Klikzink
Bij een schuurwoning loopt het dakvlak vaak zonder onderbreking door in de gevel. Er is geen dakrand die het silhouet breekt, geen goot die een harde lijn trekt tussen boven en onder. Dat is precies wat veel mensen mooi vinden aan dit gebouwtype, en het is ook precies waarom de materiaalkeuze hier zwaarder weegt dan bij een traditionele woning met een normale kap. Bitumen en felsplaten zijn beide gangbare oplossingen voor dit soort daken, maar ze gedragen zich heel anders op de plek waar dak en gevel in elkaar overlopen. Wij zetten de twee naast elkaar, specifiek voor deze situatie.
Op een gewoon huis is de gevel gevel en het dak dak, met een dakrand of een goot als scheiding. Bij een schuurwoning ontbreekt die scheiding vaak bewust. Het dakvlak buigt om, of gaat naadloos over in een verticaal vlak, en dat punt van overgang is het detail waar het ontwerp op staat of valt. Een bitumen dakbedekking is gemaakt om plat of licht hellend te liggen, niet om verticaal langs een gevel te lopen. Op het dakvlak functioneert het uitstekend, maar zodra de gevel in beeld komt, moet er een ander materiaal bij komen: aluminium platen, houten delen, of een andere gevelbekleding met een eigen aansluitdetail op de bitumen dakrand. Die overgang is precies waar een schuurwoning zijn strakke lijn verliest, want twee verschillende materialen naast elkaar tonen altijd een naad, hoe netjes die ook wordt afgewerkt.
Felsplaten kunnen wij vanaf zes graden dakhelling toepassen, en dezelfde platen lopen ook verticaal langs een gevel. Dat betekent dat wij het dakvlak en het gevelvlak in hetzelfde materiaal, met dezelfde felsrichting, over de knik heen kunnen laten doorlopen. Geen aansluitdetail tussen twee systemen, geen zichtbare overgang, maar één doorlopend vlak van nok tot maaiveld. Bij een schuurwoning waar de architect nu juist die ene ononderbroken lijn wilde, is dat het verschil tussen een tekening die werkt en een tekening die op papier mooi was maar in de uitvoering een knip krijgt.
Bitumen dakbedekking gaat een aantal jaren mee, en de precieze levensduur hangt af van het type bitumen, de opbouw, de ligging en het onderhoud. Als het einde van die levensduur in zicht komt, is dat vaak geleidelijk merkbaar: een blaasje hier, een naad die iets opstaat daar, een plek die vocht doorlaat na een strenge winter. Dat soort schade is over het algemeen goed te herstellen. Een dakdekker kan lokaal een reparatie uitvoeren, een nieuwe laag over de oude aanbrengen, of een gedeelte vervangen zonder het hele dak open te leggen. Bitumen is in die zin een vergevingsgezind materiaal: het faalt zelden abrupt, en een reparatie is meestal beperkt van omvang en snel uitgevoerd.
Stalen felsplaten werken anders. Sendzimir verzinkt staal met een coating van vijftig micrometer gaat lang mee zonder dat er onderhoud aan te pas komt, en juist omdat er geen zichtbare bevestiging is, geen naad die kan optillen en geen laag die kan verouderen op de manier van bitumen, is er ook weinig dat je tussentijds kunt of moet herstellen. Dat is de andere kant van diezelfde eigenschap: waar bitumen incidenteel bijgewerkt wordt, is een felsdak een systeem dat je in zijn geheel aanbrengt en dat daarna, op een enkele beschadiging door bijvoorbeeld vallende takken na, weinig aandacht vraagt. Gaat er toch iets mis, bijvoorbeeld een deuk door hagel of een beschadiging tijdens bouwwerkzaamheden, dan is dat op een stalen plaat lastiger onopvallend te verhelpen dan een plek bitumen bijwerken. Voor een eigenaar die liever kleine dingen zelf of via een lokale dakdekker oplost, is dat een reëel punt. Voor een eigenaar die liever in één keer een oplossing kiest en er dan verder niet meer naar om wil kijken, werkt het juist in het voordeel van staal.
Bij een schuurwoning kijkt bijna niemand van boven naar het dak. Vanaf de begane grond, vanaf de oprit of vanaf de weg, zie je vooral het silhouet en de kleur van het hele volume. Bitumen is vrijwel altijd zwart of donkergrijs en oogt vanaf een afstand vlak, zonder duidelijke lijnen. Dat kan bij een schuurwoning goed werken als het de bedoeling is dat het dak wegvalt tegen de lucht en de aandacht naar de gevelmaterialen gaat. Felsplaten hebben door de opstaande fels van 35 mm een zichtbare lijnenstructuur, die bij Nordic Night Black, Slate Grey of Metallic Dark Silver in een lage glansgraad net genoeg schaduwwerking geeft om het vlak richting en diepte te geven zonder dat het gaat glimmen of glinsteren. Bij een schuurwoning waar de architect met die lijnen wil spelen, juist om de overgang van dak naar gevel te benadrukken in plaats van te verstoppen, is dat een reden om voor felsplaten te kiezen. Wil de opdracht juist een zo vlak en rustig mogelijk volume, zonder enige textuur, dan kan bitumen op het dakvlak dat effect dichter benaderen, al blijft de gevel dan een ander materiaal vragen.
Een stalen felsplaat weegt ongeveer vijf kilo per vierkante meter, en dat is voor de meeste schuurwoningen geen probleem omdat de constructie daar doorgaans ruim op berekend wordt. Bitumen dakbedekking, inclusief de onderlagen en eventuele ballast, kan aanzienlijk zwaarder uitvallen. Bij nieuwbouw is dat te verrekenen in het ontwerp van de constructie, maar bij een schuurwoning die al staat en waarvan het dak wordt vervangen, kan het gewicht van bitumen soms een reden zijn om te kijken of de bestaande gordels en spanten dat aankunnen, zeker als er ook nog een dikke isolatielaag bij komt. Dat is geen kwestie die wij vanaf hier kunnen beoordelen; dat is aan de constructeur, maar het is wel iets om vooraf te laten narekenen voordat de knoop wordt doorgehakt.
Het is niet zo dat felsplaten bij elke schuurwoning de voor de hand liggende keuze zijn. Heeft het dak een zeer lage helling, richting de nul graden, dan valt het buiten wat wij met felsplaten aanbevelen en is bitumen, of een andere dakbedekking die voor platte daken gemaakt is, de aangewezen weg. Is het budget de eerste overweging en speelt de doorlopende lijn tussen dak en gevel in het ontwerp geen rol, omdat de gevel toch al in een ander materiaal wordt uitgevoerd, dan vervalt een groot deel van het argument voor felsplaten en kan bitumen op het dakvlak een prima en voordeliger oplossing zijn. En is er weinig budget of animo voor een grote ingreep in één keer, maar wel bereidheid om over de jaren heen onderhoud te plegen, dan past de herstelbaarheid van bitumen wellicht beter bij die manier van beheren dan een systeem dat in zijn geheel wordt aangebracht en verder met rust gelaten.
Heeft uw schuurwoning een doorlopend vlak van dak naar gevel en wilt u weten of dat in uw situatie, met uw hellingshoek en uw bestaande constructie, ook echt in felsplaten uitvoerbaar is, dan denken wij daar aan de hand van een tekening of een foto van de bestaande situatie kosteloos in mee.