Klikzink
Bij nieuwbouw van een paardenstal staat er nog niets vast. Er is een tekening, misschien een fundering, maar de indeling van de boxen, de looppaden en de ventilatieopeningen kan nog verschuiven. Dat is precies het verschil met de meeste andere projecten die bij ons binnenkomen. Bij een verbouwing of een dakvervanging werken we met een bestaand gebouw en passen we de plaat aan de situatie aan. Bij nieuwbouw kan het net andersom: de plaat en de fels bepalen mee hoe de indeling het beste past. Dat is winst, maar alleen als we er op tijd bij zijn.
Bij een bestaande stal meten we op wat er staat. Bij nieuwbouw meten we op wat er komt, en dat is een ander gesprek. Wij vragen dan om de tekening voordat de spanten besteld zijn. Niet omdat dat moet voor de felsplaten zelf, die maken we op de millimeter tussen de 450 en 8000 millimeter, dus daar zit weinig beperking. Wel omdat de plaatsing van nokken, gevelopeningen en doorvoeren voor mestafvoer of ventilatiekokers invloed heeft op waar een felsnaad het beste valt en waar een overgang van dak naar gevel het minst kwetsbaar is. Wie dat pas na het bouwen van de gevel doorkrijgt, moet passen en meten. Wie het vooraf weet, laat de platen precies aansluiten en bespaart zich zaagwerk en kitnaden die er niet hoeven te zijn.
Het is ook een kans om iets te doen wat bij bestaande gebouwen niet meer mogelijk is: de dakhelling en de gevelrichting laten meewegen in het ontwerp. Felsplaten kunnen vanaf een helling van zes graden en werken zowel verticaal als horizontaal aangebracht, op dak en op gevel. Bij nieuwbouw kan de architect of aannemer daar rekening mee houden, bijvoorbeeld door de kapconstructie zo te richten dat de platen in een lengte lopen zonder overgangen in het midden van een gevelvlak. Dat is een kleine keuze op tekening, maar een keuze die na het optrekken van de wanden niet meer te maken is.
In een woonhuis is een dak dat condenseert vooral een ongemak: een vochtige plek, misschien een vlek op het plafond. In een paardenstal is dat een ander verhaal. Er zitten dieren onder, er hangt stof van hooi en stro, en er komt ammoniak vrij uit mest en urine. Die drie dingen samen maken het klimaat onder het dak agressiever dan in een woning. Ammoniak is corrosief, stof houdt vocht vast, en vocht dat niet weg kan slaat neer op de onderzijde van het dakvlak. Bij een stal met veel dieren en weinig ventilatie zien we dat een dak binnen een paar jaar donkere plekken en corrosie kan vertonen aan de onderkant, terwijl de buitenkant nog vlekkeloos is.
De coating van onze platen, GreenCoat Pural BT, is aan de buitenzijde bestand tegen weer en wind, maar de bescherming aan de binnenzijde van het dakpakket bepaalt hoe het geheel omgaat met ammoniakdamp en condens. Daarom hoort bij nieuwbouw van een paardenstal een gesprek over de opbouw onder de plaat: is er voldoende ventilatie tussen dakbeschot en plaat, komt er een dampremmende laag, en hoe wordt de lucht in de stal zelf afgevoerd. Dat laatste ligt niet bij ons, dat is een vraag voor de stalinrichter of de installateur. Maar de dakopbouw en de ventilatie van de spouw liggen wel in het verlengde van onze plaat, en die twee moeten op elkaar aansluiten. Een dak dat er goed uitziet maar van binnen niet kan drogen, is bij een paardenstal niet alleen een esthetisch probleem maar een reden voor herstel op een plek die je liever niet meer openmaakt.
Het verzinkte staal met de organische coating is bij nieuwbouw een logische keuze omdat het gewicht met ongeveer vijf kilo per vierkante meter geen zware eisen stelt aan de spanten, en de plaat op maat komt zodat er bij montage weinig hoeft te worden aangepast. De platen worden blind bevestigd met klemmen onder de fels, zodat er geen schroefgaten in het dakvlak zitten waar vocht of ammoniakdamp op kan inwerken. Op een houten dakconstructie schroeven we de klemmen op het hout, op een stalen constructie gebruiken we zelfborende schroeven. Bij nieuwbouw ligt die keuze meestal al vast vanuit de constructie, en dat bepalen wij niet, dat bepaalt de aannemer of de constructeur.
De drie beschikbare kleuren, Nordic Night Black, Slate Grey en Metallic Dark Silver, zijn alle drie mat met een glansgraad onder de 5. Bij een paardenstal in het buitengebied valt een mat, rustig dak meestal beter in de omgeving dan een glanzend dak, maar dat is een kwestie van smaak en omgeving, niet van techniek.
Als het gebouw nog in de tekenfase zit en de indeling van boxen, mestput of voeropslag nog niet vaststaat, is het te vroeg om al over plaatmaten te praten. Eerst moet de indeling grofweg vaststaan, anders meten we iets dat morgen weer verandert. Ook als het gaat om een heel eenvoudige loodsachtige stal zonder aandacht voor ventilatie of dakopbouw, is de vraag niet in de eerste plaats welke plaat erop moet, maar hoe de hele constructie met vocht en ammoniak omgaat. Dat gesprek voeren we liever eerst met de aannemer of de stalbouwer, voordat we platen op maat laten walsen. En bij een tijdelijke of verplaatsbare stalvoorziening, waarbij het gebouw over een paar jaar weer weg kan, is de investering in een stalen felsdak vaak niet in verhouding tot de levensduur die daarvoor nodig is; dan ligt een eenvoudigere oplossing meer voor de hand.
Heeft u een tekening van de nieuwe stal, ook als die nog niet definitief is? Stuur die aan ons door, dan kijken we mee naar de plaatsing van de felsnaden en de aansluiting op gevelopeningen en nok. Meedenken op tekening kost niets, en hoe eerder we erbij zijn, hoe minder er later nog moet worden aangepast. Heeft u nog geen tekening maar wel vragen over hoe de dakopbouw zich verhoudt tot stof en ammoniak in de stal, dan denken we ook daarin graag mee, al ligt de uiteindelijke ventilatietechniek buiten wat wij leveren.