Klikzink
Een schilddak heeft geen kopgevels. Alle vier de zijden lopen schuin naar de nok toe, en op elke hoek ontmoeten twee dakvlakken elkaar in een hoekkeper. Dat is meteen het verschil met een zadeldak of een lessenaarsdak: daar heeft u één of twee vlakken en een beperkt aantal randen. Hier heeft u vier vlakken, vier hoekkepers en vaak ook nog een graat naar een dakkapel of luchtkoker. Op een paardenstal, waar onder dat dak ammoniak, stof en vocht van de dieren samenkomen, is dat niet alleen een kwestie van meer snijwerk. Het is de plek waar een verkeerd detail het snelst een lek, een roestplek of een broeiplaats voor schimmel oplevert.
Bij een schilddak lopen de banen op elk vlak toe naar een punt of naar een korte nok, in plaats van rechtdoor van goot naar nok zoals bij een zadeldak. Dat betekent dat elke baan op een driehoekig vlak een andere lengte krijgt, en dat de felsnaden bij de hoekkeper niet vanzelf gelijk uitkomen op de twee aangrenzende vlakken. Bij een rechthoekige paardenstal met vier gelijke schilden is dat nog te overzien. Bij een stal met een uitbouw voor de zadelkamer, of met een dakkapel boven de voergang, verspringen de vlakken in breedte en helling, en moet de indeling per vlak apart worden bepaald voordat er één plaat gewalst wordt.
Omdat wij de platen op maat leveren, van 450 tot 8000 millimeter op de millimeter, kunnen we die indeling vooraf op tekening uitwerken. Dat is geen overbodige stap. Een baan die 40 millimeter te kort valt bij de hoekkeper betekent een extra naad op een plek waar toch al twee vlakken samenkomen, en dat is precies waar u die extra naad niet wilt. Meedenken op tekening kost niets, en bij een schilddak met vier hoeken is dat het moment waarop een dakdekker en een leverancier elkaar nodig hebben.
De hoekkeper op een schilddak is een inwendige of uitwendige hoek waar twee dakvlakken onder een schuine lijn samenkomen. Bij pannen wordt dat opgelost met gesneden pannen en een keperlat. Bij felsplaten moet de plaat op de bouwplaats op maat gezaagd of gesneden worden langs die schuine lijn, en moet de fels aan de rand van de hoekkeper anders afgewerkt worden dan een rechte rand aan de goot of de nok. Dat is precies het werk waar de ervaring van de verwerker het verschil maakt. Een hoekkeper die te strak wordt afgewerkt, zonder ruimte voor de uitzetting van de plaat, gaat na een paar zomers werken en kan bij de naad gaan lekken.
Staal zet ongeveer half zoveel uit als zink, en dat is bij een schilddak met vier hoekkepers een reden tot opluchting in plaats van tot zorg: de bewegingsruimte die u nodig heeft in het ontwerp van de hoekkeper is kleiner dan bij een zinken dak. Dat maakt het detail eenvoudiger uit te voeren, maar niet vanzelfsprekend. Bij vier hoeken die allemaal apart worden opgemeten en gesneden, is de kans op een foutje bij één ervan groter dan bij een zadeldak met twee eindkepers. Een aannemer die dit werk voor het eerst doet op een schilddak, doet er goed aan één hoekkeper eerst helemaal af te werken en te laten controleren voordat de andere drie op dezelfde manier worden aangepakt.
Boven een paardenstal is de lucht onder het dak zwaarder beladen dan boven een loods met machines of hooi. Ammoniak uit mest en urine, stof van strooisel en hooi, en waterdamp van de dieren zelf: dat mengsel trekt omhoog en zoekt de koudste plek, en dat is meestal de onderkant van de dakplaat bij de gootlijn en bij de hoekkepers, waar de plaat het dichtst bij de buitenlucht ligt en het snelst afkoelt. Op die plek slaat het vocht neer, en als de ventilatie onder het dakvlak niet goed is afgestemd op de vier schilden, blijft dat vocht liggen in plaats van weg te trekken.
De coating van de platen, GreenCoat Pural BT, is bestand tegen vocht en tegen de gangbare stoffen die in een stal voorkomen, en dat geldt voor het hele dakvlak. Maar het gaat hier niet om of de plaat de belasting doorstaat; het gaat om wat er onder de plaat gebeurt. Een schilddak met vier hoekkepers heeft van nature meer aansluitingen, meer randen en dus meer plekken waar de luchtstroom onder het dak onderbroken kan worden door een balk, een spant of een detail dat niet is doorgetrokken. Bij een paardenstal is dat geen esthetische kwestie. Vocht dat blijft hangen boven de dieren draagt bij aan een klimaat waarin schimmel en een hogere ammoniakconcentratie eerder ontstaan, en dat raakt de luchtwegen van de paarden.
De nok van een schilddak is vaak korter dan bij een zadeldak, en bij een stal met vier bijna gelijke schilden kan de nok zelfs teruggebracht zijn tot een klein vlak of een enkel punt. Op die plek moet de nokafwerking van vier vlakken samenkomen, en dat is een detail dat op de tekentafel eenvoudig lijkt en op het dak lastiger uitvalt dan gedacht. Wij zien in de praktijk dat hier het vaakst wordt beknibbeld op de aansluiting: de nok wordt dichtgekit in plaats van mechanisch afgewerkt, of de ventilatieopening die nodig is om de lucht onder het dakvlak te laten ontsnappen wordt weggelaten omdat de nok al zo klein is.
Hetzelfde risico geldt voor een dakkapel of een luchtkoker die in een van de vier schilden is geplaatst. Elke doorbraak in een schild voegt weer extra randen en een graat toe aan een dak dat al vier hoekkepers heeft. Bij een paardenstal, waar de doorbraak vaak juist bedoeld is om extra ventilatie te bieden voor de lucht in de stal, is het belangrijk dat de aansluiting van de plaat rond die opening net zo zorgvuldig wordt uitgevoerd als de hoekkepers zelf. Een dakkapel die goed aansluit qua ventilatie maar lek is bij de randen van de plaat, heeft het probleem alleen verplaatst.
Een schilddak op een paardenstal is met felsplaten goed uitvoerbaar vanaf een dakhelling van zes graden, en de blinde bevestiging onder de fels zorgt ervoor dat er geen doorboringen in het vlak zitten waar vocht en ammoniak eerder kunnen binnendringen dan bij een rechte plaat. Maar de vier hoekkepers vragen om een verwerker die dit soort details eerder heeft uitgevoerd, en om een baanindeling die per vlak is doorgerekend in plaats van bij benadering geschat. Bij een stal is dat niet alleen een zaak van een netjes dak. Het is de plek waar de ventilatie, de vochthuishouding en dus de gezondheid van de dieren samenkomen met het snijwerk op het dak.
Wilt u een schilddak op een paardenstal laten voorzien van felsplaten, dan is het verstandig om de tekening van de vier vlakken en de hoekkepers vooraf te laten beoordelen. Neem contact met ons op, of laat uw aannemer de maatvoering aanleveren: wij denken kosteloos mee over de baanindeling en de afwerking van de details, voordat er één plaat gewalst wordt.