Klikzink
Een storm die een dakvlak van een woonboerderij openrukt, doet dat zelden netjes. Bij een gewoon woonhuis is er meestal één dakvlak met één dekking, en is de schade te overzien: een rij pannen eruit, een stuk plat dak los. Bij een woonboerderij ligt dat vaak anders. Het dakvlak is groot, soms twintig meter lang of meer, en bestaat regelmatig uit twee materialen die ooit naast elkaar zijn gelegd: het oudere rieten gedeelte boven de woning, en een pannen- of ander dakvlak boven de stal of schuur die later is aangebouwd of verbouwd. Als de storm daar doorheen slaat, moet het herstel op twee ondergronds aansluiten die niets met elkaar te maken hebben. Dat is het eerste waar wij naar kijken voordat we iets zeggen over een oplossing.
Voordat er een plaat op het dak ligt, moet de schade zijn vastgelegd. Verzekeraars werken met een expert die komt kijken, en die expert wil de situatie zien zoals de storm die heeft achtergelaten: welk deel van het dak is beschadigd, hoeveel vierkante meter, en of het om de rietlaag, de pannen, de gordingen of de onderconstructie gaat. Foto's maken voordat er wordt afgedekt is niet overdreven voorzichtig, het is gewoon nodig. Bij een woonboerderij met een gemengd dak is dat extra belangrijk, omdat de expert anders niet kan zien welk deel oorspronkelijk riet was en welk deel al pannen had. Wij hebben het meegemaakt dat een eigenaar te snel een dekzeil over het hele dak had gespannen, met als gevolg dat de expert de scheidslijn tussen de twee materialen niet meer kon vaststellen en de schadebeoordeling vertraging opliep. Dek dus af waar het water binnenkomt, maar laat de rest zichtbaar tot de expert is geweest, of maak in ieder geval eerst goede foto's van de situatie zoals die is.
Een tweede punt waar verzekeraars op letten is of het herstel in verhouding staat tot de schade. Als een rietgedeelte van vijftien vierkante meter is beschadigd, verwacht een verzekeraar geen offerte voor een compleet nieuw dak van honderdvijftig vierkante meter, tenzij er een goede reden is waarom dat wél nodig is, bijvoorbeeld omdat de onderconstructie op meer plekken is aangetast dan alleen de open plek. Bij een woonboerderij komt dat argument overigens vaker terecht dan bij een gewoon huis: als het dak al twintig of dertig jaar riet draagt en de storm het rieten deel heeft opengereten, is dat vaak het moment waarop blijkt dat de panlatten of gordingen daaronder ook aan vervanging toe zijn. Dat is dan geen reden om het hele dak op kosten van de storm te vernieuwen, maar wel een reden om met de eigenaar te bespreken of herstel in hetzelfde materiaal nog verstandig is.
Direct na de storm is het doel vooral dat het droog blijft. Een noodreparatie met dekzeil, tijdelijke platen of noodpannen is bedoeld om de eerste weken te overbruggen, niet om een permanente oplossing te zijn. Bij riet is dat soms lastiger dan bij pannen, omdat een beschadigd rietvlak niet zomaar tijdelijk is af te dichten zonder de rest van het riet te beschadigen. Wie op een rieten dakvlak met zwaar materiaal loopt om een zeil te bevestigen, breekt het riet daaronder verder open. Daarom werken wij, als het om het rietgedeelte gaat, meestal samen met een rietdekker voor de noodmaatregel, en pas in de tweede stap met de eigenaar of aannemer over het definitieve herstel.
Voor het definitieve herstel is de vraag of het beschadigde vlak in hetzelfde materiaal wordt teruggelegd, of dat de eigenaar de kans grijpt om dat deel van het dak in iets anders uit te voeren. Felsplaten komen dan in beeld als het beschadigde deel niet het rietgedeelte was, maar het pannen- of ander plat gedeelte, of als de eigenaar toch al langer twijfelde over het rietgedeelte en de schade het moment is om die knoop door te hakken. Een felsplatendak sluit qua vorm goed aan op een pannendak: het kan onder dezelfde hellingshoek liggen, vanaf een helling van zes graden, en de platen worden blind bevestigd zodat er geen zichtbare schroeven in het dakvlak komen. Dat geeft, van de grond gezien, een rustig beeld dat niet concurreert met het riet ernaast.
Het echte werk bij een gemengd dak zit niet in het platenwerk zelf, maar in de naad tussen riet en fels, of tussen pannen en fels. Riet heeft een dikte van soms wel dertig centimeter aan de onderzijde van de daklijn, en een felsplaat is een paar millimeter dik. Die overgang moet water dichten in beide richtingen: geen water vanaf het riet onder de platen, en geen water vanaf de platen tegen het riet aan. Dat vraagt een loodaansluiting of een aangepaste daklijst die per situatie wordt gemaakt, niet standaard uit een handboek. Wij denken daarin mee op tekening, samen met de rietdekker en de aannemer die de aansluiting ter plekke uitvoert, en dat overleg kost de eigenaar niets. Bij pannen ligt dat eenvoudiger, omdat pan en felsplaat allebei een harde, vlakke ondergrond hebben en de aansluiting met gangbare dakdetails is te maken.
Als het beschadigde deel juist het rietgedeelte is, en de eigenaar wil dat deel in riet laten herstellen omdat dat bij het karakter van de boerderij hoort of omdat de verzekeraar alleen riet vergoedt als vervangend materiaal voor riet, dan heeft een felsplaat op die plek geen zin. Verzekeraars vergoeden doorgaans herstel in een vergelijkbaar materiaal, en wie zonder overleg het rieten deel vervangt door een felsplaat, loopt het risico dat de meerkosten voor eigen rekening komen. Ook als het gaat om een klein schadegebied van een paar vierkante meter binnen een groot pannendak, is het vaak logischer om met dezelfde pannen te herstellen dan om voor dat kleine vlak een aansluiting met felsplaten te maken; de aansluitingsdetails kosten dan meer moeite dan de schade rechtvaardigt. Felsplaten zijn hier vooral het overwegen waard als het beschadigde vlak op zichzelf staat, als de onderconstructie toch al aan vervanging toe is, of als de eigenaar de storm gebruikt als aanleiding om een groter deel van het dak in één keer aan te pakken.
Als de storm bij uw woonboerderij een deel van het dak heeft beschadigd, is de eerste stap het vastleggen van de schade voordat er wordt afgedekt, en het afstemmen met de verzekeraar over wat er vergoed wordt. Weet u al dat het beschadigde vlak niet het rietgedeelte is, of overweegt u om dat deel bij deze gelegenheid anders uit te voeren, dan kunt u ons de tekening en de foto's van de bestaande situatie sturen. Wij kijken dan mee naar de maten, de aansluiting op het andere materiaal, en wat er voor uw dak op maat te leveren is.