Klikzink
Een mantelzorgwoning met een asbestdak levert een ander soort planningsprobleem op dan een gewoon woonhuis. Bij een vrijstaand huis is een asbestdak vaak ook gedateerd en versleten, en is de sanering onderdeel van een grotere renovatie waar u zelf het tempo van bepaalt. Bij een mantelzorgwoning ligt dat anders. De opbouw staat er meestal op basis van een tijdelijke vergunning, is vaak verplaatsbaar of demontabel uitgevoerd, en de bewoner die er nu woont heeft geen dak dat een paar weken open kan liggen. De sanering bepaalt hier de planning, niet de aannemer en niet de architect.
Dat begint al bij de voorbereiding. Een asbestinventarisatie en de daadwerkelijke sanering kosten tijd, en zolang het vrijgavebewijs er niet is, mag er niemand het dak op om iets anders te doen dan de asbestplaten verwijderen. Dat vrijgavebewijs is het startsignaal voor de volgende fase, niet eerder. Wij merken dat aannemers die dit voor het eerst combineren, de neiging hebben om het felswerk al voor te bereiden voordat de sanering rond is. Dat is begrijpelijk vanuit tijdsdruk, maar de platen op maat laten walsen kan prima na de vrijgave, mits de maatvoering al bekend is. Wat niet kan, is het dak fysiek benaderen voordat de sanering is afgerond en gecontroleerd.
Bij een mantelzorgwoning is de opbouw meestal klein: een paar dakvlakken, een beperkt aantal vierkante meters, geen ingewikkelde dakkapellen of schoorstenen die het werk vertragen. Dat is precies waarom er vaak voor wordt gekozen om het hele traject, van asbest eraf tot felsplaten erop, in twee opeenvolgende dagen te doen: dag één de sanering, dag twee de nieuwe dakbedekking. Voor de bewoner, die vaak een kwetsbaar familielid is dat niet zomaar tijdelijk kan verhuizen, is een dak dat een week openligt geen optie. Regen, tocht en een onveilige situatie zijn dingen die u bij deze doelgroep wilt vermijden.
Felsplaten lenen zich daar goed voor, juist omdat de banen op maat gewalst worden en op de bouwplaats verder niet op maat gezaagd of aangepast hoeven te worden. Een baan van de juiste lengte, met de fels er al haaks aan, gaat sneller op het dak dan een systeem dat ter plekke uit losse onderdelen wordt opgebouwd. Bij een dakvlak van een paar meter breed en een paar meter diep is dat verschil merkbaar: het werk dat op een gewoon woonhuis een dag of twee duurt, is hier vaak in een halve tot een hele dag te doen, mits de ondergrond op orde is en de platen op tijd geleverd zijn.
Een tweede verschil met een gewoon woonhuis is de aard van de vergunning. Een mantelzorgwoning staat er vaak vergunningvrij of met een tijdelijke omgevingsvergunning, gekoppeld aan de zorgbehoefte. Dat heeft gevolgen voor wat er op het dak gebeurt. Als de woning op enig moment weer moet worden verplaatst of gedemonteerd, is het niet verstandig om het dak op te bouwen als was het een permanent gebouw. Klikfels wordt blind bevestigd met klemmen onder de fels, zonder doorboring van de plaat zelf, en dat is een bevestigingswijze die zich relatief eenvoudig laat demonteren als de opbouw ooit verplaatst moet worden. Bij hout wordt met schroeven gewerkt, bij een stalen frame met zelfborende schroeven; in beide gevallen blijft de constructie te ontkoppelen zonder de plaat kapot te snijden.
Dat is een overweging die bij een vast woonhuis niet speelt, maar bij een mantelzorgwoning wel. Wij hebben dit soort gesprekken regelmatig met aannemers die de opbouw hebben ontworpen als een verplaatsbare unit op een chassis of op streekeigen fundering die weer weg kan. Het dak moet daar in mee kunnen bewegen zonder dat de felsverbindingen los gaan zitten of de coating beschadigt bij transport. Een plaatdikte van 0,55 mm en een gewicht van ongeveer 5 kg per vierkante meter houdt de opbouw relatief licht, wat bij een verplaatsbare constructie meespeelt in het totaalgewicht dat verplaatst moet worden.
Een veelvoorkomende misser is dat de nieuwe dakbedekking al besteld en gewalst wordt voordat de asbestinventarisatie is afgerond. Dat lijkt efficiënt, maar als de inventarisatie andere afmetingen of een andere dakopbouw aan het licht brengt dan verwacht, bijvoorbeeld omdat de bestaande dakconstructie onder de asbestplaten anders in elkaar zit dan op de tekening staat, moet de bestelling opnieuw. Omdat felsplaten op maat gewalst worden tot op de millimeter, is precisie in de maatvoering wel een voordeel, maar dat voordeel werkt alleen als de maten pas na de sanering definitief worden vastgesteld.
Een andere valkuil is het onderschatten van de weersafhankelijkheid van een eendagsklus. Bij een gewoon woonhuis kan een dag met slecht weer worden opgevangen door het dak tijdelijk af te dekken en een dag later verder te werken. Bij een mantelzorgwoning waar het dak in één dag dicht moet, is die marge er niet altijd. Wij raden aan om in de planning een weerreserve op te nemen, en niet de dag van de sanering en de dag van het felswerk als de enige twee beschikbare dagen te zien. Klikfels is koud vouwbaar tot -15 graden, dus vorst is meestal geen belemmering, maar wind en slagregen tijdens het hijsen van lange banen wel.
Als de mantelzorgwoning een complexe dakvorm heeft, met meerdere hoeken, dakramen of doorvoeren, is de belofte van een dak dat in één dag dicht gaat niet altijd haalbaar, hoe goed de sanering ook verloopt. In dat geval kan het verstandiger zijn om de bewoner tijdelijk elders onder te brengen, ook al is dat organisatorisch lastiger, dan om het werk onder tijdsdruk af te raffelen. Ook als de asbestinventarisatie nog niet is uitgevoerd en er dus nog geen zicht is op de omvang van de sanering, is het te vroeg om al met de leverancier van de felsplaten in gesprek te gaan over aflevertermijnen: eerst moet duidelijk zijn wat er precies moet gebeuren, dan pas kan de planning voor het nieuwe dak vastgezet worden.
Ten slotte is dit niet de route als de mantelzorgwoning al bijna aan het einde van haar tijdelijke vergunning zit en de kans groot is dat de opbouw op korte termijn weer weggehaald wordt. In dat geval is een grondige sanering met een eenvoudige, tijdelijke afdekking soms verstandiger dan te investeren in een nieuw felsdak dat maar kort meegaat op die plek. Wilt u laten doorrekenen op tekening wat wel en niet haalbaar is binnen de tijd die u heeft, dan kijken wij daar kosteloos naar mee.