Klikzink
Een woonboerderij heeft vaak een groot, ongedeeld dakvlak, en dat vlak is niet altijd één materiaal. Aan de voorzijde liggen pannen, boven de stal ligt riet, of het dak is ooit half vernieuwd en half origineel gebleven. Wie op zo'n dak felsplaten wil leggen, stelt eigenlijk twee vragen tegelijk: kan de constructie het gewicht dragen, en wat gebeurt er op de plek waar twee materialen op elkaar aansluiten. Die twee vragen samen maken het verhaal bij een woonboerderij anders dan bij een schuur of een nieuwbouwwoning met één dakvlak van één materiaal.
Het gewicht van felsplaten zelf is met ongeveer 5 kilo per vierkante meter niet het probleem. Vergeleken met keramische pannen, die afhankelijk van het type tussen de 40 en 50 kilo per vierkante meter kunnen wegen, is de belasting van een felsdak juist een fractie daarvan. Bij een woonboerderij waar een deel van het dak pannen draagt en een ander deel riet, is het interessant om te zien wat er gebeurt als je het pannendeel vervangt door felsplaten: de gording en de spanten op dat vlak krijgen minder te dragen, niet meer. Riet zelf is met een dikte van soms wel 30 centimeter ook een aanzienlijk gewicht, en een rieten dekking heeft doorgaans een zwaardere onderconstructie nodig dan een gedekt pannendak met dezelfde oppervlakte.
De vraag naar draagkracht wordt dus niet ingegeven door het nieuwe materiaal, maar door de bestaande situatie. Bij oude boerderijen is de kapconstructie vaak berekend op het gewicht van riet of pannen, met een bepaalde marge voor sneeuwbelasting en wind. Verlaagt u het gewicht van een deel van het dak door daar felsplaten toe te passen, dan ontstaat er geen probleem: de constructie kon het zwaardere materiaal al dragen, dus het lichtere kan ook. Andersom ligt het anders. Als het rietdeel blijft liggen en alleen het pannendeel wordt vervangen, verandert er niets aan de belasting op de plek waar het riet ligt, en blijft die berekening onveranderd van toepassing. Het is dus zelden de felsplaat die om een sterkere constructie vraagt, eerder een aanleiding om de bestaande balklaag nog eens te laten narekenen als daar al twijfel over bestond, los van het nieuwe materiaal.
Wat bij een woonboerderij wel telt, is de plek waar het felsdeel en het rietdeel of pannendeel elkaar raken. Dat is niet zomaar een naad, maar een bouwkundig detail dat water, wind en uitzetting moet opvangen zonder dat het zicht op het gebouw erdoor verstoord raakt. Riet en staal gedragen zich anders bij temperatuurwisselingen: felsplaten zetten met de temperatuur uit en in, riet niet op dezelfde manier. Bij een aansluiting van pakweg vier meter breedte moet die uitzetting ergens landen, meestal in de fels of in een los bevestigd overgangsprofiel, niet in een starre naad die na een paar jaar gaat lekken.
Omdat felsplaten blind bevestigd worden, met klemmen onder de fels en zonder zichtbare schroeven, is de aansluiting op een rieten daklijst of een rij pannen meestal een profiel dat los aansluit op de kop van de rietlaag of de pannen, met voldoende overlap om windopwaartse druk op te vangen. Bij een woonboerderij met een rieten voordeel en een felsen achterdeel is dat overgangsprofiel het enige onderdeel waar echt maatwerk nodig is; de rest van elk vlak is een kwestie van platen op maat leveren en monteren. Wij leveren felsplaten op de millimeter, van 450 tot 8000 millimeter, en denken op tekening mee over die aansluiting zonder dat daar kosten aan hangen. Dat is vooral nodig omdat elke woonboerderij een andere hoek, een andere overstek en een andere rietdikte heeft; een standaardprofiel bestaat er niet.
Er zijn situaties waarin deze combinatie niet de aangewezen oplossing is. Als het rietdeel van het dak op termijn ook vervangen moet worden, is het vaak verstandiger dat in één keer te doen in plaats van in twee fasen met een tijdelijke overgang die daarna weer verdwijnt. Een overgangsdetail dat maar een paar jaar mee hoeft te gaan, is geld en tijd dat u ook aan het definitieve dak kunt besteden. Ook bij een zeer lage dakhelling op het felsdeel, onder de zes graden, is felsplaten geen optie, en dan verandert de vraag naar de aansluiting met riet vanzelf mee, omdat er dan naar een ander systeem gezocht moet worden voor dat vlak.
Daarnaast is de overgang lastiger als het rietdak en het felsdeel in hetzelfde vlak liggen, zonder een knik, nok of muur die ze van elkaar scheidt. Twee materialen die in één rechte lijn overlopen, zonder enige onderbreking, zijn moeilijker waterdicht te krijgen dan twee materialen die elkaar raken bij een nok of een dakkapel. Bij een boerderij waar het rietdeel en het pannendeel al gescheiden zijn door een schoorsteen, een dakkapel of een knik in de kap, is de overgang naar felsplaten een stuk eenvoudiger te detailleren dan bij een dak dat in één ononderbroken vlak van riet in pannen overloopt.
Wilt u weten of de constructie van uw woonboerderij een felsdeel kan dragen naast het bestaande riet of de pannen, dan is het nuttig om eerst te laten vaststellen wat de bestaande kap nu al draagt en waar de knik of scheiding tussen de twee materialen precies ligt. Met die twee gegevens, en een tekening of foto van de situatie, kunnen wij meedenken over de aansluiting en de plaat op maat leveren. Neem contact op met Klikzink om uw dakvlak te laten bekijken.