Klikzink
Een kapschuur is voor de dakhelling een ander verhaal dan een schuur met dichte wanden en een verwarmde ruimte erachter. Bij een kapschuur is er meestal geen isolatie, geen dampremmende laag en vaak niet eens een plafond. De onderkant van de plaat is gewoon zichtbaar vanaf de vloer. Dat verandert de vraag welke dakhelling nodig is fundamenteel: het gaat hier niet primair om waterafvoer, maar om wat er aan de onderkant van de plaat gebeurt als de temperatuur wisselt.
Onze felsplaten zijn geschikt vanaf zes graden dakhelling. Dat getal staat vast, onafhankelijk van het gebouw. Wat per gebouw verschilt, is of die ondergrens ook verstandig is. Bij een kapschuur is dat een ander antwoord dan bij een geïsoleerde loods, en dat verschil zit in drie dingen die bij een kapschuur juist samenkomen: een grote open overspanning, gordingen op ruime afstand, en geen isolatielaag die het temperatuurverschil dempt.
Een kapschuur heeft aan de onderkant vaak geen enkele barrière tussen de buitenlucht onder het dak en de staalplaat. 's Nachts koelt de plaat sneller af dan de lucht daaronder, en als die lucht vochtig genoeg is, slaat het vocht neer op de onderzijde van de plaat. Dat is geen lekkage en geen gebrek aan het materiaal, het is gewoon fysica: koud metaal en vochtige lucht geven condens. Bij een geïsoleerd dak wordt dat vocht opgevangen door een dampremmende folie en een luchtspouw die het beperkt. Bij een kapschuur is er niets dat het opvangt. Het vocht druppelt naar beneden, op het hooi, de machine, het gereedschap of de dieren die eronder staan.
De dakhelling speelt hierin een rol via de ventilatie onder de plaat. Bij een vlakker dak staat de lucht onder de plaat stiller, warmt hij minder snel op na zonsopgang, en blijft de condens langer liggen. Bij een steiler dak ontstaat vanzelf meer luchtbeweging langs de onderzijde, en drogen de druppels sneller weg voordat ze zich verzamelen tot een druip. Dat is de reden dat wij bij een kapschuur zonder isolatie niet aanraden om op de ondergrens van zes graden te gaan zitten, ook al is dat volgens de opgave van de plaat toegestaan.
Bij een kapschuur is de overspanning vaak groot: geen tussenmuren, geen binnenwanden, één grote open ruimte onder een enkele kapconstructie. Om dat te dragen staan de gordingen doorgaans verder uit elkaar dan bij een kleinere schuur. Grotere afstand tussen de gordingen betekent dat de plaat over een langere lengte vrij overspant tussen de steunpunten, en dat er dus meer doorbuiging optreedt onder wind- en sneeuwbelasting. Doorbuiging op zichzelf is geen probleem voor de plaat, onze felsplaten zijn daar stevig genoeg voor bij correcte gordingafstand, maar in combinatie met een lage dakhelling gaat het samen een grotere rol spelen in hoe het water zich gedraagt op het dakvlak.
Bij een vlak hellend dak met een lange overspanning kan water bij harde regen of bij het smelten van sneeuw langer op de plaat blijven staan voordat het bij de dakrand is. Bij felsplaten is dat op zichzelf geen probleem zolang de afvoer klopt, de fels is 35 millimeter hoog en houdt water goed binnen de baan. Maar de combinatie van een lange, vlakke overspanning met weinig helling maakt het systeem minder vergevingsgezind voor kleine onvolkomenheden in de ondergrond, een lichte oneffenheid in de gording geeft dan eerder een plek waar water blijft staan dan bij een dak met meer helling.
Bij een kapschuur zonder isolatie en met een gangbare overspanning adviseren wij niet de minimale zes graden aan te houden, maar ruimer te gaan zitten, zodat de combinatie van beperkte ventilatie onder de plaat en een lange vrije overspanning niet allebei tegen u werken. Hoeveel ruimer hangt af van de exacte overspanning, de gordingafstand en de lokale windbelasting, dat is per gebouw verschillend en daar geven wij op tekening advies over, zonder dat dit iets kost.
Een voorbeeld uit de praktijk: een kapschuur van twaalf meter breed, drie rijen gordingen, dakhelling rond de zeven graden, geen isolatie, gebruikt voor het stallen van landbouwmachines. Bij een dergelijk gebouw zagen wij dat de klant aanvankelijk voor de minimale helling koos om de nokhoogte te beperken. Na een winter met veel temperatuurwisseling ontstond condensvorming die zichtbaar werd als druppels op de machines onder het laagste punt van het dakvlak, precies waar de luchtstroming onder de plaat het minst was. Een steilere helling, of achteraf een eenvoudige ventilatievoorziening bij de gording, had dat waarschijnlijk beperkt. Dat is precies waarom wij dit als vast aandachtspunt meenemen bij een kapschuur en niet alleen kijken naar de opgegeven ondergrens van de plaat.
Dit betekent niet dat zes graden bij een kapschuur nooit kan. Bij een kleine kapschuur, met een beperkte overspanning, gordingen op korte afstand en aan drie zijden open zodat er van nature veel luchtbeweging onder het dak is, speelt condens veel minder op. Denk aan een open werktuigenberging van vier bij zes meter, waar de wind vrijelijk onder het dak door kan. Daar is het risico op stilstaande, vochtige lucht onder de plaat klein, en kan de minimale helling praktisch prima werken. Het is dus niet de plaat die hier de grens bepaalt, maar de mate waarin het gebouw zelf voor luchtcirculatie zorgt.
Ook is de functie van de schuur van belang. Een kapschuur voor droog materiaal zoals stro of bouwmaterialen heeft minder last van incidentele condensdruppels dan een kapschuur waar gevoelige apparatuur, voer of dieren onder staan. Bij dat laatste gebruik wegen wij zwaarder mee dat er marge in de helling zit, ook als de constructie op papier al bij zes graden zou voldoen.
De minimale dakhelling van felsplaten is een vast gegeven, maar bij een kapschuur is die ondergrens niet automatisch de juiste keuze. Condens onder de plaat, veroorzaakt door het ontbreken van isolatie en versterkt door een grote overspanning met gordingen op ruime afstand, is bij dit gebouwtype de factor die de daadwerkelijke ondergrens bepaalt, niet de norm van de plaat zelf. Hoe groter de open ruimte en hoe minder natuurlijke ventilatie er onder het dak is, hoe meer marge wij aanraden boven op de minimale zes graden.
Wilt u weten wat voor uw kapschuur een verantwoorde dakhelling is, gezien de overspanning, de gordingafstand en het gebruik van de ruimte daaronder? Stuur ons de tekening of de maten, dan kijken wij vrijblijvend met u mee en geven we aan waar in uw situatie de grens ligt.