Klikzink
Een bungalow met een asbesthoudend dak heeft twee kenmerken die samen de opgave bepalen. Het dakvlak is groot in verhouding tot de gevel, en de helling is vaak flauw, soms nog maar een paar graden. Dat maakt de vervanging van het dak op zichzelf al een aandachtspunt, maar bij een bungalow komt daar de asbestsanering nog voor. Die twee dingen, saneren en herbedekken, staan niet los van elkaar. De sanering bepaalt wanneer wij kunnen beginnen, en de vorm van het dakvlak bepaalt hoe de felsplaten erop komen te liggen. Wij zetten in deze tekst uiteen hoe dat traject bij een bungalow in de praktijk verloopt.
Bij een woonhuis met een steil zadeldak kunt u soms al vroeg in het proces gaan meten en tekenen voor de nieuwe bedekking, ook als de oude dakbedekking er nog op ligt. Bij een bungalow met asbest kan dat niet. Zolang het asbest er nog op zit, mag er niemand op het dak lopen om in te meten, en zolang er geen vrijgavebewijs is, mag er ook niemand beginnen met de nieuwe bedekking. Dat vrijgavebewijs komt van het saneringsbedrijf, na eindcontrole door een onafhankelijke inspecteur. Pas daarna is het dakvlak schoon genoeg om te betreden en te bewerken.
Dit raakt de planning meer dan bij een gewoon woonhuis, juist omdat het dakvlak van een bungalow zo groot is. Hoe groter het oppervlak, hoe meer platen er gesaneerd moeten worden, en hoe langer dat traject duurt. Bij een bungalow van vijftien bij tien meter praat u over honderdvijftig vierkante meter asbestdak, en dat saneer je niet in een uurtje. Wij horen regelmatig dat opdrachtgevers de sanering en de nieuwe bedekking als één opeenvolgend blok in de agenda zetten, met een paar dagen ertussen. In de praktijk is het verstandiger om ruimte te laten tussen het moment van saneren en het moment van meten voor de felsplaten. Er kan onderweg iets naar boven komen wat niet in de eerste inventarisatie stond, bijvoorbeeld verborgen asbesthoudend vilt onder de golfplaten, en dat vertraagt de vrijgave.
Bij een rijtjeshuis met een steil dak vallen de banen felsplaten grotendeels weg tegen de omgeving; de gevel trekt de aandacht, niet het dak. Bij een bungalow is dat andersom. Het dakvlak is het grootste vlakke oppervlak van het hele gebouw, vaak groter dan alle gevels samen, en het is van de weg of vanaf de buren goed te overzien vanwege de flauwe helling. Dat betekent dat de richting en de lengte van de banen hier het beeld van het hele huis bepalen, meer dan bij vrijwel enig ander gebouwtype.
Felsplaten zijn leverbaar op maat, van 450 tot 8000 millimeter, op de millimeter nauwkeurig. Bij een bungalow gebruiken we die vrijheid om de baanlengte te laten aansluiten op de werkelijke afstand van goot tot nok, zodat er geen overlap of kopnaad nodig is midden op het dakvlak. Een kopnaad kan bij een steil dak nog weggewerkt worden onder een volgende rij pannen, maar bij een vlak, goed zichtbaar dakvlak zoals bij een bungalow valt zo'n naad meteen op. Bij het inmeten na de sanering kijken we daarom niet alleen naar de oppervlakte, maar ook naar de looprichting: van welke kant is het dak het meest in het zicht, en welke kant bepaalt straks het beeld dat de bewoners en de omgeving dagelijks zien.
Felsplaten zijn toepasbaar vanaf een dakhelling van zes graden, en veel bungalows met een asbestdak zitten dicht bij die grens. Bij zo'n geringe helling ligt regenwater langer op het dakvlak dan bij een steil zadeldak, en dat maakt de aansluitingen belangrijker dan de platen zelf. De felsnaad zelf, haaks opstaand en 35 millimeter hoog, houdt water goed tegen, ook bij weinig verval. Waar het om gaat bij een flauw dak zijn de overgangen: de aansluiting op de gootrand, op doorvoeren, op eventuele lichtkoepels die bij bungalows vaak midden op het platte of licht hellende deel zitten. Die details verdienen bij een bungalow meer aandacht dan bij een steil dak, omdat er simpelweg meer tijd is waarin water er langs kan lopen voordat het de goot bereikt.
In de praktijk loopt een traject van asbest eraf, felsplaten erop bij een bungalow ongeveer als volgt. Eerst de inventarisatie, waarbij een gecertificeerd bureau vaststelt hoeveel asbest er ligt en in welke vorm. Dan de sanering zelf, met afzetting van de werkplek en afvoer van het materiaal, gevolgd door de eindmeting en het vrijgavebewijs. Pas na die vrijgave meten wij het dakvlak definitief in, omdat maten die vóór de sanering zijn opgenomen soms afwijken van de werkelijke situatie na het verwijderen van de oude gordingen of het beschot. Na het inmeten walsen wij de platen op de exacte lengte en leveren we ze aan op het bouwterrein, waarna de leggers ze blind bevestigen met klemmen onder de fels, zonder zichtbare schroeven op het zicht. Dat is een andere volgorde dan bij vervanging van een gewoon pannendak, waar de oude bedekking er in één werkgang af kan en de nieuwe er dezelfde week op kan.
Heeft de bungalow een dakvlak dat maar voor een deel asbest bevat, bijvoorbeeld alleen de garage of een aanbouw, dan is het niet altijd nodig om het hele traject in één keer te doorlopen. Het kan voordeliger zijn om eerst het hoofddak te vervangen en de garage op een later moment te saneren, zeker als het budget of de planning dat vraagt. Andersom geldt ook: als de sanering om wat voor reden dan ook wordt uitgesteld, is het niet verstandig om felsplaten al vast te bestellen op basis van geschatte maten. Bij een bungalow met zijn grote, goed zichtbare dakvlak vallen afwijkingen van een paar centimeter in de baanlengte meteen op, en herstel achteraf is duurder dan een paar weken wachten op de definitieve inmeting.
Ook is dit niet de aangewezen route als de onderconstructie zelf niet meer voldoet. Onder oude asbestgolfplaten zit bij bungalows soms een houten dakconstructie die inmiddels is aangetast door vocht of houtworm. De sanering van het asbest zegt niets over de staat van die onderconstructie, en die moet apart beoordeeld worden voordat er nieuwe felsplaten op komen. Doet u dat niet, dan bevestigt u een nieuwe dakbedekking op een constructie die het gewicht, ongeveer vijf kilo per vierkante meter, misschien niet meer goed kan dragen.
Heeft u een bungalow met een asbestdak en overweegt u felsplaten als vervanger, dan is de eerste stap een asbestinventarisatie, niet het bestellen van platen. Zodra de omvang van de sanering en de planning daarvan duidelijk zijn, kunt u bij ons terecht om mee te denken over de indeling van het dakvlak op tekening. Dat meedenken kost niets, en het voorkomt dat de baanindeling pas op de bouwplaats wordt bepaald, terwijl die bij een bungalow net zo veel het beeld van het huis bepaalt als de kleur van de gevel.