Klikzink
Bij een woonboerderij komt de vraag felsplaten of EPDM meestal niet voort uit smaak, maar uit de vorm van het dak. Een boerderij heeft vaak één groot dakvlak dat niet overal even steil is: het middenstuk loopt fors af, maar tegen de gootlijn wordt de helling zo flauw dat er eigenlijk geen sprake meer is van een schuin dak. Dat ene gebouw dwingt dan tot twee materialen naast elkaar, en de vraag is niet welk materiaal het beste is, maar waar de grens tussen de twee moet liggen.
Felsplaten hebben een ondergrens nodig van ongeveer zes graden dakhelling. Onder die grens werkt de fels niet meer waterdicht genoeg, hoe goed de platte ook op elkaar aansluiten. EPDM heeft die ondergrens niet en kan tot vlak aan toe worden toegepast. Bij een woonboerderij met een doorlopend rieten of pannen dakvlak dat overgaat in een lager, vrijwel vlak stuk boven een aanbouw of een voormalige stal, is dat vaak precies het scharnierpunt. Boven de zes graden kiezen we voor felsplaten, in het vlakke gedeelte voor EPDM. Wij meten dat samen met u of de aannemer op, liefst op de tekening, zodat de knip op een logische plek valt: bij een noklijn, een dakkapel of een bouwkundige overgang, niet halverwege een dakvlak waar hij in het zicht blijft.
Een voorbeeld dat vaak terugkomt is de aanbouw aan de achterkant van de boerderij, gebruikt als bijkeuken of werkruimte, met een dak dat bijna horizontaal tegen de achtergevel aanloopt. Dat stuk krijgt EPDM. Het hoofdvolume met de karakteristieke steile kap krijgt felsplaten. Vanaf de grond gezien vallen beide materialen in de kleur zwart of donkergrijs nauwelijks tegen elkaar af te lijnen, wat bij dit type gebouw meespeelt: de aansluiting moet functioneren, niet opvallen.
EPDM is een rubberfolie die in banen wordt gelijmd of los verlegd en met ballast of mechanische bevestiging op zijn plek blijft. Er zit geen fels in, geen richting, geen lijnenspel: het is bedoeld om onopvallend te zijn en waterdicht te blijven op een vlak dat je niet ziet vanaf de grond. Felsplaten zijn juist een zichtbaar dakmateriaal met een haaks opstaande naad van 35 millimeter, blind bevestigd met klemmen, zodat er geen schroeven in het zicht komen. Bij een boerderij met een steil, goed zichtbaar dakvlak levert dat een rustig beeld op dat bij veel eigenaren en architecten aansluit op het karakter van het pand. Bij een vlak dakdeel dat je vanaf de weg of het erf niet ziet, is die zichtbaarheid geen argument: daar telt alleen of het dicht blijft.
Gewicht speelt bij oude boerderijconstructies soms ook mee. Felsplaten van 0,55 millimeter dik wegen ongeveer 5 kilo per vierkante meter, EPDM inclusief eventuele ballastlaag kan, afhankelijk van de uitvoering, zwaarder uitpakken. Bij een boerderij met een oorspronkelijke rietgedekte kapconstructie die niet is berekend op veel extra gewicht, kan dat verschil relevant zijn voor de aannemer of constructeur die de knoop doorhakt. Dat is iets om vooraf te laten narekenen, wij kunnen daar niet over oordelen zonder de constructie te kennen.
Er zijn boerderijen waar het schuine dakvlak juist niet geschikt is voor felsplaten, ook al is de helling voldoende. Dat gebeurt bijvoorbeeld bij een sterk verzakte of onregelmatige kapconstructie, waarbij de dakvlakken niet meer strak en vlak liggen. Felsplaten vragen een redelijk egale ondergrond om mooi te blijven liggen; grote plooien of verzakkingen in het dakvlak worden door een hard, reflecterend stalen materiaal juist benadrukt. EPDM is flexibeler en volgt zo'n oneffen vlak beter, zonder dat het meteen in het oog springt. Bij een monumentale boerderij met een authentieke, licht verzakte kapconstructie die behouden moet blijven, is dat een reëel argument om ook op het steile deel voor EPDM te kiezen, of om eerst de constructie te herstellen voordat er stalen platen op komen.
Ook bij een dakvlak met heel veel doorbraken, dakramen, schoorstenen en opgaande delen dicht bij elkaar, kan EPDM praktischer zijn. Felsplaten werken het prettigst in aaneengesloten banen van dakvoet tot nok; bij veel onderbrekingen ontstaan er kleinere stukken plaat en meer aansluitdetails, wat het werk complexer maakt zonder dat het resultaat er beter door wordt. Dat is geen wet, maar een afweging die per dak verschilt en die we het liefst samen met de aannemer op de tekening bekijken voordat er wordt besteld.
Op een woonboerderij met twee materialen naast elkaar zit het risico niet in het materiaal zelf, maar in de overgang. Een felsplaat die overgaat in EPDM heeft een goed doordachte randafwerking nodig, meestal met een aansluitprofiel dat over de EPDM heen valt en onder de laatste felsplaat schuift, met voldoende overlap om windbelasting en slagregen op te vangen. Wordt die overgang te krap gedetailleerd, dan is de kans op lekkage bij storm groter dan bij beide materialen los. Wij denken daarover mee op tekening, zonder kosten, juist omdat dit precies het detail is dat bij een boerderij met een gemengd dakvlak vaak over het hoofd wordt gezien totdat het misgaat.
Ook de uitzetting van de materialen loopt uiteen. Felsplaten zetten door temperatuur ongeveer half zoveel uit als zink, en dat is in de lengte van de baan opgevangen in de bevestiging. EPDM als rubberfolie gedraagt zich anders en heeft zijn eigen bevestigingslogica. Bij de overgang moet de een de ander niet belemmeren in zijn eigen beweging, anders ontstaat op de lange termijn scheurvorming of loskomende delen op precies die plek waar u het niet wilt.
Breng de dakhelling van elk vlak in kaart, ook van de aanbouwen en lagere delen die vaak worden vergeten. Kijk daarna naar de staat van de kapconstructie: recht en stevig, of verzakt en onregelmatig. Met die twee gegevens is voor het grootste deel van het dak al te bepalen welk materiaal logisch is. Twijfelt u over een specifiek dakvlak, de aansluiting tussen de twee materialen, of het gewicht dat de bestaande constructie kan dragen: stuur ons de tekening of een foto van het dakvlak, dan denken we vrijblijvend mee over waar de knip het beste kan liggen en hoe die aansluiting wordt opgelost.