Klikzink
Een felsdak zelf is vrijwel altijd de plek waar geen water doorheen komt: de banen zijn lang, de fels zit dicht en er zitten geen doorlopende naden waar water blijft staan. De plekken waar het wél mis kan gaan, zijn de onderbrekingen in dat vlak. Een dakraam voor extra licht op zolder, een ontluchtingspijp van de badkamer, de doorvoer voor de rookkanaal van de houtkachel, een schoorsteen die door het dakvlak steekt. Op elk van die plekken moet de plaat om iets heen, en daar zit het verschil tussen een dak dat droog blijft en een dak dat na een paar jaar vocht doorlaat zonder dat iemand het merkt.
Bij een woning waar iemand dagelijks aanwezig is, valt een lekkage rond een doorvoer meestal snel op: een vochtplek op het plafond, een druppel op de vloer, een geur. Bij een vakantiewoning is die vroege waarschuwing er vaak niet. De woning staat een deel van het jaar leeg, wordt verhuurd aan gasten die een kleine vochtvlek in een slaapkamer niet melden, of wordt alleen in de zomer gebruikt terwijl de schade in het najaar begint. Tegen de tijd dat de eigenaar het zelf ziet, zit het vocht al in de isolatie, in het houten dakbeschot, of in het plafond van de kamer eronder. Daarom is de uitvoering rond doorvoeren bij dit gebouw belangrijker dan bij een huis waar dagelijks iemand rondloopt: hier moet de aansluiting het jaren volhouden zonder dat iemand tussentijds bijstuurt.
Bij pannendaken wordt een doorvoer vaak opgelost met een rubberen manchet die om de pijp wordt getrokken en onder de pannen schuift. Dat werkt, maar dat rubber verweert, en na een aantal jaar moet het vervangen worden. Bij een felsdak ligt dat anders. Rond een doorvoer wordt gewerkt met een gesoldeerde of gefelste opstand in hetzelfde stalen materiaal als de rest van het dak, met een kraag die aansluit op de fels van de omliggende banen. Er komt geen los rubber onderdeel tussen te zitten dat na verloop van tijd vervangen moet worden. De aansluiting is onderdeel van de plaat zelf, niet een extra laag erop.
Dat is precies waarom deze oplossing past bij een gebouw dat niet elke week gecontroleerd wordt. Een rubberen manchet moet je op een gegeven moment vervangen, en als niemand dat moment signaleert, gaat hij stil kapot. Een gefelste aansluiting heeft dat vervangingsmoment niet; ze veroudert niet op dezelfde manier als rubber. Dat betekent niet dat een felsdak geen onderhoud nodig heeft, maar het verschuift het risico van een onderdeel dat je actief moet vervangen naar een onderdeel dat je alleen moet controleren.
Een dakraam is een grotere onderbreking dan een pijp, en de randen ervan zijn het gevoeligste punt op het hele dak. Bij een dakraam in een felsdak wordt er met een aparte kraagplaat gewerkt die om het kozijn heen loopt en aansluit op de omliggende felsplaten. De bovenzijde van die kraag moet hoger liggen dan de zijkanten, zodat regenwater er altijd van weg blijft lopen in plaats van ertegenaan.
In de praktijk gaat het vaak mis niet bij het dakraam zelf, maar bij de plek waar de kraagplaat aansluit op de fels van de baan ernaast. Als die aansluiting niet goed is uitgelijnd, of als er bij de montage van het kozijn later een schroef doorheen is gegaan om het raam vast te zetten, ontstaat er een lek dat heel langzaam werkt. Bij een woning met dagelijkse bewoning zie je dat na een regenbui al aan een vochtrand. Bij een vakantiewoning waar het dakraam op een zolderkamer zit die alleen in de zomer gebruikt wordt, kan zo'n lek een hele winter onopgemerkt blijven, en tegen het voorjaar is het isolatiemateriaal eronder al vochtig.
Dit is een van de redenen waarom wij aanraden om het aantal doorvoeren en dakramen bij het ontwerp te beperken tot wat werkelijk nodig is, en niet bij elke uitbreidingswens een nieuwe opening in het dakvlak te maken. Elke onderbreking is een plek die extra aandacht vraagt, en bij een gebouw dat niet dagelijks bekeken wordt, is minder onderbrekingen eenvoudigweg minder risico.
Er zijn situaties waarin een gefelste aansluiting niet de aangewezen route is. Bij een bestaande doorvoer die al op een ander type dakbedekking zit, en waar alleen dat ene onderdeel vervangen moet worden zonder het hele dakvlak aan te pakken, is het vaak niet zinvol om er een felsplaat-aansluiting bovenop te zetten. Ook bij een dakraam dat op een zeer flauwe helling net onder de zes graden ligt, is een felsdak sowieso niet de juiste keuze, met of zonder doorvoer: onder die hellingshoek loopt regenwater niet snel genoeg af om de fels droog te houden, en dat geldt voor het hele dakvlak, niet alleen voor de aansluiting.
Een andere situatie waarin voorzichtigheid nodig is: een schoorsteen of rookkanaal die door een gemetselde constructie gaat in plaats van door de plaat zelf. Daar is de aansluiting tussen steen en metaal een ander vraagstuk dan de aansluiting tussen twee felsplaten, en dat vraagt een andere detaillering dan wat hier beschreven staat.
Omdat onderhoud bij een vakantiewoning meestal in blokken gebeurt, bijvoorbeeld één keer bij de start van het verhuurseizoen, is het zinvol om de controle van doorvoeren en dakramen in die vaste ronde op te nemen in plaats van te wachten op een klacht van een gast. Kijk bij die controle specifiek naar de randen van de kraagplaten, naar de plek waar schroeven door het kozijn van een dakraam zijn gegaan, en naar de aansluiting bij de schoorsteen als die er is. Dat zijn de drie plekken waar een felsdak bij een vakantiewoning het eerst iets laat zien, ruim voordat het zichtbaar wordt aan een plafond binnen.
Wilt u weten hoe de doorvoeren en dakramen bij uw vakantiewoning het beste in het felsdak passen, dan kijken wij dat met u door op basis van een tekening of een foto van de bestaande situatie. Dat meedenken kost niets.