Klikzink
Een jachthavengebouw staat zelden ergens beschut. Het ligt aan open water, vaak op een uitstekende positie tussen de steigers, en krijgt daardoor meer wind en meer zout over zich heen dan een vergelijkbaar gebouw een paar kilometer landinwaarts. Dat verandert niets aan de manier waarop je een dak vervangt in grote lijnen, maar het verandert wel een aantal keuzes binnen dat traject. Wij lopen dat hieronder na: de sloop van de oude bedekking, de beoordeling van wat eronder ligt, de planning om het gebouw snel weer dicht te krijgen, en de coatingkeuze die bij dit soort locaties niet vrijblijvend is.
Bij vervanging van een dak weet je pas echt wat je tegenkomt zodra de oude bedekking eraf is. Dat geldt voor ieder gebouw, maar bij een jachthavengebouw is de kans groter dat er onder de bitumen, golfplaat of oude damwandplaat sporen van corrosie zitten die je van buiten niet ziet. Zout werkt door, ook onder een dakbedekking die op het eerste gezicht nog intact leek. Wij adviseren daarom om bij dit gebouwtype niet te veel vooraf te beloven over de staat van de ondergrond, en dat gesprek pas echt te voeren op het moment dat de dakvlakken open liggen.
De volgorde is in de praktijk steeds hetzelfde. Eerst gaat de oude bedekking eraf, in fases per dakvlak zodat er niet meer open ligt dan die dag weer dicht kan. Dan wordt de onderconstructie beoordeeld: gordingen, dakbeschot of stalen dakplaten, afhankelijk van hoe het gebouw ooit is opgebouwd. Bij een havengebouw uit de jaren zeventig of tachtig is dat vaak een stalen portaalconstructie met golfplaat of damwand erop; bij iets ouders kan het houten dakbeschot zijn met daarop bitumen. Blijkt de ondergrond zwakker dan verwacht, dan wordt dat deel vervangen of verstevigd voordat de nieuwe felsplaten erop gaan. Pas daarna volgt de nieuwe dakbedekking, met de klemmen onder de fels die bij montage geen doorboring van de plaat vragen.
Een dak dat openligt aan open water is kwetsbaarder dan een dak dat openligt in een luwe straat. Er staat vaker wind, die wind neemt vocht en zout mee, en een onverwachte bui trekt hier harder over het dakvlak dan elders. Daarom werken wij met een planning die het dak vlak voor vlak aanpakt: er ligt nooit meer tegelijk open dan er die dag weer afgedekt kan worden. Bij een jachthavengebouw van gemiddelde omvang betekent dat meestal dat het pand aan het einde van de week weer volledig dicht is, ook als de sloop en de afwerking van de randen nog een paar dagen langer duren. Voor een havenkantoor waar 's ochtends vroeg en 's avonds laat mensen aanwezig zijn, of waar in het seizoen dagelijks klanten over de kade lopen, is dat ook praktisch: er is nooit een moment waarop het gebouw echt onbeschermd staat.
De platen zelf worden op maat gewalst en op de bouwplaats aangeleverd in de lengte die het dakvlak nodig heeft, zonder overlappingen halverwege een baan. Dat scheelt tijd op het dak zelf, wat bij een locatie met veel windkans een reëel voordeel is: hoe minder tijd de losse onderdelen op het dak liggen te wachten, hoe kleiner de kans dat een vlaag ze verplaatst.
Bij een gewoon woonhuis is de coating op de felsplaat vooral een kwestie van kleur en uitstraling. Bij een gebouw aan open water ligt dat anders. Zout in de lucht tast metalen sneller aan dan een omgeving zonder die belasting, en een coating die daar niet tegen bestand is, laat dat na een aantal jaren zien in de vorm van putjes of verkleuring, met name op de randen en de felsnaad waar de coating het dunst is. Onze platen zijn Sendzimir verzinkt aan beide zijden, met daarop een coating van 50 micrometer, GreenCoat Pural BT. Die opbouw is niet toevallig zo gekozen: de verzinklaag vangt de eerste aanslag op, de coating daarboven beschermt tegen weer en zout. Voor een havengebouw is dat geen extra, maar de reden waarom deze platen hier passen.
Er is nog een tweede punt dat bij dit gebouwtype vaker speelt dan bij een woonhuis: de wind zelf. Een dak aan open water staat bloot aan hogere windbelasting dan een dak in een woonwijk, en dat vraagt om een bevestiging die daar tegen kan. De klemmen onder de fels geven een gesloten oppervlak zonder doorboringen, wat de kans op lekkage bij harde windstoten met regen kleiner maakt dan bij een bedekking met doorlopende schroefverbindingen. Op een havenkantoor met een plat of licht hellend dak, vanaf zes graden, werkt dat systeem net zo goed als op een steiler dak; de aansluiting op de randen en de doorvoeren vraagt in de praktijk wel meer aandacht, simpelweg omdat er op zo'n locatie meer te doen is op het dakvlak: installaties voor verlichting op de steiger, een antenne, soms een schoorsteen voor een kantoorkachel.
De felsplaten wegen ongeveer 5 kilogram per vierkante meter en zijn koud vouwbaar tot -15 graden, wat betekent dat het werk niet snel wordt tegengehouden door een frisse dag aan het water. Wel zet het materiaal iets uit bij warmte, ongeveer half zoveel als zink, en daar moet in de aansluitingen rekening mee gehouden worden. Bij een jachthavengebouw met een lang, doorlopend dakvlak is dat een detail waar we bij de tekening al op letten: hoe langer de baan, hoe belangrijker een goede uitzetruimte bij de randafwerking.
Onze platen worden op de fabriek op maat gewalst, van 450 tot 8000 millimeter, op de millimeter nauwkeurig. Voor een havengebouw met een wat onregelmatige plattegrond, wat vaker voorkomt bij gebouwen die in de loop der jaren zijn uitgebreid met een botenloods of een extra kantoorvleugel, schakelen wij dat in door vooraf op tekening mee te kijken. Dat meedenken kost niets en voorkomt dat er op de bouwplaats nog gepast en gezaagd moet worden op een dak waar je liever niet langer dan nodig loopt.
Niet elk jachthavengebouw is gebaat bij een volledige vervanging van de dakbedekking. Is de onderconstructie zelf in slechte staat, met verrotte gordingen of een dakbeschot dat op meer plekken vervangen moet worden dan aanvankelijk gedacht, dan is dakvervanging soms het startpunt van een groter verhaal dat verder gaat dan alleen de bovenste laag. Ook bij een gebouw dat binnenkort toch een uitbreiding of verbouwing krijgt, kan het verstandiger zijn die twee momenten te combineren in plaats van nu apart het dak te vervangen. En is de bestaande bedekking nog relatief nieuw en in goede staat, dan is vervanging vaak niet nodig; in dat geval is het de moeite waard eerst te kijken of een andere aanpak, zoals platen over de bestaande bedekking heen, niet volstaat.
Wilt u weten wat vervanging van het dak bij uw havengebouw concreet inhoudt, dan helpt het om vooraf een paar dingen op een rij te hebben: de huidige dakbedekking en de geschatte leeftijd, de afmetingen en vorm van het dakvlak, en of er tijdens de werkzaamheden gebruik van het gebouw nodig blijft. Op basis daarvan denken wij vrijblijvend mee over de planning en de materiaalkeuze, ook op tekening.