Klikzink
Een lessenaarsdak is in de basis het eenvoudigste dak dat er is: één vlak, één hoge rand en één lage rand, geen nok, geen kilgoot. Bij een jachthavengebouw is dat vaak precies de reden waarom voor deze vorm gekozen is. Loodsen, havenkantoren en botenbergingen hebben meestal een rechthoekige plattegrond zonder ingewikkelde aanbouwen, en een lessenaarsdak past daar zonder gedoe op. Voor felsplaten is dat gunstig, maar de combinatie met een omgeving vol zout en wind vanaf open water vraagt wel om een paar keuzes die u niet zomaar aan de aannemer overlaat.
De baanindeling is bij dit dak minder een keuze dan bij een schilddak of een zadeldak. Omdat er geen nok is die de lengte in tweeën deelt, loopt de baan in principe van de hoge rand naar de lage rand in één stuk. Die baanlengte is dus meteen de volle dieptemaat van het dak. Bij een havenloods van bijvoorbeeld veertien meter diep betekent dat platen van veertien meter, en dat kan: felsplaten zijn tot acht meter standaard te leveren en op maat te bestellen tot een lengte die per project bekeken wordt. Voor u als opdrachtgever is het belangrijkste dat u die dieptemaat vroeg laat opmeten en doorgeeft, zodat de platen op de fabriek al op de juiste lengte gewalst worden. Een las of overlap halverwege het vlak is bij een lessenaarsdak nooit nodig en ook niet gewenst: elke naad dwars op de looprichting van het water is een plek waar het fout kan gaan.
De breedte van het vlak bepaalt hoeveel banen naast elkaar liggen. Bij een werkende breedte van 475 millimeter per baan is dat een simpele deling, maar bij een havengebouw met dakdoorvoeren voor ventilatie, een schoorsteen of een lichtstraat moet de indeling daar rekening mee houden. Het is prettiger om een doorvoer midden in een baan te laten vallen dan precies op de fels, en dat is iets wat u met de leverancier op tekening kunt afstemmen voordat er iets gewalst wordt.
Omdat een lessenaarsdak maar twee randen heeft in de lengterichting, krijgen die twee randen allebei een eigen rol en een eigen risico. Aan de hoge kant, waar het dak tegen een hogere gevel of een aangrenzend bouwdeel aansluit, is de aansluiting het kwetsbare punt. Daar moet het water dat over de fels naar boven kan opstuiven, of dat door windbelasting tegen de gevel omhoog wordt geduwd, netjes worden opgevangen door een goede overgang met voldoende opstand. Bij een jachthavengebouw met flinke windvang vanaf het water is die opstand niet iets om te minimaliseren voor het aanzien: hoe hoger de gevel waar het dak tegenaan sluit, hoe meer kans op opwaaiend water bij storm uit een ongunstige hoek.
Aan de lage kant, bij de druiplijn, ligt het andere risico. Daar komt al het water van het hele dakvlak samen voordat het de dakrand verlaat. Bij een lessenaarsdak dat een flinke oppervlakte beslaat, kan dat een aanzienlijke hoeveelheid water zijn die geconcentreerd langs één lijn naar beneden komt. De dakrand en de aansluiting op de goot moeten daar op berekend zijn, en de bevestiging van de onderste plaatrand moet bestand zijn tegen de optrekkende windkracht die juist aan de lage, blootgestelde kant van het dak het grootst is. Bij een botenloods die los aan het water staat, zonder beschutting van andere gebouwen, is dat geen theoretisch punt maar iets wat in de uitvoering merkbaar wordt.
Bij een gebouw naast open water is de vraag welke coating u kiest niet iets waarbij elke kleur en uitvoering gelijk opgaat. Zout in de lucht, in combinatie met voortdurende windbelasting, tast materialen anders aan dan in een beschutte woonwijk. Onze felsplaten zijn Sendzimir verzinkt aan beide zijden en afgewerkt met een organische coating van vijftig micrometer, GreenCoat Pural BT. Die coating is ontwikkeld om weer en wind te weerstaan, en dat is precies de eigenschap die bij een havengebouw telt: niet omdat wij dat garanderen als resultaat, maar omdat de opbouw van verzinking plus deklaag bedoeld is om een langdurig belaste omgeving te doorstaan.
Wat voor de praktijk vooral betekent: laat de coating niet sneuvelen bij de uitvoering. Een kras door onvoorzichtig transport, een beschadiging door verkeerd gereedschap bij het felsen, of een doorboring die niet correct is afgewerkt, is bij een gewoon dak al ongewenst maar bij een dak vol zeezout een stuk kwetsbaarder plek. Bij een havenloods die wij op tekening hebben meegedacht, werd bijvoorbeeld bewust gekozen om de platen pas op de bouwplaats uit de verpakking te halen en meteen te verwerken, in plaats van ze weken op de steiger te laten liggen waar zout stof zich op de coating kan afzetten voordat de plaat gemonteerd is.
De kleurkeuze zelf, Nordic Night Black, Slate Grey of Metallic Dark Silver, heeft in deze context minder invloed op de duurzaamheid dan de kwaliteit van de coating zelf. Alle drie zijn mat uitgevoerd met een glansgraad onder de vijf, wat bij een gebouw aan het water ook praktisch is: een hoge glans reflecteert meer en valt sneller op vanaf het water, iets wat niet elke havenmeester of gemeente wenst bij een gebouw dat in het landschap moet passen.
De meest voorkomende fout bij een lessenaarsdak op een jachthaven is dat de dakrand aan de lage kant onderschat wordt. Omdat er geen nok is die de wind breekt, kan de wind over het hele vlak vrij spel hebben en juist aan die onderrand grip krijgen. Wij zien wel eens dat een dakrand wordt afgewerkt als bij een gewoon dak in een woonwijk, zonder rekening te houden met de hogere windbelasting die hoort bij een gebouw dat los aan open water staat. Dat is geen kwestie van een ander materiaal nodig hebben, maar van een andere bevestigingsdetaillering aan die rand.
Een tweede punt waar het misgaat is de baanlengte zelf. Als de dieptemaat van het dak niet goed is opgemeten voordat de platen gewalst worden, ontstaat de verleiding om een naad te maken die er niet had moeten zijn. Bij een lessenaarsdak, waar het water over de volle lengte van de baan naar de lage rand stroomt, is elke onnodige naad een zwakke plek meer.
Een lessenaarsdak is bij dit gebouwtype in de praktijk vaak juist geen probleem maar een voordeel: minder details, minder aansluitingen, een overzichtelijke baanindeling. Dat maakt het juist een dakvorm waar felsplaten goed op hun plek zijn, mits de twee randen en de coating de aandacht krijgen die bij een omgeving vol zout en wind horen.
Wilt u de dieptemaat van uw dak en de ligging van eventuele doorvoeren laten meenemen in een indeling op tekening, dan denken wij daar kosteloos in mee voordat er iets gewalst wordt.