Klikzink
Een dakpannendak op een bedrijfsloods komt minder vaak voor dan op een woonhuis, maar het gebeurt: oudere loodsen met een steil schild, kantoorgedeelten met een zadeldak, of hallen die ooit met pannen zijn afgedekt omdat dat destijds de standaard was. Bij vervanging is de vraag steevast dezelfde: moeten die pannen eraf, of kan er een nieuw dakvlak van felsplaten over de bestaande bedekking heen komen. Het antwoord ligt anders dan bij een woonhuis, en dat komt door de schaal van het dakvlak en door wat een loods eronder moet kunnen verdragen.
Bij een woonhuis gaat het om een dakvlak van een paar meter breed en een paar meter lang, met een enkele nok en een enkele goot. Bij een loods praat u over dakvlakken die tien, twintig, soms veertig meter lang kunnen zijn, met een dakconstructie die is berekend op een bepaalde belasting en niet meer. Elke laag die u laat liggen, telt mee in die belasting. Bij een huis is dat gewicht vaak te verwaarlozen; bij een loods met een lichte spantconstructie kan het verschil maken of de gording het houdt.
Daarom begint dit traject niet met de vraag of de pannen los te leggen zijn, maar met de vraag wat de bestaande constructie nog te dragen heeft. Een constructeur rekent dat door aan de hand van de tekening van de spanten en gordingen. Pas als daaruit blijkt dat de dakpannen mogen blijven liggen, wordt overwegen om over de bestaande bedekking heen te werken.
Dakpannen liggen nooit vlak. Ze hebben een golving en een overlap, en die oneffenheid moet worden opgevangen voordat er een fels op kan worden aangebracht die strak en recht moet lopen. Bij een woonhuis lost een aannemer dat vaak op met een panlatten- en tengelconstructie die het profiel van de pannen egaliseert. Bij een loods is diezelfde aanpak nodig, maar dan over een veel groter oppervlak, en dat vraagt om een regelmaat in de ondergrond die niet altijd aanwezig is.
Een voorbeeld uit de praktijk: een loods met een kantoordeel onder een pannendak van dertig meter lang. De pannen lagen er nog goed bij, maar de panlatten waren op sommige plekken verzakt door jarenlange belasting. Voor een huis was dat met wat bijstellen te verhelpen; hier moest eerst een deel van de tengels worden vervangen voordat er een vlak genoeg oppervlak lag om de klikfelsplaten op te bevestigen. Zonder die correctie loopt de fels niet recht, en dat is bij een baan van tien meter een heel ander probleem dan bij een baan van drie meter.
Klikfelsplaten zijn leverbaar op maat, tot 8000 mm op de millimeter, en dat is precies waarom dit systeem voor lange dakvlakken van een loods geschikt kan zijn: bij een lang schild kunt u met minder dwarsnaden werken dan bij een systeem met een vaste, kortere plaatlengte. Maar een lange plaat zet ook meer uit dan een korte, en dat speelt hier een grotere rol dan bij een woonhuis.
Staal zet ongeveer half zoveel uit als zink, wat meehelpt, maar bij een paneel van bijvoorbeeld vijftien meter is de absolute uitzetting nog altijd aanzienlijk. Dat betekent dat de klemmen onder de fels enige speling moeten toelaten, en dat de aansluitingen bij de kop- en zijkanten van het dakvlak zo zijn uitgevoerd dat die beweging zonder spanning kan verlopen. Bij een woonhuis met een korte kap komt dit vraagstuk zelden op tafel; bij een loods met een dakvlak van meerdere tientallen meters is het een van de eerste dingen die de uitvoerder met de leverancier doorspreekt, samen met de looprichting van de banen en de plek van de naden ten opzichte van de bestaande pannenvelden.
De koudvouwbaarheid tot -15 graden speelt hier ook mee: bij winterse werkzaamheden aan een lang dakvlak is het prettig dat de plaat niet aan een minimale buitentemperatuur gebonden is om nog verwerkt te kunnen worden, al blijft het weer op de dag zelf natuurlijk bepalend voor hoe het werk verloopt.
Als er een laag boven op de bestaande dakpannen komt, wordt het dakvlak dikker, en dat heeft consequenties die bij een loods net iets anders uitpakken dan bij een huis. De nokhoogte stijgt met de opbouw van tengels en eventuele isolatie, en bij een loods met een lage nok kan dat gaan schuren met een maximale bouwhoogte uit het bestemmingsplan. Dat is iets om vooraf te controleren, niet iets om achteraf tegen aan te lopen.
Belangrijker nog is wat er met de goot gebeurt. Bij een dakvlak dat dikker wordt, komt de onderkant van de nieuwe dakbedekking hoger te liggen dan de oude gootlijn, tenzij de goot mee omhoog wordt gezet of de aansluiting daar specifiek op wordt aangepast. Bij een loods met een lange goot van bijvoorbeeld twintig of dertig meter is dat geen kleine aanpassing: de goot moet over die hele lengte opnieuw worden gesteld, met behoud van voldoende afschot naar de afvoeren. Bij een huis van een paar meter gootlengte is dat een halve dag werk; bij een loods is het een aanzienlijke post die in de planning en de begroting moet worden meegenomen voordat er een knoop wordt doorgehakt over de aanpak.
Er zijn ook gevallen waarin de goot juist niet wordt aangepast, en de nieuwe dakopbouw net onder de bestaande gootrand blijft door met een dunnere tengelconstructie te werken. Dat kan, maar dan is er minder ruimte voor eventuele isolatie tussen de pannen en de felsplaten, en dat is een afweging die per gebouw anders uitpakt.
Er zijn situaties waarin over de bestaande pannen heen werken bij een loods niet verstandig is. Als de constructeur vaststelt dat de spanten en gordingen al aan hun grens zitten, is elke extra kilo een risico, en dan is verwijderen van de oude bedekking de enige verantwoorde weg, ook al is dat meer werk. Als de pannen op meerdere plekken zijn verschoven of gebroken door jarenlange windbelasting op een lang dakvlak, is er vaak geen vlak genoeg draagvlak meer te maken zonder een groot deel van de onderconstructie te vervangen, en dan schiet u er weinig mee op om de oude laag te sparen.
Ook als er onder de pannen vocht of houtrot in de gordingen zit, wat bij oudere loodsen met een matige ventilatie voorkomt, is het verstandiger om alles open te leggen. Een nieuw dak op een verrotte onderconstructie legt het probleem alleen maar dieper onder een nieuwe laag staal.
En als de gewenste isolatiewaarde niet te realiseren is binnen de ruimte die overblijft tussen de oude pannen en de nieuwe felsplaten, terwijl de energieprestatie voor de loods wel een rol speelt, is het vaak verstandiger om in één keer goed te isoleren op een leeg dakvlak dan om met een compromisdikte te werken.
Of over de bestaande pannen heen werken bij uw loods kan, hangt af van de staat van de constructie, de lengte van het dakvlak en de ruimte die er is bij de goot. Een tekening met de huidige dakopbouw en de afmetingen van het dakvlak geeft ons genoeg om mee te denken over de haalbaarheid en de uitvoering, zonder dat daar kosten aan verbonden zijn.