en dus meer plekken waar twee materialen of twee dakvlakken bij elkaar komen. Dat is niet erg, maar het betekent dat de voorbereiding meer tijd vraagt dan bij een enkelvoudig dakvlak. Wij werken daarom het liefst op basis van een tekening van de bestaande situatie, ook als het om een deel van het dak gaat, zodat de maatvoering van de platen precies op de bestaande situatie aansluit en er op het dak zelf niet meer gepast en geknipt hoeft te worden.
Er zijn situaties waarin wij een eigenaar eerlijk zeggen dat felsplaten niet de eerste keuze zijn. Als het rietgedekte deel van de boerderij monumentaal beschermd is, ligt de keuze voor het materiaal meestal al vast vanuit de vergunning, en heeft de vraag of felsplaten technisch kunnen weinig zin. Ook wanneer de eigenaar per se een doorlopend rieten silhouet wil behouden over het hele dakvlak, inclusief de aanbouwen, is een ander materiaal soms passender voor dat deel, of blijft riet de logische keuze ook op de aanbouw. Felsplaten komen het best tot hun recht op de delen van een boerderij waar toch al een knip in het materiaal ligt, bewust of door de bouwgeschiedenis, en waar een strak, hedendaags dakvlak niet botst met de rest van het ensemble.
Op een lang, groot dakvlak valt een kleur anders op dan op een klein dak. Nordic Night Black, Slate Grey en Metallic Dark Silver zijn alle drie mat, met een glansgraad onder de 5, wat meehelpt om een groot vlak rustig te houden in het landschap. Bij boerderijen die in het open veld staan, kiezen eigenaren vaak voor Slate Grey of Metallic Dark Silver omdat die kleuren minder hard contrasteren met de lucht en de omgeving dan een zeer donkere kleur op een fel zonnige dag zou doen, al is dat uiteindelijk een kwestie van persoonlijke voorkeur en van hoe het gebouw in het landschap staat.
Deze pagina geeft het overzicht voor de woonboerderij als geheel. Gaat het om een dak dat aan vervanging toe is, dan leest u daar meer over op de pagina over het dak vervangen bij een woonboerderij. Ligt er nu nog een pannendak dat u wilt behouden onder een nieuwe laag, dan is de pagina over verduurzamen met isolatie of over over bestaande dakpannen heen relevanter. Twijfelt u nog tussen felsplaten en een ander materiaal voor een specifiek deel van het dak, dan gaan de pagina's over felsplaten of dakpannen en felsplaten of golfplaat daar verder op in.
Heeft u een boerderij met een gedeeld dak van riet en pannen, of van pannen en een aanbouw, dan helpt het om vooraf een foto of een tekening van de bestaande situatie aan te leveren. Wij denken op basis daarvan mee over welk deel van het dak zich leent voor felsplaten en hoe de aansluiting op het andere materiaal het beste vorm krijgt, zonder dat daar kosten aan verbonden zijn.