Klikzink
Wie een chalet laat dakken, komt bij het lichte segment terecht. Bitumen en felsplaten zijn beide een gangbare oplossing op houtbouw met een beperkte draagkracht, maar de twee lopen daarna sterk uiteen. Het verschil zit niet in wat het dak in het eerste jaar kan, maar in wat er over tien of twintig jaar mee gebeurt, en hoe het dakvlak vanaf de grond oogt.
Bitumen wordt in banen op het dakbeschot gelast of gekleefd. Het volgt elke vorm, is snel gelegd en de kosten per vierkante meter liggen doorgaans lager dan bij een stalen felsdak. Voor een chalet met een eenvoudig zadeldak zonder ingewikkelde aansluitingen is dat een reële reden om ervoor te kiezen. Felsplaten zijn stalen banen met een opstaande fels van 35 millimeter die in elkaar klikken en met verholen klemmen worden bevestigd. Er komt geen las of kleeflaag aan te pas; de waterdichtheid zit in de vorm van de fels zelf.
Bitumen verouden onder invloed van uv-licht en temperatuurwisseling. De toplaag verweert, de naden blijven een kwetsbaar punt en op een chaletdak met weinig helling blijft water iets langer op het vlak staan dan op een steil dak. Dat versnelt de veroudering net iets. Bij veel chalets, vaak vakantiewoningen die een deel van het jaar leegstaan, wordt een beginnend lek niet meteen opgemerkt. Vocht trekt dan door het dakbeschot naar binnen voordat iemand het ziet.
Staal met een organische coating van 50 micrometer, zoals wij die op onze felsplaten aanbrengen, verweert nauwelijks op die manier. De coating is mat, met een glansgraad onder de 5, en verandert nauwelijks van aanzien in de loop der jaren. Waar bitumen na een aantal jaar opnieuw gecoat of vervangen moet worden, blijft een felsdak in die periode ongewijzigd. Dat is de kern van het verschil: bitumen is een systeem dat onderhoud vraagt om zijn levensduur te halen, een felsdak is een systeem dat die levensduur zonder dat onderhoud al meebrengt.
Daar staat een ander punt tegenover, en dat is precies waar bitumen een reëel voordeel behoudt: herstelbaarheid. Een scheur of beschadiging in een bitumen dakbedekking is met een brander en een lap nieuw materiaal ter plekke te repareren. Dat is werk voor een dakdekker, maar het gaat snel en lokaal, zonder dat er een hele baan vervangen moet worden.
Bij felsplaten ligt dat anders. Een lokale beschadiging, bijvoorbeeld door een vallende tak bij een chalet dat tussen bomen staat, is niet zomaar bij te werken met een likje verf zonder dat de reparatie zichtbaar blijft. Vaak is het praktischer om de hele baan van nok tot goot te vervangen, omdat de fels de baan over de volle lengte verbindt. Bij een chalet met een kort dakvlak is dat een beperkte ingreep; bij een lang doorlopend vlak zonder onderbreking is dat meer werk dan de vergelijkbare bitumen reparatie. Wie op een bosrijk perceel bouwt waar takken en twijgen regelmatig op het dak vallen, mag dat gerust meenemen in de afweging.
Een chalet heeft vaak een fors overstek, soms wel een meter of meer, dat het dakvlak over de gevel laat doorlopen. Dat overstek is voor beide materialen te bekleden, maar het gedrag verschilt. Bitumen op een overstek staat meer blootgesteld aan wind van onderaf en aan temperatuurschommelingen aan de onderzijde van het dakbeschot, waardoor de naden op die plek eerder verzwakken dan op het hoofdvlak.
Felsplaten hebben op een overstek juist een voordeel dat bij bitumen ontbreekt: de platen zijn op de millimeter leverbaar, van 450 tot 8000 millimeter, en de fels blijft de volle lengte van de baan doorlopen, ook over de rand van het overstek heen. Er is dan geen aparte naad of overgang nodig op precies de plek waar het dak het meest in het zicht komt vanaf de begane grond. Bij een chalet, waar bezoekers en bewoners vaak van onderaf tegen het overstek aankijken vanuit de tuin of de veranda, telt dat beeld mee. Een rechte, doorlopende fels ziet er vanaf die hoek anders uit dan een baan bitumen met een zichtbare naad net onder de daklijst.
Een chalet is lichte houtbouw, vaak met een dakconstructie die niet berekend is op zwaarder materiaal. Bitumen dakbedekking is licht, meestal enkele kilo's per vierkante meter afhankelijk van de opbouw en het aantal lagen. Felsplaten wegen ongeveer 5 kilo per vierkante meter, inclusief het onderliggende beplatingssysteem doorgaans nog steeds beduidend lichter dan pannen of leien. Voor de meeste chaletdaken is dat gewicht geen bezwaar, maar bij een chalet met een al aanwezige overbelasting, bijvoorbeeld door een eerdere uitbouw van de kap of een extra isolatielaag die er al op ligt, is het de moeite waard om de bestaande constructie te laten narekenen voordat het gewicht van een nieuw materiaal wordt opgeteld.
Er zijn chalets waarbij bitumen gewoon de logische keuze is. Bij een complex dakvlak met veel doorvoeren, dakkapellen of een ronde vorm is bitumen eenvoudiger aan te passen dan een stalen plaat met een vaste felsrichting. Bij een beperkt budget waarbij het dak over een aantal jaar toch vervangen wordt, bijvoorbeeld omdat het chalet op de nominatie staat om verbouwd te worden, is de lagere aanschafprijs van bitumen reëel voordeel. En bij een dak met minimale helling, net boven de grens waarop een felsplaat nog waterdicht functioneert, is bitumen soms de veiligere keuze omdat het systeem minder afhankelijk is van een minimale hoek.
Felsplaten zijn vanaf zes graden dakhelling toepasbaar, en dat is voor veel chaletdaken voldoende, maar bij een dak dat daar net onder blijft is bitumen het aangewezen alternatief.
De keuze tussen felsplaten en bitumen op een chalet hangt dus af van wat er zwaarder weegt: de lagere onderhoudsbehoefte en het rustige aanzien van een felsdak, of de eenvoudige lokale herstelbaarheid en lagere kosten van bitumen. Wie twijfelt, kan de tekening van het chalet naar ons opsturen. Wij kijken mee naar de vorm van het dak, het overstek en de bestaande constructie, en dat meedenken kost niets.