Klikzink
Bij een mantelzorgwoning staat de klok mee te tikken op een andere manier dan bij een vast woonhuis. De vergunning is tijdelijk, de opbouw is vaak verplaatsbaar of demontabel neergezet, en de bewoner die er woont kan meestal niet twee weken naar een hotel terwijl het dak openligt. Dat verandert de aanpak van het vervangen van een dak wezenlijk. Niet de kwaliteit van het werk, wel de volgorde en het tempo waarin het moet gebeuren.
Wij krijgen deze vraag vooral van aannemers die net een mantelzorgwoning hebben overgenomen met een dak dat niet meer voldoet: verweerde bitumen, kromgetrokken golfplaten of een dakbedekking die simpelweg is opgezet voor een tijdelijke situatie en inmiddels langer meegaat dan gepland. De vraag is dan niet of het dak vervangen moet worden, maar hoe dat kan zonder dat de woning dagenlang open ligt op een erf waar iemand ziek of hulpbehoevend woont.
Een mantelzorgwoning staat vaak op een fundering die niet permanent is: op poeren, op een stalen frame of op een chassis dat het gebouw in principe verplaatsbaar maakt. Dat raakt de dakvervanging op twee punten. Ten eerste is de constructie vaak lichter uitgevoerd dan bij een vast huis, wat betekent dat het gewicht van de nieuwe dakbedekking meetelt. Felsplaten wegen ongeveer 5 kilo per vierkante meter, wat op een licht frame doorgaans geen probleem geeft, maar het is een gegeven dat we altijd eerst naast de tekening van de opbouw leggen voordat we iets toezeggen.
Ten tweede loopt de tijdelijke vergunning gewoon door tijdens de bouwvak, de storm en de regenperiode. Een gebouw dat over twee jaar weer weg moet, is niet minder kwetsbaar voor een lekkage dan een blijvend huis. Sterker nog: de eigenaar wil vaak geen grote herstelinvestering doen in iets dat straks weer wordt afgebroken of verplaatst. Dat betekent dat het dak in één keer goed dicht moet, met platen die meegaan zolang de woning er staat, zonder dat er halverwege een noodreparatie nodig is.
Bij een gewoon woonhuis wordt een dakvervanging vaak gefaseerd: eerst een deel van het dak, dan een controle, dan pas de rest. Bij een mantelzorgwoning is dat zelden een optie, simpelweg omdat het gebouw te klein is om half open te laten liggen zonder dat de bewoner er meteen last van heeft. De volgorde die wij aanhouden is daarom compacter.
Eerst gaat de oude bedekking eraf, in één werkgang. Dat is het moment waarop echt duidelijk wordt hoe de onderconstructie erbij staat: is het dakbeschot nog droog, zit er rot in de gordingen, is de isolatie nat geworden door een lekkage die al langer sluimerde. Bij een mantelzorgwoning die een paar jaar ergens heeft gestaan zonder dat er goed op is gelet, komt dat geregeld voor. Wij hebben dakvlakken gezien waar de golfplaten er nog prima uitzagen vanaf de grond, maar waar het onderliggende hout bij het lostrekken van de bevestiging meebrak.
Die beoordeling moet dezelfde dag nog een besluit opleveren: kan de bestaande ondergrond de nieuwe felsplaten dragen, of moet er eerst een deel van het beschot vervangen worden. Bij een verplaatsbare opbouw ligt de marge vaak kleiner dan bij een vast huis, omdat de constructie al vanaf de bouw lichter en compacter is uitgevoerd. Een aannemer die hier ervaring mee heeft, neemt daarom liever een dag extra mee in de planning dan dat hij op de ochtend van de klus voor een verrassing komt te staan.
Als de ondergrond goed is, of snel is herstelbaar, kan het dak dezelfde week weer dicht. Felsplaten lenen zich daarvoor: ze worden blind bevestigd met klemmen onder de fels, zonder dat er in het beschot geschroefd wordt op plekken die zichtbaar blijven, en de platen zelf leveren wij op maat aan tot op de millimeter. Dat scheelt zaagwerk en pasklaar maken op de bouwplaats, wat op een klein dakvlak van een mantelzorgwoning al snel een halve dag planning oplevert. Bij temperaturen tot -15 graden zijn de platen nog koud vouwbaar, dus een winterse klus is geen belemmering voor de snelheid.
Een mantelzorgwoning heeft doorgaans een klein, overzichtelijk dakvlak: één enkelvoudig of licht geknikt vlak, zonder de dakkapellen, schoorstenen en dakramen die een gewoon woonhuis vaak wel heeft. Dat is precies waarom het dak in één dag dicht kan, terwijl dat bij een groter huis met veel doorvoeren onrealistisch is. Minder details betekent minder aansluitingen, minder risicopunten en minder tijd die verloren gaat aan het afwerken rond obstakels.
Daar komt bij dat de werkende breedte van de platen, 475 millimeter, op een smal dakvlak vaak in een beperkt aantal banen past. Wij hebben dakvlakken van mantelzorgwoningen bekleed met nog geen tien platen, geleverd op de exacte lengte die nodig was, zodat er op de bouwplaats vooral gelegd en geklikt moest worden en nauwelijks gezaagd. Dat is de reden dat wij bij dit gebouwtype vaak kunnen toezeggen dat het dak aan het einde van de werkdag weer dicht is, iets wat we bij een groter huis met een ingewikkelder kapconstructie niet zo stellig zouden zeggen.
De tijdelijke vergunning speelt hier ook in mee. Sommige opdrachtgevers willen geen ingrijpende aanpassing aan de dakconstructie, omdat de vergunning is verleend voor de woning zoals die er nu staat en een grote wijziging opnieuw getoetst zou moeten worden. Felsplaten vervangen op de bestaande dakvorm, zonder de helling of de opbouw te veranderen, past daar doorgaans binnen. Wijzigt de vorm van het dak wel, dan is dat een ander gesprek dat eerst met de gemeente gevoerd moet worden voordat wij iets kunnen leveren.
Deze snelle vervanging werkt niet overal. Staat de mantelzorgwoning op een fundering die op korte termijn wordt afgebroken, binnen bijvoorbeeld een half jaar, dan is een volledige dakvervanging met nieuwe felsplaten een dure oplossing voor een korte resterende levensduur. In dat geval is een tijdelijke noodreparatie vaak verstandiger, ook al is die minder degelijk.
Is de onderconstructie zo ver aangetast dat een groot deel van het beschot en de gordingen vervangen moet worden, dan is dicht in één dag niet realistisch, hoe graag we dat ook zouden willen toezeggen. In dat geval loopt de klus over meerdere dagen, met een noodafdekking ertussen, en is het verstandiger dat van tevoren te bespreken dan achteraf uit te leggen waarom het langer duurde.
En is de dakvorm complexer dan een enkelvoudig of licht geknikt vlak, met bijvoorbeeld een dakkapel of een doorvoer voor een installatie, dan is de planning van één dag niet meer haalbaar en moet er met meer tijd gerekend worden, ook op een klein gebouw.
Heeft u een dakvlak dat vervangen moet worden op een mantelzorgwoning, dan helpt het als u ons vooraf de afmetingen en een foto van de bestaande situatie stuurt, inclusief de constructie als die bekend is. Wij kijken dan mee of de ondergrond en de planning aansluiten bij wat hier beschreven staat, en wat er voor uw situatie voor nodig is om het dak inderdaad binnen een dag weer dicht te krijgen. Meedenken op tekening kost niets, en de platen leveren wij op maat aan, tot op de millimeter, zodat er op de bouwplaats zo weinig mogelijk tijd verloren gaat.