Klikzink
Bij een boerenschuur die in bedrijf blijft, komt de keuze tussen felsplaten en EPDM niet los te staan van de vraag wanneer het dak eraf mag en erop moet. Dat maakt deze afweging anders dan bij een loods die leegstaat of een nieuwbouwproject zonder tijdsdruk. Hier ligt vee onder het dak of moet de oogst binnenkomen, en vaak zit er nog een asbesthoudende golfplaat boven die eerst gesaneerd moet worden voordat er iets nieuws op kan.
De eerste vraag die de knoop doorhakt is de hellingshoek, niet de voorkeur van de eigenaar. Felsplaten vragen minimaal zes graden dakhelling om het water goed af te voeren langs de felsnaad. EPDM kent die ondergrens niet; de rubberfolie werkt ook op een nagenoeg vlak dak, omdat het een waterdichte laag is in plaats van een systeem van aan elkaar gekoppelde platen. Staat de schuur op een helling van twee of drie graden, dan valt de keuze dus eigenlijk al voor u: dat wordt EPDM, en felsplaten zijn dan geen optie, hoe mooi de rest van het verhaal ook klinkt. Bij een traditionele zadelkap met een helling van vijftien graden of meer ligt het net andersom: daar is EPDM technisch ook mogelijk, maar de meeste agrarische zadeldaken met voldoende helling worden bekleed met felsplaten, omdat een gefelst stalen dak op die hellingshoek net zo goed werkt en meestal goedkoper uitpakt in materiaal per vierkante meter.
Een groot deel van de oudere boerenschuren heeft nog een golfplaten dak met asbest. Dat moet gecertificeerd verwijderd worden voordat er een nieuwe dakbedekking op kan, en dat traject bepaalt vaak meer over de planning dan het materiaal dat u daarna kiest. Zodra de sanering gepland staat, is het slim om de nieuwe dekking er meteen achteraan te laten volgen, zodat het gebouw niet langer open ligt dan nodig. Voor beide materialen geldt dat de ondergrond na sanering schoon en vlak moet zijn; het verschil zit in wat er daarna gebeurt.
Felsplaten worden blind bevestigd met klemmen onder de fels, op een dragende ondergrond van hout of stalen gordingen, met zelfborende schroeven op staal en gewone schroeven op hout. Dat is een gestructureerd proces: baan voor baan, met een vaste werkende breedte van 475 millimeter, en de platen worden op maat gewalst tot op de millimeter, dus er is nauwelijks snijwerk op de bouwplaats. Voor een schuur van, zeg, achttien bij veertig meter betekent dat een voorspelbaar aantal dagen leggen, met platen die al de juiste lengte hebben als de vrachtwagen aankomt.
EPDM wordt in banen gelast of verlijmd op een ondergrond, meestal een houtachtig plaatmateriaal zoals OSB of multiplex op de bestaande gordingen. Dat vraagt een andere voorbereiding: de ondergrond moet vlak en droog zijn voordat de rubberfolie erop kan, en de naden tussen de banen moeten zorgvuldig gelast worden. Bij een schuur met een enkelvoudig plat of licht hellend dak is dat vaak juist eenvoudiger dan een felssysteem, omdat er geen aansluitingen op een nok of daklijn nodig zijn zoals bij een zadeldak. Bij grote oppervlakken met veel doorvoeren, zoals ventilatiekokers of lichtkoepels boven een stal, is EPDM ook flexibel: de folie is soepel genoeg om rond onregelmatige vormen te werken.
De praktische winst van felsplaten in een schuur die in bedrijf blijft, zit in de voorbereiding vóór het dak open gaat. Omdat de platen op maat gewalst worden, kan de aannemer de baanindeling en de lengtes al vaststellen terwijl de asbestsanering nog loopt. Op de dag dat het oude dak eraf is, ligt het nieuwe materiaal aansluitend gereed om erop te gaan, en dat scheelt dagen waarin het gebouw open ligt voor weer en wind, met vee dat ergens anders moet staan of oogst die uitgesteld moet worden.
Bij EPDM ligt dat anders, niet omdat het materiaal traag zou zijn, maar omdat het lasproces op de bouwplaats zelf plaatsvindt en dus meer afhankelijk is van droog weer en een schone, droge ondergrond op het moment van leggen. Regent het net op de dag dat de lasnaden gemaakt moeten worden, dan schuift het werk op. Bij felsplaten is de klemverbinding onder de fels minder gevoelig voor het weer tijdens het leggen zelf, al blijft ook daar een droge dag prettiger werken dan een natte.
Soms is er ruimte om het vee tijdelijk elders te stallen of valt het werk in een periode zonder oogst. Dan verschuift de afweging. Bij een lage helling waar zowel EPDM als, in uitzonderingsgevallen, een ander systeem kan, en waar geen haast is, kan de keuze meer gaan over de uitstraling en de levensduurverwachting van de coating. Felsplaten met de GreenCoat Pural BT-laag houden hun matte kleur relatief stabiel, in Nordic Night Black, Slate Grey of Metallic Dark Silver, en dat is voor een schuur die zichtbaar is vanaf de weg soms een overweging naast de techniek. EPDM is zwart en blijft dat; wie kleur wil in het dak, kiest dus per definitie voor een stalen systeem, niet voor rubber.
Bij een schuur met een dakhelling onder de zes graden is de discussie feitelijk gesloten: daar is EPDM de te overwegen optie en felsplaten vallen af, hoe graag de aannemer ook met stalen platen werkt. Datzelfde geldt voor schuurdelen met veel doorvoeren dicht bij elkaar, of voor een dakvlak dat aansluit op een bestaande EPDM-gevel of -dakrand, waar doorlopen in hetzelfde materiaal minder aansluitingen en dus minder lekrisico geeft. Ook bij een dak dat op korte termijn nog een keer aangepast wordt, bijvoorbeeld omdat er een zonnepaneelveld gepland staat met een net iets andere ondersteuningsstructuur, is een folie die zich makkelijk laat aanpassen soms praktischer dan een systeem van vaste platen.
Is de asbestsanering al aangevraagd of ingepland, dan is het verstandig om de hellingshoek van uw dak vooraf te laten opmeten en de baanindeling voor felsplaten, als die helling het toelaat, al vast te laten uitwerken op tekening. Dat kost niets en scheelt tijd op het moment dat het dak daadwerkelijk open ligt. Is de helling te laag voor felsplaten, dan is dat vroeg weten net zo waardevol, want dan kunt u de EPDM-aannemer inplannen zonder dat er nog een omweg via een ander systeem gemaakt wordt. Wij denken in beide gevallen mee op basis van de tekening van uw schuur, zodat u vóór de sloophamer valt weet welk dak erop kan.