Klikzink
Een chalet is bijna altijd lichte houtbouw. De spanten zijn dunner dan bij een traditioneel dak, de dakplaat ligt vaak direct op een houten onderconstructie zonder zware ondersteuning, en het dakvlak wordt aan de onderkant vaak verlengd door een overstek. Dat overstek is bedoeld om de gevel te beschermen tegen regen, maar het betekent ook dat een deel van het dakvlak geen directe steun heeft vanuit de gebouwconstructie zelf. Wie op zo'n dak een dakraam of een doorvoer voor een schoorsteen, ventilatiekanaal of zonnepaneelbekabeling wil plaatsen, heeft met andere beperkingen te maken dan bij een schuur met een stalen dakconstructie of een woonhuis met een zwaar dakbeschot.
Bij felsplaten wordt de belasting van een dakraam via de klemmen en de onderconstructie afgevoerd. Op een chalet is die onderconstructie licht, en dat betekent dat de plek van een doorvoer of dakraam niet vrij te kiezen is. Een dakraam midden op een dakvlak, tussen twee spanten, vraagt om een verstevigde onderconstructie: een extra regel of een opgezette kraag van hout die het gewicht van het raam en de bijbehorende windbelasting opvangt en doorgeeft aan de spanten. Zonder die verstevigng buigt de dakplaat plaatselijk door, en dat is precies waar een felsverbinding gaat lekken: een fels werkt alleen waterdicht als de plaat vlak blijft liggen en de klemmen hun werk kunnen doen zonder vervorming.
In de praktijk betekent dit dat wij bij een chalet altijd vragen naar de plek van de spanten voordat we een dakraam inplannen. Ligt een spant net op de gewenste plek, dan kan de opening daar tussenin zonder veel aanpassing. Ligt de gewenste plek er middenin, dan moet de eigenaar of aannemer eerst een verzwaring aanbrengen. Dat is geen kwestie van felsplaten, maar van houtbouw, en daarom werken we hierin nauw samen met de timmerman of aannemer op de bouwplaats: wij leveren de platen op maat met de juiste uitsparing, maar de ondersteuning moet er staan voordat de plaat gelegd wordt.
Een overstek verlengt het dakvlak voorbij de gevellijn. Dat is prettig voor de afwatering van regen weg van de gevel, maar het heeft een praktisch gevolg voor doorvoeren: een schoorsteen of ventilatiekanaal dat vanuit de leefruimte naar buiten moet, komt vaak niet meer recht onder het gekozen punt in het dakvlak uit. De schacht moet dan schuin door de constructie, of de doorvoer verschuift naar een ander punt dan waar het toestel binnen staat opgesteld.
Bij een chalet met een fors overstek adviseren wij om de positie van doorvoeren al bij het ontwerp van de dakplaten vast te leggen, niet achteraf. Een doorvoer die na montage van de felsplaten alsnog een plek moet krijgen, betekent dat er in een bestaande plaat gesneden moet worden. Dat kan, maar de aansluiting rond de doorvoer is dan lastiger waterdicht te maken dan wanneer de uitsparing en de bijpassende kraag al in de fabriek zijn meegenomen. Omdat wij platen op de millimeter leveren, kunnen we een doorvoer al in de plaat zelf verwerken als de maten en de positie vooraf bekend zijn. Dat scheelt werk op het dak en vermindert het risico op een lek die pas na een paar regenbuien aan het licht komt.
De fels zelf, de haaks opstaande rand van 35 millimeter, is de plek waar twee platen elkaar raken en waterdicht worden geklikt. Bij een dakraam of doorvoer moet die logica worden nagebouwd op een andere manier, omdat er geen twee platen samenkomen maar een vierkant of rond object door het vlak heen moet. Dat gebeurt met een opstaande kraag rond de opening, hoog genoeg om boven het te verwachten waterniveau bij slagregen uit te komen, en met een afdekking die het water actief van de opening weg leidt in plaats van er alleen overheen.
Op een chalet met een lage dakhelling, en felsplaten kunnen al vanaf zes graden toegepast worden, is die opstaande kraag belangrijker dan op een steil dak. Bij weinig helling blijft het water langer op het vlak staan en heeft het meer tijd om via kleine oneffenheden naar binnen te zoeken. Wij leveren daarom bij dakramen en doorvoeren op een chalet standaard een hogere kraag dan bij een dakvlak met veel helling, en raden aan om de opening niet te dicht bij de laagste rand van het dakvlak te plaatsen. Een doorvoer net boven de dakrand, waar het water van het hele vlak samenkomt voordat het de goot bereikt, is een van de meest voorkomende oorzaken van een lek die we later moeten herstellen.
De combinatie van een lichte constructie en een overstek maakt een chalet niet ongeschikt voor felsplaten, dakramen of doorvoeren. Het betekent wel dat de volgorde van beslissingen anders is dan bij een zwaardere constructie. Bij een schuur met een stalen dak kan een dakraam vaak nog worden toegevoegd nadat het dak al ligt, omdat de constructie de extra belasting zonder aanpassing opvangt. Bij een chalet is dat zelden het geval: de plek van elke opening in het dakvlak moet bekend zijn voordat de spanten en de dakplaten definitief worden vastgelegd.
Wanneer dit niet de goede volgorde is, is bijvoorbeeld bij een bestaand chalet waarvan de eigenaar achteraf, jaren na de bouw, alsnog een dakraam wil toevoegen voor extra lichtinval op een zolderkamer. Dan is het eerst nodig om te bepalen of de bestaande spanten de extra belasting kunnen dragen, en dat is een vraag voor een constructeur of aannemer, niet voor de leverancier van de dakbedekking. Wij kunnen de plaat met de juiste uitsparing leveren zodra die vraag beantwoord is, maar we raden af om eerst de plaat te bestellen en dan pas te kijken of de constructie het toelaat.
Heeft u een chalet in aanbouw of in renovatie waarbij dakramen of doorvoeren gepland staan, dan helpt het om de posities daarvan zo vroeg mogelijk aan ons door te geven, samen met een tekening of schets van de spantafstand en het overstek. Wij kijken dan mee of de gewenste plek zonder aanpassing van de onderconstructie kan, of dat er eerst een verstevigng nodig is, en werken de uitsparingen zo uit dat ze al in de plaat verwerkt zitten voordat deze naar de bouwplaats gaat. Dat meedenken op tekening kost niets, en voorkomt dat er op het dak zelf nog gesneden en aangepast moet worden.