Klikzink
Bij een boerenschuur is een dak vervangen iets anders dan bij een woonhuis. Er woont niemand, maar er staat vaak wel vee, ligt er voer of hooi, of moet er machines onder blijven staan. Het gebouw mag dicht zijn voordat het weer gaat regenen, en de planning moet passen tussen de bedrijfsvoering door. Wij krijgen die vraag regelmatig: kan het dak eraf en erop terwijl het bedrijf gewoon doorgaat. Het antwoord is meestal ja, maar de volgorde van werken bepaalt of dat ook echt lukt.
Bij een woonhuis kan een dakdekker een paar dagen uittrekken zonder dat iemand daar veel van merkt, eventueel met wat zeil erover bij regen. Bij een boerenschuur ligt dat anders. Staat er melkvee onder, dan moet de stal droog en tochtvrij blijven. Ligt er ruwvoer opgeslagen, dan mag dat niet nat worden, want vocht in hooi of stro is niet alleen verlies, het kan ook gaan broeien. Staat er machines of oogst onder, dan is een week zonder dak vaak geen optie. Daarom werken wij liefst in vakken: het dak wordt in delen open gemaakt en dezelfde dag of binnen een paar dagen weer dicht, in plaats van de hele kap in één keer bloot te leggen. Bij een schuur van dertig meter lang betekent dat werken in stroken van misschien zes tot tien meter, zodat er nooit een groot gat in het dak zit terwijl het weer omslaat.
Het werk zelf loopt in een vaste volgorde. Eerst gaat de oude bedekking eraf, meestal golfplaat, oude damwand of in oudere schuren nog gewoon asbestgolfplaten. Daarna komt het moment dat vaak onderschat wordt: de gordels en het dakbeschot, als dat er is, moeten beoordeeld worden. Een schuur van veertig of vijftig jaar oud heeft gordels die voor de oude, lichtere bedekking zijn berekend en die soms houtrot of roest hebben op plekken waar het dak al langer lekte. Pas als duidelijk is of de ondergrond de nieuwe platen kan dragen en waar iets vervangen moet worden, gaat de nieuwe bedekking erop. Overslaan van die beoordeling omdat de planning druk staat, is de meest gemaakte fout. Een schuur die er tien jaar later weer uit moet omdat de gordels toch niet in orde waren, is duurder dan een paar dagen extra nu.
Bij veel schuren van voor de jaren negentig hangt de oude golfplaat vol asbest. Dat verandert de planning wezenlijk, want asbest saneren is een apart traject met eigen regels, met een gecertificeerd bedrijf, en dat kan niet zomaar aan het einde van een werkdag even worden meegedaan. Wij plannen dat als losse stap voor het eigen dakwerk begint: eerst wordt het dak leeggehaald en gecontroleerd op asbest, dan pas komen wij met de nieuwe felsplaten. In de praktijk zien we dat veehouders dit vaak combineren met een moment dat het bedrijf iets rustiger is, bijvoorbeeld buiten het weideseizoen of net na de oogst, zodat de sanering en de nieuwe dekking in één aaneengesloten periode kunnen. Wie dit weet aan te kondigen bij de vergunning of subsidieaanvraag, wint vaak tijd, want die trajecten lopen soms parallel met de planning van de sanering.
Als het dak eenmaal leeg en beoordeeld is, is de rest van het werk vergelijkbaar met elk ander felswerk op een schuur: stalen banen met een opstaande fels van 35 millimeter, blind bevestigd met klemmen, dus geen doorgeschroefde platen die na verloop van tijd gaan lekken bij elke schroefgat. De platen zijn verzinkt en voorzien van een matte coating, leverbaar op maat tot op de millimeter, wat bij een lange schuurkap praktisch is: minder overlappingen betekent minder kans op lekkage en minder werk aan naden. Bij een dakhelling vanaf zes graden is dit systeem toepasbaar, wat voor de meeste schuurdaken ruim voldoende is.
Omdat de sanering, de beoordeling van de ondergrond en het nieuwe dak drie aparte stappen zijn, is het verstandig om niet zelf op de dag af te plannen tot het dak dicht moet zijn. Wij denken liever mee op basis van het gebouw: hoeveel dakvlak, hoe oud de gordels, wat er in de schuur staat en hoe kwetsbaar dat is voor een paar dagen wind of vocht. Meedenken op tekening kost niets, en dat is precies waar de tijdwinst vaak vandaan komt: platen die al op de juiste lengte zijn gewalst voordat ze de deur uit gaan, schelen op de dag zelf uren aan zaagwerk en pasmateriaal.
Er zijn situaties waarin het dak in delen vervangen tijdens vol bedrijf niet werkt. Is de bestaande dakconstructie zo ver heen dat er eigenlijk niemand meer onder mag lopen of staan, dan is gefaseerd werken met vee of voer eronder geen optie meer; dan moet de schuur eerst leeg en het gebruik tijdelijk stoppen, hoe vervelend dat ook is voor de bedrijfsvoering. Is er asbest aangetroffen in een dakconstructie die ook nog eens constructief zwak is, dan lopen sanering en herstel van de constructie in elkaar over en is haastwerk geen goed idee, ook niet als het melkveebedrijf op dat moment slecht zonder de stal kan. En bij een schuur die op zeer korte termijn toch verbouwd of verplaatst wordt, is het de vraag of investeren in nieuwe felsplaten nu nog logisch is, of dat een tijdelijke oplossing verstandiger is tot de definitieve plannen vaststaan. Voor de vraag welke bedekking het beste bij een boerenschuur past in algemene zin, hebben we dat op een andere pagina uitgewerkt; hier ging het vooral om de volgorde van werken als het gebouw in bedrijf blijft.
Heeft u een schuur waar het dak aan vervanging toe is, dan is de eerste stap niet het bestellen van platen, maar het beoordelen van de situatie: hoe oud is de bedekking, zit er asbest in, en hoe kwetsbaar is wat er nu onder het dak staat voor een paar dagen open kap. Met die informatie kunnen wij een planning voorstellen die past bij de bedrijfsvoering, en op maat leveren zodat er op de bouwplaats zo weinig mogelijk tijd verloren gaat aan aanpassen en zagen. Neem gerust contact op met een beschrijving van het gebouw en de situatie; wij denken mee, ook als het antwoord soms is dat felsplaten nu niet de beste volgende stap zijn.