Klikzink
Bij nieuwbouw is er één ding dat u niet meer heeft zodra het casco staat: keuzevrijheid over de maatvoering. Zolang de indeling van het dak of de gevel nog op papier staat, kunnen wij de platen laten lopen zoals het gebouw dat vraagt, in plaats van dat het gebouw zich naar de platen moet voegen. Dat is het verschil tussen nieuwbouw en een vervangingsproject: bij vervanging werkt u met de maten die er al liggen, bij nieuwbouw bepaalt u die maten mee.
Felsplaten worden op maat gewalst, op de millimeter, tussen 450 en 8000 millimeter lengte. Dat betekent dat een dakvlak van pakweg 9 meter in principe met doorlopende banen kan, zonder lasnaad halverwege. Bij een bestaand gebouw is die lengte een gegeven waar u een oplossing bij zoekt. Bij nieuwbouw kunt u de dakvlakken zo laten intekenen dat de baanlengte precies past bij wat praktisch en aantrekkelijk is. Dat scheelt geen prestatie in de zin van waterdichtheid, maar wel in aanzicht: minder overgangen, een rustiger vlak.
Als de dakhelling, de goot- en nokdetails en de plaatsing van doorvoeren al vastliggen op tekening, kunnen wij daar zonder extra kosten in meedenken. Een schoorsteen die twintig centimeter verschuift, een dakraam dat een andere plek krijgt, een overstek dat net iets dieper wordt: op de tekening is dat een kwestie van opnieuw intekenen. Zodra de eerste platen zijn gewalst of gemonteerd, is diezelfde wijziging opeens een aanpassing met sloop, wachttijd en extra materiaal. Het is dezelfde wijziging, maar het moment waarop u die aanbrengt bepaalt wat ze kost.
Dit geldt niet alleen voor het dak. Bij verticale gevelbekleding met klikfels speelt dezelfde logica bij de plaatsing van kozijnen, dakranden en aansluitingen op andere gevelmaterialen. Een architect die de rooilijnen van ramen laat samenvallen met de felslijnen krijgt een gevel die als één geheel oogt. Wordt dat pas na de puiconstructie besloten, dan moet de plaatindeling zich naar de kozijnen plooien, en dat is meestal wel op te lossen, maar minder verfijnd dan wanneer het andersom gaat.
De vraag wat dit voor uw project betekent hangt af van het gebouwtype, en dat is precies waar deze pagina stopt en de detailpagina's beginnen. Bouwt u een vakantiewoning, dan spelen andere overwegingen: de woning staat vaak op een kavel met beperkte toegang, de bewoning is niet continu en de esthetiek van het dak weegt vaak zwaarder omdat het pand van meerdere zijden zichtbaar is vanaf het park of de natuur. Daarvoor hebben wij een aparte pagina over nieuwbouw van een vakantiewoning met felsplaten.
Bij een woonhuis in een nieuwbouwwijk speelt weer iets anders: de welstandseisen van de gemeente, de aansluiting op buurwoningen met een vergelijkbare kaprichting, en vaak de wens om met een minimum aan dakdoorvoeren toch zonnepanelen, een schoorsteen en een dakkapel te combineren. Bij een utilitair gebouw, een loods of een bedrijfshal, ligt het accent op grote, ononderbroken dakvlakken en op de vraag hoe de dakhelling zich verhoudt tot de eis van minimaal zes graden die voor felsplaten geldt. Bij een appartementengebouw of een schoolgebouw komt de gevelbekleding vaak sterker in beeld dan het dak, omdat de gevel het aanzicht bepaalt en de felslijnen daar als ontwerpmiddel worden ingezet. Voor elk van die situaties gelden net andere afwegingen over dakhelling, ondergrond en detaillering die wij hier niet uitwerken, maar die wel de reden zijn dat we per gebouwtype apart schrijven.
Een paar dingen gelden voor vrijwel elke nieuwbouw waar felsplaten in beeld komen. De ondergrond bepaalt de bevestiging: op een houten dakbeschot werken we met schroeven, op een stalen ondergrond met zelfborende schroeven, en in beide gevallen zijn de klemmen onder de fels verborgen, zodat er geen schroef door het zicht van de plaat zichtbaar is. Bij nieuwbouw is dat meestal eenvoudiger te regelen dan bij een bestaand gebouw, omdat de ondergrond nog niet vastligt en dus kan worden afgestemd op wat de felsplaten nodig hebben.
De uitzetting van staal is een ander punt dat vroeg in het proces moet worden meegenomen. Felsplaten zetten ongeveer half zoveel uit als zink, maar bij lange, doorlopende banen blijft dat een reëel gegeven waarmee de bevestigingsdetails rekening houden. Bij nieuwbouw kan de plaatlengte daarop worden afgestemd, in plaats van dat er achteraf een naad moet worden toegevoegd om aan een bestaande maat te voldoen.
De kleurkeuze, tenslotte, is bij nieuwbouw meestal onderdeel van het bouwbesluit of het beeldkwaliteitsplan, en dat is precies het moment waarop de keuze tussen Nordic Night Black, Slate Grey en Metallic Dark Silver op tafel hoort te liggen. Alle drie zijn mat, met een glansgraad onder de 5, wat betekent dat het dak of de gevel niet opvalt door glans maar door lijnenspel. Wordt die keuze pas gemaakt als de rest van het gebouw al vaststaat, dan is de speelruimte kleiner dan wanneer de kleur vanaf het begin meegenomen wordt in de tekening van gevel en dak samen.
Soms is de indeling helemaal niet meer vrij, ook al heet het project nieuwbouw. Bij een uitbreiding op een bestaand pand, waarbij het nieuwe dakvlak moet aansluiten op een bestaande goot of bestaande gevelmaten, is de vrijheid die we hier beschrijven al deels verdwenen voordat de eerste steen gelegd is. In dat geval is de vraag niet meer hoe u de maatvoering optimaal indeelt, maar hoe u het nieuwe deel het beste laat aansluiten op het oude, en dat is een andere vraag met een ander antwoord. Ook bij een tijdelijk gebouw, waar snelheid en budget zwaarder wegen dan een perfect doorlopend gevelbeeld, is de precisie die deze pagina beschrijft van minder belang; daar telt vooral dat het dak snel dicht is en meegaat met de levensduur die het gebouw zelf heeft.
Heeft u een bouwtekening, ook als die nog een concept is, dan kunnen wij daar zonder kosten naar kijken en aangeven waar de maatvoering van de felsplaten invloed heeft op de indeling van dak of gevel. Dat werkt het prettigst voordat de aannemer met de uitvoering begint, zodat wijzigingen nog op papier gebeuren en niet op de steiger. Stuur de tekening naar ons op, of neem contact op om te bespreken in welke fase van uw project u nu zit.