Klikzink
Bij een boerenschuur die in gebruik blijft tijdens de verbouwing komt regelmatig de vraag of het nieuwe dak over de bestaande dakpannen heen kan. Het antwoord is: soms, en dan vooral omdat het tijd en overlast bespaart. Maar er zitten aan deze schuur specifieke haken en ogen die bij een woonhuis niet of veel minder spelen. We zetten ze op een rij, precies voor deze situatie.
Een woonhuis staat meestal een paar weken in de steigers en de bewoners wonen er ondertussen gewoon. Bij een schuur die in bedrijf is, ligt dat anders. Er moet vee onder kunnen blijven staan, er moet geoogst product opgeslagen kunnen worden, en de werkzaamheden moeten passen tussen het bedrijfsritme door. Een dak dat een paar dagen open ligt is bij een woonhuis vervelend, bij een schuur met dieren kan het gewoon niet. Daar komt bij dat op veel schuren van een bepaalde leeftijd nog asbesthoudende platen liggen, vaak onder of naast de pannen, en dat verandert de volgorde van het werk volledig.
Bij deze bouwmethode wordt er een nieuwe onderconstructie van gordingen of een houten regelwerk over de bestaande dakpannen gebouwd, waarop vervolgens de felsplaten worden bevestigd. De oude pannen blijven liggen en verdwijnen aan het zicht. Dit kan alleen als de bestaande dakconstructie het extra gewicht kan dragen en als er voldoende hoogte beschikbaar is om die tussenconstructie aan te brengen zonder dat de dakrand, de goot en de aansluitingen op muren en kopgevels in de knoop raken.
Elke centimeter die u toevoegt aan het dakpakket, komt terug bij de goot en bij de nok. Bij een boerenschuur met een lage gootlijn, wat vaak het geval is bij oudere schuren, kan dat een probleem worden: de goot moet omhoog, de gevelbekleding moet aangepast worden, en soms loopt de nieuwe nok tegen de nokvorst van een aangebouwde stal of loods aan. Bij een schuur van 4 of 5 meter goothoogte is een paar centimeter meestal geen probleem. Bij een lage schuur met een goot die al net boven de deuropening van een tractor of maaimachine hangt, kan die paar centimeter wel het verschil maken tussen wel en niet doorkunnen. Dit moet altijd concreet nagemeten worden op de bestaande situatie, niet ingeschat vanaf de tekening.
Veel schuren uit de periode voor het asbestverbod hebben asbesthoudende golfplaten of leien, soms onder de pannen als een oudere isolerende laag, soms als volledige dakbedekking op een deel van het gebouw. Als dat zo is, kan er niet zomaar overheen gebouwd worden. Asbest dat blijft liggen en wordt ingepakt onder een nieuwe constructie, is in de praktijk niet toegestaan en ook niet verantwoord: bij een volgende renovatie, lekkage of calamiteit moet iemand er toch weer bij kunnen, en dan zit het ingebouwd. Bij een schuur waar asbest in het spel is, moet dat er eerst af, gecertificeerd en volgens de regels die daarvoor gelden. Pas daarna kan er nieuw materiaal op, en dan is over-de-bestaande-pannen-heen sowieso niet meer aan de orde, want de oude dakbedekking is er niet meer.
Bij een schuur die in gebruik blijft, werken we het dak meestal in vakken af in plaats van in één keer helemaal open te leggen. Een vak van een paar gordingvakken breed wordt opengemaakt, de tussenconstructie wordt aangebracht, de felsplaten gaan erop, en dan pas wordt het volgende vak aangepakt. Zo blijft het grootste deel van het dak dicht en kan het vee of de opgeslagen oogst onder de rest van het dak blijven staan. Bij een schuur met dieren wordt dit vaak afgestemd op het weidegang-schema of de periode dat het vee toch buiten is. Bij een schuur die vooral voor opslag dient, wordt er gekeken naar het oogstschema: buiten het oogstseizoen is er meestal meer ruimte om het dak een paar dagen open te laten liggen dan er middenin.
Bij een ligboxenstal met een goothoogte van ruim vier meter en dakpannen zonder asbest daaronder, kon de bestaande dakconstructie de extra belasting van een regelwerk en de felsplaten dragen. De koeien bleven grotendeels binnen tijdens de werkzaamheden, en het dak is in vier vakken van ongeveer tien meter aangepakt, elk binnen een paar dagen dicht. Bij een andere schuur, een oudere kapschuur met een lage gootlijn en golfplaten met asbest onder de pannenrand, was dat niet mogelijk. Daar moest eerst de asbest gesaneerd worden en is uiteindelijk het hele dak vervangen in plaats van eroverheen gebouwd, simpelweg omdat de goothoogte geen ruimte liet voor een extra laag en omdat de asbest sowieso weg moest.
Over de bestaande pannen heen bouwen is geen automatische keuze. Het werkt niet als er asbest in de dakopbouw zit dat mee zou worden ingepakt. Het werkt niet goed als de goothoogte al laag is en er geen ruimte is om een paar centimeter erbij te doen zonder dat deuren, luiken of aansluitingen op andere gebouwdelen in de problemen komen. En het werkt niet als de bestaande dakconstructie al zichtbaar doorbuigt, verzakt is, of sporen van houtrot of verzwakking vertoont: dan moet er eerst gekeken worden naar de draagconstructie zelf, en heeft nieuwbouw van het dak vaak meer zin dan een extra laag erbovenop. In dat geval is het verstandiger om het bestaande dak wel te verwijderen en het geheel opnieuw op te bouwen, ook al kost dat meer tijd tussen oogst en vee door.
Onze klikfelsplaten zijn op maat leverbaar tot op de millimeter, wat bij een verbouwing over een bestaand dak vaak net het verschil maakt: geen overlengtes die afgekort moeten worden op de bouwplaats, geen extra naden die niet nodig zijn. De platen worden blind bevestigd met klemmen onder de fels, zodat er geen doorboringen in het dakvlak nodig zijn behalve daar waar de ondersteunende constructie dat vereist. Met een gewicht van ongeveer 5 kilo per vierkante meter is de extra belasting op de bestaande constructie relatief beperkt, wat meehelpt bij de afweging of de huidige draagconstructie het aankan.
Wilt u weten of dit bij uw schuur kan, dan is het eerste dat wij willen weten: is er asbest in het spel, wat is de huidige goothoogte, en hoe ziet de bestaande dakconstructie eruit. Op basis daarvan, en het liefst met een tekening of een paar foto's van de huidige situatie, kunnen wij meedenken over wat wel en niet haalbaar is bij uw gebouw. Dat meedenken op tekening kost niets.