Klikzink
Bij een schuurwoning loopt het dakvlak vaak zonder onderbreking door in de gevel. Geen dakrand, geen overstek die het oog stopt, maar één rechte lijn van goot tot nok en soms van nok tot maaiveld. Dat is precies waarom dakramen en doorvoeren op dit gebouwtype anders liggen dan bij een woning met een normaal hellend dak en een losse gevelbekleding. Elke opening in dat vlak, of het nu een dakraam is, een rookkanaal, een ventilatiebuis of een lichtkoepel, moet passen in een detail dat door zowel dak als gevel heen loopt zonder dat je de overgang ziet. Dat is een ander vraagstuk dan een doorvoer in een gewoon dak, en het bepaalt waar u in het ontwerp op moet letten.
Op een traditioneel dak zit een doorvoer in een vlak dat op zichzelf staat: de gevel is iets anders, met andere platen, andere kleur, andere detaillering. Bij een schuurwoning met doorlopende felsplaten is dat onderscheid er niet. De platen op het dak zijn dezelfde platen als op de gevel, in dezelfde lijn gelegd, met dezelfde felsrichting. Een doorvoer die op het dak begint en de gevel raakt, of die precies op de knik tussen dak en gevel ligt, moet daarom in één beweging worden opgelost. Er is geen aparte gootconstructie die het water opvangt voordat het bij de doorvoer komt, en er is geen overstek die regenwater van de gevel weghoudt. Het is dat ene vlak, van boven tot onder, en de doorvoer moet daar zonder onderbreking in liggen.
In de praktijk betekent dit dat de plaatsing van een dakraam of een doorvoer al in een vroeg stadium op tekening moet staan, liefst voordat de platen op maat worden bewerkt in de fabriek. Wij leveren de banen op de millimeter en werken zonder meerprijs mee op tekening, maar dat werkt alleen als de positie van ramen, kanalen en doorvoeren vaststaat voordat de plaat gewalst wordt. Een doorvoer die achteraf in een bestaand felsvlak moet worden ingepast, is aanzienlijk lastiger uitvoerbaar dan een doorvoer waar de platenindeling al op is afgestemd.
Een doorvoer in een felsdak wordt niet los op de plaat gezet, maar ingepast tussen de felsen. De fels van 35 mm is de plek waar het water via de klemmen wordt afgevoerd, en een doorvoer die dwars door een baan heen gaat, moet dat afvoerpatroon niet doorbreken. Daarom wordt bij een doorvoer meestal gewerkt met een gesoldeerde of gelaste kraag van hetzelfde verzinkte staal, die aan de bovenzijde onder de hoger gelegen felsplaat schuift en aan de onderzijde over de lager gelegen plaat heen valt. Het principe is hetzelfde als bij een schoorsteen op een normaal dak: het water dat van boven komt, moet altijd over de kraag heen kunnen lopen, nooit ertegen op.
Bij een schuurwoning waar dak en gevel in elkaar overlopen, ligt een doorvoer regelmatig dicht bij die knik. Dan telt niet alleen de waterafvoer van boven naar onder op het dakvlak, maar ook de manier waarop het water van het dak de gevel op zou kunnen lopen als de doorvoer verkeerd is geplaatst. Een voorbeeld uit de praktijk: een ventilatiekanaal voor een badkamer dat net onder de daklijn in de gevel uitkomt. Als dat kanaal een paar centimeter hoger had gelegen, op het dakvlak zelf, was de kraagconstructie eenvoudig geweest. Nu de doorvoer op de knik zelf ligt, moet de kraag zowel de aflopende als de verticale richting van het water opvangen, en is er een extra strook plaatwerk nodig die de knik overbrugt voordat de kraag wordt aangebracht. Dat is precies het soort detail dat op tekening moet worden opgelost, niet op de steiger.
Een dakraam vraagt om een vergelijkbare aanpak, maar dan op een groter oppervlak. Het kozijn van het raam moet aan alle vier de zijden goed aansluiten op de felsplaten omheen, en bij een schuurwoning ligt de vraag vaak niet alleen hoe het raam in het dak komt, maar ook of het raam op het dakvlak blijft of doorloopt tot in het verticale gedeelte. Sommige opdrachtgevers willen een raam dat precies op de knik tussen dak en gevel zit, zodat licht zowel van boven als opzij naar binnen valt. Dat is constructief mogelijk, maar het vraagt een aangepaste plaatindeling: de baan waarin het raam zit, moet als geheel over de knik heen lopen, met een felsverbinding die aan beide zijden van het kozijn even strak aansluit.
Een ander voorbeeld: bij een schuurwoning met een dakhelling van rond de tien graden werd een dakraam gepland op ongeveer een derde van de daklengte vanaf de nok. Dat is een plek waar relatief veel water samenkomt voordat het bij de goot aankomt. Het kozijn kreeg daarom aan de bovenzijde een bredere overlap dan gebruikelijk, zodat het water dat van de nok afkomt niet tegen de bovenrand van het raam blijft staan maar er ruim overheen wordt geleid. Dat soort keuzes is niet standaard, het hangt af van de plek van het raam op het vlak, de dakhelling en de lengte van de baan erboven.
Een doorlopend felsvlak met dakramen en doorvoeren werkt goed als de indeling van tevoren vaststaat en als het aantal doorvoeren beperkt blijft. Bij een schuurwoning met veel installaties, bijvoorbeeld meerdere ventilatiekanalen, een schoorsteen en twee of drie dakramen dicht bij elkaar, wordt het vlak dooraderd met kragen en aansluitingen. Dat is uitvoerbaar, maar het doet afbreuk aan wat een doorlopend felsvlak nu net aantrekkelijk maakt: de rust van één ononderbroken lijn. In zulke gevallen is het te overwegen om installaties te clusteren op één plek in het dak, liever dan ze te verspreiden, zodat het grootste deel van het vlak vrij blijft.
Ook bij een zeer flauwe dakhelling, dicht bij de ondergrens van zes graden, is voorzichtigheid nodig met doorvoeren die dicht bij de gevelovergang liggen. Hoe vlakker het dak, hoe langzamer het water afvoert en hoe groter de kans dat het bij een obstakel blijft staan in plaats van door te lopen. Een doorvoer die op een steiler dak probleemloos werkt, kan op een vlak dak vlak bij de knik met de gevel wél voor stilstaand water zorgen. In die situatie is het verstandiger de doorvoer te verplaatsen naar een punt hoger op het dak, ook als dat op tekening minder logisch oogt vanuit de installatie zelf.
Als u een schuurwoning ontwerpt of laat bouwen waarbij dak en gevel in één felsvlak overlopen, is het verstandig de positie van dakramen, schoorstenen en ventilatiekanalen zo vroeg mogelijk vast te leggen. Stuur uw tekening naar ons door, dan denken wij vrijblijvend mee over de plaatindeling en de plek van de doorvoeren, zodat de platen al met de juiste maatvoering en felsrichting uit de fabriek komen.