Klikzink
Bij een oude boerderij komt de vraag felsplaten of bitumen meestal pas op tafel als het bestaande dak echt op is. Het gaat dan niet om smaak of om welk materiaal er nu eenmaal bij een boerderij past. Het gaat om wat de constructie eronder aankan, hoe lang u met de oplossing vooruit wilt, en wat u ermee kunt als het over twintig jaar weer eens moet. Die drie vragen leggen we hier naast elkaar, specifiek voor het soort dak dat bij oude boerderijen horen: een gebint dat vaak honderd jaar of ouder is, zelden nog helemaal recht ligt, en dikwijls een status heeft die het gebouw beeldbepalend of monumentaal maakt.
Een boerderij van voor de oorlog is zelden gebouwd met een waterpas. De gebintbalken zijn met de hand gekapt, het dakvlak is in de loop van de decennia gaan verzakken of net iets scheefgetrokken door de tijd, en geen twee dakvlakken zijn precies gelijk. Dat is niet erg, het hoort bij het gebouw en vaak is dat juist wat de charme uitmaakt. Maar het bepaalt wel welke dakbedekking hier logisch is.
Bitumen is soepel en kan zich redelijk goed voegen naar een ondergrond die niet vlak is, zeker als de dakbeschieting zelf wat oneffenheden vertoont. Felsplaten zijn stalen banen en die liggen strak op de gordels of panlatten waarop ze bevestigd worden. Een oneffenheid in de onderconstructie is bij bitumen minder snel zichtbaar dan bij een strak stalen vlak. Dat wil niet zeggen dat felsplaten niet op een oud gebint kunnen, dat kan wel, maar de onderconstructie moet dan eerst worden uitgevlakt of voorzien van een nieuwe, vlakke basis. Bij een sterk verzakt of doorbuigend dakvlak is dat een aanzienlijke aanvullende klus, en dan is het de vraag of die investering in verhouding staat tot wat het dak daarna moet gaan doen.
Het eerlijke verschil tussen deze twee materialen zit niet zozeer in wie het langst meegaat in absolute jaren, want dat hangt sterk af van uitvoering, onderhoud en het type bitumen dat gebruikt wordt. Het verschil zit in wat er gebeurt als het misgaat, en in hoe het ouder wordt.
Bitumen verweert. De bovenste laag met granulaat of leislag slijt, de kit bij de randen en doorvoeren wordt op een gegeven moment broos, en dan ontstaan er lekken die vaak eerst klein zijn. Dat is meteen ook de kracht van bitumen: een lek is doorgaans lokaal te herstellen. Een dakdekker legt een nieuwe baan over de oude, of vervangt een strook, en het dak is weer dicht. Bij een schuur die niet permanent bewoond is, of bij een gebouw waar men bewust kiest voor een onderhoudsregime waarbij er periodiek gekeken en bijgewerkt wordt, is dat een prettige eigenschap.
Felsplaten in verzinkt staal met een coating gaan in de regel lang mee zonder dat er onderhoud aan te pas komt, maar als er ooit schade ontstaat, bijvoorbeeld door een vallende tak of een verkeerd geplaatste ladder, dan is dat geen kwestie van een plek bijwerken. Een beschadigde baan vervangt u in zijn geheel, van goot tot nok, omdat de platen in doorlopende lengtes op maat gewalst worden en de fels de banen aan elkaar verbindt. Bij een boerderijdak van, zeg, acht meter lang is dat een baan van acht meter die eruit moet en vervangen moet worden. Dat is geen dagelijkse kwestie, maar het is wel iets waarmee u rekening houdt bij de keuze: felsplaten zijn zorgeloos in het dagelijks gebruik, maar minder vergevingsgezind bij lokale schade.
Bij een boerderij met status, of dat nu een formele monumentenstatus is of gewoon een pand dat beeldbepalend is voor het erf of het dorp, telt het aanzicht vanaf de weg of het erf net zo zwaar als de techniek. Bitumen ziet er vanaf de begane grond, mits goed uitgevoerd en met een leislag of grind afgewerkt, rustig en donker uit, en dat past bij veel oude boerderijen. Het nadeel is dat bitumen bij een zichtbaar dakvlak, dus een dak dat je vanaf de straat of het erf goed kunt zien, minder een indruk geeft van een verzorgd, ambachtelijk dak. Het blijft een gladde, vlakke bedekking zonder reliëf.
Felsplaten hebben door de opstaande naad om de 47,5 centimeter een lijnenspel dat vanaf de grond goed zichtbaar is, vooral bij laagstaande zon. Bij een boerderij met een lang, doorlopend dakvlak geeft dat een rustig, geordend beeld dat door veel welstandscommissies en eigenaren als passend wordt ervaren bij een traditioneel pand, zeker in de matte, donkere kleuren. Bij een monument waar de welstandscommissie of de gemeente meekijkt, is dat vaak een pluspunt, maar het is geen garantie: sommige commissies verlangen juist een rieten dak of pannen bij een boerderij met monumentale status, en dan is geen van beide materialen hier aan de orde. Dat is iets wat u vooraf bij de gemeente moet uitzoeken, niet iets waar wij als leverancier van staal over kunnen adviseren.
Bij een bijgebouw, een oude stal of een schuur bij de boerderij die weinig zichtbaar is en waar de constructie flink uit het lood staat, is bitumen vaak de nuchtere keuze. De aanlegkosten zijn lager, de bedekking vergeeft meer aan de ondergrond, en bij een gebouw dat over tien jaar misschien weer een andere functie krijgt of gesloopt wordt, is een grote investering in een stalen dak met een lange levensduur niet in verhouding.
Ook als het dakvlak zeer flauw is, onder de zes graden helling, is bitumen technisch de aangewezen weg. Felsplaten met een fels vragen om voldoende afschot om regenwater goed te laten afvoeren langs de naad; bij een vrijwel vlak dak is bitumen, mits met de juiste overlappen en detaillering aangelegd, de logischer keuze.
Bij het hoofdgebouw van de boerderij, het deel dat het aanzicht van het erf bepaalt en waarvan u wilt dat het er over enkele decennia nog steeds verzorgd bijstaat zonder dat u er ieder jaar naar om moet kijken, is de stalen felsplaat een logische overweging. Zeker als de onderconstructie eerst toch al aangepakt moet worden, bijvoorbeeld omdat er geïsoleerd wordt of omdat de bestaande dakbeschieting vervangen wordt, is dat het moment om de ondergrond meteen vlak en geschikt te maken voor een stalen dak. Dan betaalt u de aanpassing van de constructie sowieso, en is de keuze voor het dakmateriaal daarna vooral een kwestie van uiterlijk, onderhoud op de lange termijn en budget.
De vraag felsplaten of bitumen valt bij een oude boerderij niet in het algemeen te beantwoorden, want elk dakvlak van dit soort panden heeft zijn eigen staat van de gordels, zijn eigen helling en zijn eigen rol in het straatbeeld. Wij denken kosteloos mee op basis van een tekening of een foto van de bestaande situatie, en geven daarbij aan wat wij, vanuit onze ervaring met stalen dakbedekking, voor uw dak haalbaar en logisch vinden. Stuur ons de maten en een beschrijving van de onderconstructie, dan kijken wij mee of felsplaten hier passen, en waar niet.