Klikzink
Bij een woonhuis is een dak vervangen vooral een weersvraag: droog blijven tijdens de klus en aan het eind een dichte kap. Bij een paardenstal komt daar iets bij dat u niet kunt uitstellen tot na de bouwvak: er staan dieren onder, er hangt ammoniak in de lucht en er ligt stof op alles wat hoger is dan een meter. Dat verandert de volgorde van het werk, en het verandert ook wat het dak achteraf moet kunnen. Wij leggen hier uit hoe dat er in de praktijk uitziet, en wanneer u beter iets anders kunt doen dan het hele dak vervangen.
Voordat er één plaat verwisseld wordt, kijken we naar wat er onder de oude bedekking zit. Bij een paardenstal is dat vaker een probleem dan bij een gewoon bijgebouw. Ammoniak uit mest en urine trekt omhoog, condenseert tegen de binnenkant van het dak en tast houten gordingen en verouderd plaatmateriaal aan op een manier die van buitenaf niet te zien is. We hebben stallen gezien waar de golfplaten er van boven nog redelijk uitzagen, terwijl de onderconstructie er inwendig al jaren onder leed. Bij een woonhuis is de grootste vraag meestal of de dakconstructie het gewicht van nieuwe platen kan dragen. Bij een paardenstal is de vraag ook: is het hout nog gezond genoeg om iets op te bevestigen, en moet er misschien eerst gording vervangen worden voordat wij een plaat kunnen leggen. Dat is geen kwestie die je van tevoren helemaal kunt inschatten vanaf de grond. Pas als de oude bedekking eraf is, zie je precies wat je hebt.
Omdat er dieren in het gebouw blijven, of op zijn minst vlak naast het bouwterrein staan, werken we het dakvervangen bij een paardenstal in fases per dakvlak in plaats van het hele dak in één keer open te leggen. Zo blijft er altijd een gedeelte overdekt en hoeven de paarden niet voor langere tijd naar een andere stal of een noodonderkomen. In de praktijk betekent dat: het ene vlak eraf, direct de onderconstructie controleren en waar nodig herstellen, en dezelfde dag of anders de volgende dag de nieuwe felsplaten erop. Klikzink levert de platen op maat aan, tot op de millimeter, juist om dit soort planning mogelijk te maken. Er hoeft niet op de bouwplaats gepast en gezaagd te worden, de platen liggen aansluitend klaar voor het vlak waar ze horen. Dat scheelt tijd, en tijd is bij een stal met dieren erin een reëel argument, niet alleen een kostenpost.
Bij een woonhuis is condens onder het dak vooral een zaak van isolatie en comfort: een klam plafond is vervelend, maar niet gevaarlijk voor de bewoners. Bij een paardenstal ligt dat anders. Een dak dat aan de onderzijde nat wordt, drupt terug op strooisel, voeropslag en de dieren zelf. Vocht in combinatie met ammoniak en stof geeft een broeierig binnenklimaat waarin schimmel en bacteriegroei makkelijker op gang komen, en paarden hebben nu eenmaal een luchtwegenstelsel dat daar gevoelig op reageert. Daarom kijken we bij dit gebouwtype scherper naar ventilatie onder het dakvlak dan we bij een gewone loods zouden doen. Een felsplaat zelf zweet niet meer of minder dan een andere stalen dakbedekking, maar de manier waarop het dak geventileerd wordt, en of er onderdak of een dampopen folie onder komt, bepaalt of vocht kan wegtrekken of blijft hangen. Bij het ontwerp van de nieuwe dakopbouw nemen we die luchtstroom daarom als vast punt mee, niet als iets dat later nog wel bijgesteld kan worden.
De felsplaten die we voor dit soort projecten leveren zijn van verzinkt staal met een coating van vijftig micrometer, blind bevestigd met klemmen onder de fels. Dat betekent geen doorlopende schroefgaten in het dakvlak, en dat is in een stal geen overbodige luxe: elke doorboring is een plek waar vocht en ammoniakdamp op termijn naar binnen kunnen kruipen. Minder doorvoeren, minder risico op een lekkage die je pas na maanden ontdekt omdat niemand met een ladder op het dak van een paardenstal klimt om te controleren. De platen zijn met ongeveer vijf kilo per vierkante meter licht genoeg om op een bestaande, wat oudere houten gordingconstructie te leggen zonder dat je meteen de hele draagconstructie moet verzwaren, wat bij oudere stallen vaak nog hout van decennia terug is.
Toch is dit niet voor elke stal de vervanging die u zoekt. Als de bestaande dakconstructie zelf niet meer deugt, is het probleem niet de bedekking maar het frame daaronder, en dan is nieuwbouw of een grondige renovatie van de kapconstructie eerlijker dan het dak vervangen met nieuwe platen op oud, verzwakt hout. Als er nog asbesthoudende platen op liggen, is dat een apart traject met eigen regels voor verwijdering, en geen gewone dakvervanging die u er zomaar tussendoor plant. En als het gebouw op korte termijn toch verbouwd of verplaatst wordt, is investeren in een nieuw dak wellicht voorbarig; dan kunt u beter eerst kijken of noodreparatie de periode overbrugt.
We noemen hier bewust geen prijzen of doorlooptijden in dagen, want dat verschilt per stal, per dakoppervlak en per staat van de onderconstructie. Wat we wel kunnen zeggen is dat de aanpak per vlak, met platen die al op maat zijn gewalst voordat de oude bedekking eraf gaat, in de praktijk de periode dat een stal deels open ligt aanzienlijk verkort ten opzichte van werken met platen die nog op de bouwplaats aangepast moeten worden. Dat is precies waarom aannemers en stalhouders vaak vooraf met een tekening of foto's van het dak naar ons komen: wij denken mee over de indeling van de platen per dakvlak, zodat de planning van het werk aansluit op wat voor de dieren haalbaar is. Dat meedenken op tekening kost niets, en het scheelt op de bouwplaats zelf een hoop improviseren.
Als u het dak van een paardenstal wilt laten vervangen, is de eerste stap niet het bestellen van platen maar het beoordelen van de onderconstructie: is het hout nog gezond, hoe zit de ventilatie er nu bij, en hoe lang mag een dakvlak open liggen zonder dat het voor de dieren een probleem wordt. Stuur ons een tekening of een paar foto's van het dak en de kapconstructie, dan kijken we mee naar de indeling en de planning per vlak, en krijgt u een concreet beeld van wat er voor uw stal nodig is voordat er een plaat gelegd wordt.