Klikzink
Bij een vakantiewoning die aan de buitenkant nog prima oogt, maar waarvan de pannen aan vervanging toe zijn, komt regelmatig de vraag of het dak zonder sloopwerk kan worden aangepakt. Onder de bestaande dakpannen een nieuw dak van klikfels aanbrengen is technisch mogelijk, maar het is geen standaardoplossing die overal past. Er zijn een paar dingen die bij een vakantiewoning net anders liggen dan bij een gewoon woonhuis, en die bepalen of dit voor uw pand een verstandige keuze is.
Een vakantiewoning wordt niet elke dag bewoond. In de winter, of buiten het seizoen, staat het pand vaak weken leeg. Dat betekent dat een lekkage die bij een gewoon woonhuis binnen een dag wordt opgemerkt, hier pas bij de volgende schoonmaakbeurt of het volgende verhuurweekend aan het licht komt. Vochtschade aan een balklaag of aan isolatie ontstaat niet in één nacht, maar als niemand er woont om het meteen te zien, is de schade vaak al verder gevorderd voordat iemand ingrijpt. Dat is precies de reden waarom je bij een dak-op-dak constructie op een vakantiewoning strenger moet kijken naar de staat van wat er onder ligt, dan bij een huis waar iedere ochtend iemand naar het plafond kijkt.
Het gevolg is dat wij bij vakantiewoningen praktisch altijd adviseren om, voordat er iets over de oude pannen heen komt, de onderliggende constructie grondig te laten inspecteren. Niet omdat dat bij een gewoon huis niet nodig is, maar omdat een gemiste plek hier later wordt ontdekt en dan al meer om zich heen heeft kunnen grijpen. Een verrotte gordingkop of een vochtplek in de isolatie die bij tijdig ingrijpen een kleine reparatie was, is na een paar maanden onopgemerkt vocht al een grotere klus.
Als de dakconstructie zelf gezond is, de pannen liggen op panlatten en tengels die niet zijn doorgezakt, en er geen sprake is van al aanwezige lekkages die vocht in de constructie hebben gebracht, dan is over de bestaande pannen heen bouwen een reële optie. In de praktijk komt dat neer op het aanbrengen van een nieuwe, vlakke ondergrond boven de bestaande pannen, waarop de felsplaten vervolgens worden bevestigd. Omdat klikfels blind wordt bevestigd met klemmen onder de fels, zijn er geen zichtbare schroeven nodig die door die nieuwe ondergrond heen in de oude dakconstructie moeten doordringen op willekeurige plekken. Dat maakt het mogelijk om een net, strak dakvlak te maken zonder dat de oude pannendekking er zelf aan moet.
Een voorbeeld uit de praktijk: een vakantiewoning uit de jaren tachtig met een pannendak dat op het oog nog goed lag, maar waarvan de eigenaar de uitstraling wilde vernieuwen naar een rustig, mat dakvlak in Slate Grey. Bij de inspectie bleek de sporenkap droog en recht, zonder sporen van eerdere lekkage. In zo'n geval is een nieuwe rib- of panelenondergrond boven de oude pannen een logische route, en kan het felswerk daarop worden aangebracht zonder dat de oude dekking gesloopt en afgevoerd hoeft te worden. Dat scheelt sloopwerk, afvoer en vaak ook tijd, wat bij een vakantiewoning met een beperkt aantal weken buiten het verhuurseizoen waarin gewerkt kan worden, praktisch nogal wat uitmaakt.
Een tweede punt om vooraf goed te doordenken is de opbouw die ontstaat. Boven de bestaande pannen komt eerst een nieuwe ondergrond en daarop de felsplaten. Die opbouw heeft dikte, en die dikte moet ergens landen bij de goot en bij de daklijn rond dakkapellen, schoorstenen en dakramen. Bij een vakantiewoning met een lage gootlijn of met dakramen die al vlak boven de bestaande pannen zitten, kan die extra hoogte ervoor zorgen dat er bij de goot een nieuwe overgang gemaakt moet worden, of dat een dakraam een stukje opgezet moet worden om weer goed aan te sluiten. Dat is op te lossen, maar het moet wel worden meegenomen in de voorbereiding, en niet iets zijn dat pas op het dak zelf wordt ontdekt.
Ook de aansluiting op gevels, dakkapellen en eventuele terrasoverkappingen die tegen het dak aan zijn gebouwd, vraagt aandacht. Bij een vakantiewoning die vaak wat vrijer en informeler is uitgebouwd dan een regulier woonhuis, met bijvoorbeeld een aangebouwde veranda of een lager afdak, is het verstandig om die aansluitpunten vooraf op tekening te bekijken. Wij denken daar kosteloos in mee, juist omdat een verkeerd ingeschatte hoogteopbouw op de bouwplaats zelf tot vervelende improvisatie leidt.
Omdat een vakantiewoning meestal alleen in het hoogseizoen intensief wordt gebruikt en gecontroleerd, is het slim om onderhoud en controle van het dak te plannen rond die periodes waarin er toch al mensen op en rond het pand zijn. Aan het begin van het seizoen, voordat de eerste gasten arriveren, is een goed moment om de dakranden, de aansluitingen bij schoorsteen en dakkapel en de goten even te bekijken. Bij een dak-op-dak constructie is dat niet anders dan bij een enkelvoudig dak, maar het belang is groter: een lekkage die door de extra opbouw misschien pas via een klein vochtplekje in de nieuwe onderconstructie zichtbaar wordt, wil je liever in het voorjaar ontdekken dan in november wanneer het huis al weken dicht staat.
Er zijn situaties waarin over de bestaande pannen heen bouwen bij een vakantiewoning geen goed idee is. Als er al lekkages zijn geweest, of als de sporenkap sporen van houtrot of langdurige vochtbelasting vertoont, dan bouwt u een nieuw dak boven een probleem dat vervolgens onzichtbaar verder kan gaan. Bij een pand dat toch al maandenlang leegstaat, is dat een risico dat zich pas laat zien wanneer de schade al aanzienlijk is. In dat geval is het eerlijker en op termijn goedkoper om de oude pannen wel te verwijderen en de onderliggende constructie zichtbaar te maken en te herstellen voordat er iets nieuws op komt.
Ook als de bestaande dakhelling erg laag is, onder de zes graden die voor felsplaten nodig zijn, verandert een extra opbouw daar weinig aan; de helling van het bestaande dak blijft bepalend voor wat er mogelijk is. En bij daken waar de panlatten en tengels zelf al doorbuigen of los liggen, is een vlakke, stevige ondergrond voor het felswerk niet zomaar te maken zonder eerst die onderlaag recht te trekken of te vervangen. In die gevallen is dak-op-dak bouwen eigenlijk alleen het probleem verstoppen in plaats van oplossen.
Wilt u weten of uw vakantiewoning geschikt is om de felsplaten over de bestaande pannen aan te brengen, dan beginnen wij altijd met een paar simpele vragen over de leeftijd en staat van de sporenkap, of er ooit lekkage is geweest, en hoe de goot en de dakranden er nu bij liggen. Op basis daarvan, eventueel met foto's of een tekening, kunnen wij aangeven of dit voor uw dak een reële route is, of dat renovatie met sloop van de oude dekking de eerlijkere weg is.