Klikzink
Een jachthavengebouw heeft vaak net dat beetje afschot dat nodig is om het water ergens naartoe te leiden, en niet meer dan dat. Twee, drie, misschien vier graden. Dat is voor felsplaten een grensgeval. Wij leveren klikfels vanaf zes graden dakhelling, en die grens is niet arbitrair gekozen. Onder die helling blijft er water op het dak staan, ook al lijkt het oppervlak vlak genoeg om af te wateren. Bij een dakhelling van vier graden of minder is de vraag dus niet of felsplaten mooi staan op dit gebouw, maar of het naadwerk het staande water aankan zonder dat het naar binnen trekt.
De reden dat we deze pagina apart behandelen, is dat het antwoord op die vraag niet bij elk jachthavengebouw hetzelfde is. Het hangt af van de werkelijke helling op het dakvlak, van de lengte van de banen tot de goot, en van hoe de randen zijn opgelost. Bij een dakhelling die net onder de zes graden zit, kan een goede detaillering nog voldoende zijn. Bij een dakhelling die daar duidelijk onder blijft, wordt felsplaten afraden vaak het eerlijkere advies, en is een dakbedekking die wel bedoeld is voor volledig vlakke afwatering de betere keuze.
Op een jachthavengebouw wordt de baanrichting vaak bepaald door hoe het gebouw eruitziet vanaf het water, terwijl de baanrichting eigenlijk bepaald moet worden door waar het water naartoe moet. Onze felsplaten worden blind bevestigd met klemmen onder de fels, en die fels van 35 mm staat haaks omhoog. Dat werkt goed zolang de baan in de richting van de afwatering loopt, zodat het water langs de fels naar de goot stroomt zonder een naad dwars op de stroomrichting te passeren. Leggen we de banen in de breedte van het gebouw, tegen de afwateringsrichting in, dan krijgt elke dwarsnaad te maken met water dat er niet gewoon langsloopt maar er tegenaan drukt. Bij zes graden helling en hoger is dat te overzien. Bij drie of vier graden, met het soort windbelasting dat je aan open water krijgt, wordt zo'n dwarsnaad een zwakke plek die we liever vermijden.
Bij een botenloods die we recent op tekening hebben doorgerekend, lag de kaplengte van nok tot goot op ruim veertien meter, met een helling van vijf graden. In plaats van de platen in twee stukken met een overlap in het midden te leggen, hebben we de banen op maat laten walsen tot de volle veertien meter. Onze platen zijn leverbaar van 450 tot 8000 mm op de millimeter, en juist bij dit soort marginale hellingen is dat het verschil tussen een dak zonder tussennaad in het vlak, en een dak met een naad die precies op de plek zit waar het water het langzaamst stroomt en het langst blijft staan.
Op een vlak dak met veel helling vergeeft de detaillering aan de randen kleine onvolkomenheden, omdat het water toch snel wegloopt. Op een dak met minimale afschot is dat vangnet er niet. Het water blijft langer op het oppervlak staan, wat betekent dat elke overgang naar goot, opstand of doorvoer onder een langere periode van waterbelasting staat dan bij een steiler dak.
De gootaansluiting is de plek waar we het meest zien misgaan bij dit type gebouw. Bij minimale helling loopt de plaat bijna horizontaal het gootprofiel in, en als de overlap daar te kort is, of als de fels niet correct is afgekant, blijft er een richel liggen waar water achter kan komen te staan. Bij een havenkantoor dat we vorig jaar hebben voorzien van klikfels, bleek bij het inmeten dat de bestaande goot iets te hoog lag ten opzichte van het dakvlak. We hebben toen niet de plaatlengte aangepast om het verschil te compenseren, maar de gootrand zelf laten aanpassen, omdat een langere overlap bij zo'n geringe helling het probleem alleen maar verplaatst naar de volgende regen.
De tweede plek waar het misgaat is bij opgaand werk: schoorstenen, masten voor havenverlichting, doorvoeren voor leidingen. Op een steil dak lopen die details vanzelf droog. Op een nagenoeg vlak dak staat er water tegen de opstand aan, soms dagenlang na een bui met veel wind vanaf het water. Daar is een ruime opkant nodig, met de felsrand die tegen de opstand omhoog gezet wordt in plaats van er tegenaan gelegd, en met voldoende overlap om de wind die vanaf open water tegen de opstand aan kan drukken op te vangen. Wij denken op tekening mee over dat soort details, en dat kost niets, maar het moet wel gebeuren voordat de platen gewalst worden. Achteraf een opstand aanpassen is een stuk lastiger dan hem in het ontwerp goed neerzetten.
Bij een jachthavengebouw speelt nog iets anders dan bij een vergelijkbaar gebouw verder van het water. De lucht boven een haven bevat zout, en bij wind vanaf open water wordt dat zout over het hele dakoppervlak verspreid, ook op plekken die niet direct aan het water grenzen. Dat is een andere belasting dan alleen regen en wind, en het is een van de redenen dat we bij dit soort gebouwen niet zomaar de standaard coating adviseren zonder er expliciet bij stil te staan.
Onze platen zijn gemaakt van Sendzimir verzinkt staal met een organische coating van 50 micrometer, GreenCoat Pural BT. Die coating ligt over het volledige oppervlak, ook over de fels, en is niet alleen bedoeld om de kleur te geven maar ook om het onderliggende zink af te schermen. Bij een gebouw aan open water is die afscherming meer dan decoratief. Zout dat zich vastzet in de kleine gleuven bij de felsverbinding blijft daar langer liggen dan op een steil dak, precies omdat het water er langzamer wegloopt. Een dunnere of beschadigde coating op die plek is bij een jachthavengebouw een groter risico dan bij een gebouw in een binnenstedelijke omgeving.
Dit betekent niet dat er een aparte coating nodig is voor kustlocaties, want die hebben we niet, en we gaan er ook niet over speculeren. Het betekent wel dat we bij dit soort gebouwen extra aandacht besteden aan de plekken waar de coating tijdens verwerking beschadigd kan raken, zoals snijranden en de plek waar de klemmen onder de fels grijpen. Bij een gebouw verder van het water is een kleine beschadiging aan de snijrand op termijn minder urgent dan bij een havengebouw waar diezelfde rand voortdurend met zoute lucht in aanraking komt.
Als de helling van uw dak duidelijk boven de zes graden ligt, is klikfels op een jachthavengebouw met afschot een gangbare oplossing waarbij vooral de baanrichting en de randdetails aandacht vragen. Als de helling daar dichtbij of onder ligt, is het eerste wat we willen weten niet de kleur of de baanbreedte, maar de werkelijke helling op het dakvlak zelf, gemeten en niet geschat. Op basis daarvan, en op basis van de lengte van de banen tot de goot, kunnen we aangeven of felsplaten hier de aangewezen keuze zijn of dat een andere dakbedekking eerlijker is voor deze situatie. Stuur ons een tekening of een foto van de bestaande situatie, dan kijken we mee naar de helling, de baanindeling en de randdetails voordat er iets besteld wordt.