Klikzink
Een schilddak ziet er van de weg af eenvoudig uit: vier vlakken die netjes naar het midden toe oplopen. Op de bouwplaats is het een ander verhaal. Waar een zadeldak twee vlakken en één nok heeft, heeft een schilddak vier vlakken en vier hoekkepers. Elke hoekkeper is een lijn waar twee vlakken onder een schuine hoek op elkaar aansluiten, en op die lijn moet elke baan die er tegenaan loopt schuin worden afgezaagd en aangesloten. Bij een boerenschuur met een breed schilddak lopen er op elk vlak meerdere banen van 475 millimeter tegen die keper aan. Dat is geen extra werk dat u er even bij doet, dat is het werk.
Waar dit type gebouw dat nog eens extra maakt: een boerenschuur heeft vaak geen symmetrische plattenopzet. Het ene schild is breder dan het andere, er zit een dakkapel of ontluchtingskoker in een van de vlakken, of het dak loopt aan één kant door boven een aangebouwde luifel. Elke afwijking van de zuivere rechthoek verandert de hoek van de keper en daarmee de zaaglijn van elke baan die erop aansluit. Dat rekenwerk doen wij het liefst vooraf, op tekening, met de maten van uw schuur erin. Dat kost niets en scheelt op de bouwplaats een hoop passen en opnieuw zagen.
Bij een zadeldak legt u de eerste baan meestal vanaf de gootlijn en werkt u omhoog naar de nok. Bij een schilddak met vier hoekkepers werkt die logica niet zomaar door op alle vlakken. Op de twee driehoekige schildvlakken loopt de breedte van het vlak van breed bij de goot naar smal bij de nok, en de kepers aan beide zijden lopen schuin naar binnen. Elke baan die dat vlak dekt, wordt aan een kant of aan beide kanten korter en schuiner naarmate u richting de top komt.
De praktische vraag is dan: begint u met een volle baan in het midden en past u de kepers rechts en links aan, of begint u vanaf de keper en werkt u naar het midden? Wij kiezen meestal voor de eerste optie, omdat dat een symmetrisch beeld geeft en de kortste, meest schuine reststroken tegen de keper laat vallen, waar ze het minst opvallen. Bij een schuur met een dakkapel of luchtkoker in een van de schildvlakken schuift die indeling soms een baanbreedte op, om te voorkomen dat de doorvoer precies op een felsnaad valt. Dat soort keuzes maakt u één keer, op de tekentafel, en dan legt u ze vast in de plaatlengtes die u bestelt. Omdat wij op de millimeter leveren, past de plaat op de bouwplaats op de indeling die u vooraf hebt bepaald, in plaats van dat de indeling zich moet aanpassen aan de plaat die er ligt.
Op de hoekkeper zelf komt geen kant en klaar profiel dat u erop klikt. De platen van beide aangrenzende vlakken worden ter plaatse op de juiste hoek afgezaagd en tegen elkaar aangesloten, met een onderliggende strook of een opgezette kepernaad die het water dat langs beide vlakken naar die lijn toe stroomt, opvangt en afvoert. Bij een schilddak met een flauwe helling, richting de ondergrens van zes graden die voor felsplaten geldt, staat er op die keperlijn meer druk dan op een steil dak, simpelweg omdat het water er langzamer wegloopt en zich er meer verzamelt voordat het de goot bereikt.
Hier gaat het mis als de aansluiting standaard wordt uitgevoerd zonder naar de werkelijke hellingshoek van uw schuur te kijken. Een boerenschuur uit de vorige generatie heeft vaak een andere kapconstructie dan een schuur die twintig jaar geleden is bijgebouwd, en de helling van het ene schild kan een paar graden afwijken van het andere. Wij meten dat op, en verwerken die hoek in de plaatlengte en de zaaglijn per vlak, in plaats van te werken met één vaste hoek voor alle vier de kepers.
Bij een boerenschuur is het dak zelden een geïsoleerd project. Onder het dak staat vee, ligt voer, of moet binnenkort de oogst binnenkomen, en boven op de bestaande gordingen ligt vaak nog een asbesthoudende golfplaat uit een eerdere generatie. Dat betekent twee dingen voor de planning van een schilddak.
Eerste punt: het verwijderen van asbest is een apart traject met eigen regels, en dat gebeurt voordat de nieuwe felsplaten erop kunnen. Zolang die asbestplaten er nog liggen, kunt u niet vooruit, en de tijd tussen het strippen van het oude dak en het dichtleggen van het nieuwe moet zo kort mogelijk zijn. Een schilddak met vier vlakken en vier kepers kost, bij gelijke oppervlakte, meer werkuren dan een zadeldak, puur door het extra snijwerk op de kepers. Die extra tijd moet u meenemen in de planning van het gat tussen strippen en dichtleggen, niet pas ontdekken als het dak al open ligt.
Tweede punt: bij een schuur in gebruik werkt u vaak vlak voor vlak, niet in één keer het hele dak open. Dat betekent dat de vlakken van een schilddak apart aan snee moeten kunnen komen, met een tussentijdse afdichting op de open kepers, terwijl de andere vlakken nog dicht zijn. Wij leveren de platen per vlak op maat aan, zodat u het ene schild kunt afronden terwijl het andere nog wacht, in plaats van dat u op de hele levering moet wachten voor u met het eerste vlak kunt beginnen.
Aan de gootzijde van elk van de vier schilden loopt de plaat door tot in de bakgoot, met een opgezette rand die het water in de goot stuurt en niet erlangs. Bij een boerenschuur met een brede overstek, vaak nodig om landbouwmachines droog te kunnen stallen tegen de gevel, is die overstek een verlengstuk van de plaat zelf, en dat verlengstuk telt mee in de plaatlengte die u bestelt.
Aan de nok, waar bij een schilddak alle vier de vlakken samenkomen in één punt of één korte nokligger, zit het smalste en meest gevoelige stukje van het hele dak. Op dat punt komen vier kepers en de nok zelf bijna samen, en daar is precisie belangrijker dan snelheid. Bij een schuur met een aangebouwde luifel of een lagere aanbouw tegen een van de schildvlakken ontstaat er nog een vijfde lijn, waar het hoofddak op de aanbouw aansluit. Die aansluiting hoort in de tekening vanaf het begin mee te lopen, niet als latere toevoeging, omdat de plaatindeling van het hoofdvlak er direct van afhangt.
Heeft u een boerenschuur met een schilddak waar het dak eraf en erop moet tussen de bedrijfsactiviteiten door, en zit er mogelijk asbest boven? Stuur ons een tekening of een foto van de kapconstructie, met de maten van de vier schildvlakken en de plek van eventuele doorvoeren of aanbouwen. Wij rekenen de baanindeling en de kepersaansluitingen voor u door en geven aan waar de plaatmaten op uitkomen, zodat u vooraf weet hoeveel werk er op elke keper wacht en hoe dat past in de tijd die u tussen oogst en vee beschikbaar heeft.