Klikzink
Een woonboerderij is meestal geen gebouw met één dakvlak, maar een geheel van meerdere vlakken die niet altijd uit hetzelfde materiaal bestaan. Het voorhuis heeft vaak nog de oude pannen, terwijl het achterliggende bedrijfsgedeelte al eens vervangen is, of andersom. Soms ligt er riet op het hoofdvolume en heeft een aanbouw of schuurdeel al een ander dekmateriaal gekregen. Wie daar felsplaten aan toevoegt, kiest niet alleen een kleur voor een dak op zichzelf, maar voor een dak dat naast iets anders komt te liggen. Dat is een andere opgave dan bij een vrijstaande schuur of een nieuwbouwwoning met één doorlopend dakvlak, en het is precies waar de kleurkeuze bij een woonboerderij om draait.
Bij een gebouw met één ononderbroken dakvlak is de kleur vooral een kwestie van smaak en van wat bij de omgeving past. Bij een woonboerderij ligt er een extra laag bovenop: de nieuwe felsplaten moeten het bestaande materiaal niet overschreeuwen, en ze moeten er ook niet uitzien als een lukraak bijgeplakt stuk. Riet heeft van nature een warme, donkere, wat onregelmatige uitstraling. Oude pannen hebben meestal een dieprode, bruine of antracietachtige tint met een zekere ruwheid door verwering. Een felsplaat die daar los van staat, springt eruit op een manier die bij dit gebouwtype sneller opvalt dan bij een strak modern volume, omdat een boerderij nu net leeft van die ongelijke, ambachtelijke opbouw.
We zien in de praktijk dat een donkere, matte kleur op een woonboerderij het beste standhoudt tegenover riet. Nordic Night Black of Slate Grey trekken niet de aandacht naar zichzelf, en dat is precies wat je wilt op een dakvlak dat naast riet ligt: het riet blijft het element waar het oog op valt, de felsplaten vallen weg in de nok, in een dakkapel, of op een lager aangebouwd volume. Bij pannen ligt het net iets anders. Rode of bruinrode pannen vragen om een kleur die niet concurreert met die warmte, en daar werkt Metallic Dark Silver vaak beter dan een diepzwart vlak, omdat zwart naast baksteenrood al snel een hard contrast geeft dat niet bij de rest van het gebouw past.
De glansgraad is bij een woonboerderij misschien wel belangrijker dan de kleur zelf. Onze coating zit onder een glansgraad van 5, wat in de praktijk betekent dat het oppervlak nauwelijks licht terugkaatst. Dat is geen esthetische bijzaak. Riet en verweerde pannen hebben geen enkele glans, en een glanzend metalen vlak ertegenaan zou op elk moment van de dag zichtbaar iets anders zijn dan de rest van het dak, vooral bij laagstaande zon of bij regen. Een matte plaat gedraagt zich meer als een gedekt materiaal: het oppervlak absorbeert licht in plaats van het terug te werpen, waardoor het overgangsvlak tussen bijvoorbeeld een rieten kap en een felsplaten dakkapel minder een naad wordt en meer een verschil in textuur, wat bij een boerderij nu eenmaal past.
Een voorbeeld uit de praktijk: bij een woonboerderij met een rieten voorzijde en een plat, later aangebouwd bedrijfsgedeelte kozen de eigenaren aanvankelijk voor een lichtere kleur om het nieuwe deel te laten opvallen als duidelijk eigen onderdeel. Op de tekening leek dat een logische keuze, maar op het dak zelf trok die lichte, ook nog enigszins glanzende plaat alle aandacht naar het nieuwste, minst karakteristieke deel van het gebouw. Uiteindelijk is gekozen voor Slate Grey in de matte uitvoering, die het aanbouwdeel liet terugzakken in de totale compositie zodat het riet weer het beeldbepalende element werd. Dat is meteen de kern van kleurkeuze bij dit gebouwtype: het gaat niet om wat op zichzelf mooi is, maar om wat het minst concurreert met wat er al ligt.
Er zijn woonboerderijen waarbij een bewuste breuk tussen de materialen beter werkt dan een vloeiende overgang. Dat is het geval wanneer het bedrijfsgedeelte functioneel en architectonisch echt een ander onderdeel is, bijvoorbeeld een moderne serre-uitbouw of een nieuw bijgebouw dat nooit de suggestie moet wekken dat het bij de oorspronkelijke boerderij hoort. In die situaties is een lichtere, herkenbaar eigentijdse kleur soms juist een eerlijkere keuze dan een poging om met een donkere, matte plaat te doen alsof het er altijd al was. Een architect die met een duidelijk contrast werkt, kan dan bewust voor Metallic Dark Silver kiezen tegen een lichte gevel, terwijl het hoofdvolume met riet blijft staan zoals het is. Wij denken daar liever in mee vanaf de tekening dan dat we op voorhand één kleur adviseren, omdat de juiste keuze hier echt per situatie verschilt en afhangt van wat de eigenaar met het silhouet van het gebouw wil.
Ook bij een woonboerderij met pannen in een lichtere, meer verweerde grijstint werkt een donker dakvlak er direct naast niet altijd. Als het bestaande pannendak al aan vervanging toe is binnen een paar jaar, kan het verstandiger zijn om nu een kleur te kiezen die goed samengaat met het nieuwe pannendak dat er straks komt, in plaats van met het huidige. Dat is een gesprek dat we het liefst voeren voordat er iets besteld wordt, want de plaat wordt op maat gewalst en is dan niet zomaar om te ruilen.
Naast de kleur speelt de vormgeving van de plaat zelf een rol bij hoe rustig het geheel aandoet. De felsplaten worden blind bevestigd, met klemmen onder de fels, zodat er geen schroefkoppen te zien zijn die in het licht opvallen. Op een woonboerderij waar het riet of de pannen al genoeg textuur en onregelmatigheid geven, helpt een vlak zonder zichtbare bevestiging om het contrast tussen oud en nieuw klein te houden. Een dak vol glinsterende schroefkopjes naast een rieten kap zou het verschil alleen maar groter maken; een rustig, egaal vlak in een bewust gekozen matte kleur doet het tegenovergestelde.
De platen zelf zijn tot op de millimeter leverbaar, van 450 tot 8000 millimeter, wat betekent dat wij op tekening kunnen meedenken over hoe een nieuw dakdeel precies aansluit op de bestaande daklijn van een woonboerderij, inclusief de plek waar riet, pannen en fels elkaar raken. Dat meedenken kost niets, en juist bij een gebouw met meerdere materialen op één kap is dat meestal de stap die het verschil maakt tussen een geheel en een lapwerk.
Als u een woonboerderij heeft met riet of pannen op een deel van het dak en felsplaten overweegt voor een ander deel, is het verstandig om eerst een paar kleurstalen naast het bestaande materiaal te leggen, bij daglicht en bij bewolking, voordat er een knoop wordt doorgehakt. Stuur ons gerust een foto van de situatie en de maten van het dakvlak, dan kijken we vrijblijvend mee welke kleur en welk formaat het beste aansluiten bij wat er al op uw dak ligt.