Klikzink
Bij een boerenschuur die in gebruik is, komt de vraag felsplaten of bitumen meestal pas laat op tafel. Er is een lekkage, er hangt asbest op het dak dat er toch af moet, of de bitumen laag is aan het einde van zijn leven. Dan wilt u niet eerst een studie naar dakbedekking, maar een nuchtere afweging: wat gaat hier het langst mee, wat kunt u zelf repareren als het misgaat, en hoe snel kan het dak dicht.
Bitumen dakbedekking wordt in banen aangebracht en aan elkaar gelast of gekleefd, vaak in twee lagen. Het is een bewezen manier om een plat of licht hellend dak snel dicht te maken, en de meeste dakdekkers in de regio kunnen het zonder gedoe leveren en leggen. Bij een schuur met een flauw hellend dak, of met veel doorvoeren voor ventilatie en licht, is bitumen vaak de praktische keuze omdat het zich makkelijk om details heen laat vormen.
De achterkant van bitumen is de levensduur en de manier waarop het verouderd. De bovenlaag verweert door zon en temperatuurwisseling, er ontstaan blaren en scheurtjes, en op een gegeven moment is een laag aan vervanging toe. Herstel kan, en is meestal ook goedkoop per reparatie, maar het blijft plakwerk op plakwerk. Op een schuur waar landbouwvoertuigen met ladders of hoge lading vlak langs het dak komen, of waar een dakraam eens beschadigd is geraakt, ziet u dat een gerepareerde bitumen laag na een paar van dat soort reparaties een lappendeken wordt. Vanaf de begane grond, vanaf het erf of de weg, is dat te zien: een dak met vlekken en richels waar de een laag over de andere is gelegd.
Felsplaten zijn stalen banen met een opstaande fels van 35 millimeter, blind bevestigd met klemmen onder die fels, zodat er geen schroeven in het zicht zitten. Het staal is verzinkt en heeft een coating van 50 micrometer erover, leverbaar in drie kleuren met een lage glansgraad. Vanaf de grond gezien geeft dat een strak, rustig vlak zonder de vlekken en overlappingen die bitumen na verloop van tijd krijgt. Voor een schuur die aan het erf grenst, of zichtbaar is vanaf de weg of vanaf de woning ernaast, telt dat mee, ook al is het geen boerenwerk op zich.
Belangrijker voor een werkgebouw is wat er gebeurt als er iets misgaat. Een felsplaat die beschadigd raakt, bijvoorbeeld door een tak, een ladder of hagel, is als losse baan te vervangen zonder dat u het hele dak open moet leggen. Dat is een andere aard van herstel dan bij bitumen: geen nieuwe laag erover, maar één onderdeel eruit en een nieuwe erin. Bij normaal gebruik gaat een stalen felsdak beduidend langer mee dan een bitumen laag, maar hoeveel langer hangt sterk af van de omgeving: een schuur naast een mestsilo of in een zeer vochtige omgeving belast het materiaal anders dan een schuur op een drogere locatie. Wij noemen daarom liever geen jaartal, dat verschilt te veel per situatie.
Bij veel schuren van een bepaalde leeftijd ligt er nog asbesthoudende golfplaat onder de huidige dakbedekking, of is de bitumen laag ooit rechtstreeks over asbest heen aangebracht. Dat verandert de afweging niet fundamenteel, maar wel de planning. Asbest verwijderen is een apart traject met eigen regels voor de sanering, en dat traject moet af zijn voordat er nieuw dakmateriaal op kan. Op deze pagina gaat het niet over die sanering zelf, maar wel over wat daarna praktisch is: als het dak toch open moet en er een saneringsploeg op het erf staat, is dat het moment om voor het beste plan op de lange termijn te kiezen, in plaats van voor de snelste tijdelijke oplossing.
Hier speelt het gebruik van de schuur een grote rol. Een schuur die dienst doet als opslag voor de oogst, als stalling voor vee, of allebei, kan meestal niet weken zonder dak. Bitumen heeft als voordeel dat het in korte tijd, met relatief eenvoudig gereedschap, dicht te leggen is, ook bij minder gunstig weer. Felsplaten worden op maat gewalst en geleverd, wat betekent dat de maten van tevoren vaststaan en er op de bouwplaats weinig aanpast hoeft te worden, maar de levertijd moet u wel inplannen rond de periode dat het dak open ligt. In de praktijk plannen aannemers dat soort projecten vaak in een rustiger moment tussen twee bedrijfspieken door, zodat het dak niet openligt tijdens de oogst of tijdens een periode dat het vee er per definitie onder moet staan.
Een ander punt bij een werkgebouw is de dakhelling. Felsplaten zijn te leggen vanaf een helling van zes graden; bij een vlakker dak dan dat is bitumen vaak de enige praktische optie, en is de vraag felsplaten of bitumen eigenlijk al beantwoord door de vorm van het gebouw. Bij een schuur met een duidelijke kapvorm, met voldoende helling, ligt de keuze weer open, en dan wegen levensduur en herstelbaarheid zwaarder.
Er zijn situaties waarin wij zelf bitumen zouden aanraden. Bij een zeer vlak dak, bij een schuur met veel doorvoeren, dakramen en installaties dicht bij elkaar, of bij een dak dat binnen afzienbare tijd toch vervangen wordt omdat er andere plannen zijn met het gebouw, is de lagere investering en de snelle uitvoering van bitumen vaak verstandiger dan een systeem bedoeld voor een lange termijn. Ook als het budget nu simpelweg niet toereikend is voor een stalen felsdak, is een goed aangelegde bitumen laag een degelijke tussenoplossing, zolang u weet dat u die laag over een aantal jaren opnieuw moet beoordelen.
Wilt u weten wat voor uw schuur praktisch is, kijk dan eerst naar drie dingen: de hellingshoek van het dak, of er asbest in het huidige dakpakket zit, en welke periode van het jaar het dak echt gemist kan worden voor werk. Die drie antwoorden bepalen grotendeels of felsplaten of bitumen hier de logische keuze is. Wij denken kosteloos mee op basis van een tekening of een paar foto's, en werken zelf met eigen walsmachines, zodat platen op maat geleverd worden voor de dag dat het dak echt openligt.