Klikzink
Bij een aanbouw of uitbouw komt met enige regelmaat de vraag of de nieuwe felsplaten gewoon over de bestaande dakpannen heen kunnen. Dat scheelt sloopwerk, afvoer en een hoop rommel in de tuin. Het antwoord is: het kan, maar bij een aanbouw ligt de moeilijkheid niet in het dakvlak zelf. Die is vaak klein en overzichtelijk. De moeilijkheid zit in de plek waar het nieuwe dak tegen de bestaande gevel van het hoofdgebouw aankomt. Dat is een andere afweging dan bij een compleet dak op een vrijstaand bouwwerk, en die verdient een eigen uitleg.
Een aanbouw of uitbouw heeft doorgaans een beperkt dakoppervlak, een lage helling en een dakvlak dat al tegen de achtergevel van de woning aan ligt. Als de bestaande pannen nog droog en vlak liggen, is het verwijderen ervan vaak meer werk dan het waard is voor het beetje oppervlak dat je erdoor wint. Er wordt dan een raamwerk van tengels of een aaneengesloten ondergrond over de pannen gelegd, waarop de felsplaten vervolgens rechtstreeks worden bevestigd. Bij een hoofddak met een grote oppervlakte wegen sloopkosten en gewicht anders, maar bij een aanbouw is de kleine schaal precies de reden waarom doorbouwen hier vaker een reële optie is dan bij het hoofdgebouw.
Het opbouwen over bestaande pannen heen kost hoogte. Er komt een tengellaag of een vlakke ondergrond bovenop de bestaande dakbedekking, en daarboven komt de felsplaat zelf. Al met al gaat het dakvlak enkele centimeters omhoog. Bij een vrijstaand dak is dat meestal geen probleem, maar bij een aanbouw ligt de bovenkant van dat dak vaak al dicht tegen een bestaand kozijn, een deur of een raam in de achtergevel. Een paar centimeter extra opbouwhoogte kan daar het verschil maken tussen een nette aansluiting en een raam dat nu half wordt afgedekt door het nieuwe dakvlak. Dit moet dus vooraf worden opgemeten, niet achteraf worden geconstateerd.
Waar de hoogte van het dakvlak omhoog gaat, verschuift ook de plek van de goot. Bij een aanbouw is de goot vaak al smal bemeten, omdat het bouwwerk zelf ook klein is. Een paar centimeter hoger dakvlak betekent een paar centimeter hoger de goot, en dat kan gevolgen hebben voor de afwatering naar de bestaande hemelwaterafvoer van het hoofdgebouw. Soms past dat prima, soms moet de aansluiting van de aanbouwgoot op de bestaande afvoer opnieuw worden bekeken. Dit is typisch iets dat bij een gewoon zelfstandig dak niet speelt, omdat daar de goot niet moet aansluiten op een al bestaand systeem elders aan het gebouw.
Het dakvlak van een aanbouw is meestal klein, vlak en eenvoudig te bekleden met felsplaten, ook over de bestaande pannen heen. Waar het vaak wringt, is de plek waar het nieuwe dak tegen de bestaande gevel van het hoofdgebouw aan loopt. Die gevel is er al, met zijn eigen stucwerk, metselwerk of gevelbekleding, en daar moet de nieuwe dakrand of loodslabbe netjes op aansluiten. Bij een nieuw dakvlak dat een paar centimeter hoger ligt dan het oorspronkelijke pannendak, verschuift ook die aansluiting. Een oude inmetseling van een loodslabbe die precies op de oude hoogte was afgestemd, past dan niet meer zonder aanpassing. Er moet dan een nieuwe voeg worden uitgehakt, een nieuwe slabbe worden ingemetseld of een andere overgangsdetail worden gemaakt. Dat is meestal het meest bewerkelijke onderdeel van het hele project, meer dan het aanbrengen van de felsplaten zelf.
In de praktijk komt dit bijvoorbeeld voor bij een uitbouw aan de achterkant van een jaren-70 woning, waar de bestaande pannen op de oude aanbouw al enige tijd liggen en niet lek zijn, maar er toch voor gekozen wordt om over te stappen op felsplaten voor een strakkere uitstraling. De platen zelf, geleverd op maat en met een fels van 35 millimeter blind bevestigd, passen zonder veel discussie op het bestaande dakvlak. Het gesprek dat daarna volgt gaat bijna altijd over de strook waar het nieuwe dak de bestaande gevel raakt: hoe hoog komt die strook nu te liggen, moet er gekapt worden in het metselwerk, en hoe wordt voorkomen dat daar op termijn een lek ontstaat.
Bij een aanbouw is de volgorde van werken net iets anders dan bij een nieuw dak op een vrijstaand gebouw. Eerst wordt bepaald of de bestaande pannen daadwerkelijk vlak en droog genoeg zijn om op te bouwen; is dat niet het geval, dan is verwijderen alsnog de enige weg. Vervolgens wordt de nieuwe hoogte van het dakvlak precies opgemeten ten opzichte van de bestaande gevel, kozijnen en de aansluiting op de hemelwaterafvoer. Pas daarna wordt bepaald hoe de aansluiting op de gevel wordt uitgevoerd: met een nieuwe inmetseling, met een aangepaste loodslabbe of met een andere overgangsconstructie. De felsplaten zelf, op maat gewalst en op de millimeter geleverd, komen als laatste stap in dit proces. Wie deze volgorde omdraait en eerst de platen bestelt zonder de aansluiting op de gevel te hebben doordacht, loopt het risico dat de maten niet meer kloppen zodra de aansluiting alsnog moet worden aangepast.
Er zijn situaties waarin doorbouwen over de bestaande pannen bij een aanbouw geen goed idee is. Als de bestaande pannen al vochtschade vertonen, als het tengelwerk onder de pannen is verzakt of verrot, of als er al lekkages zijn geweest, dan bouwt u een nieuw dak op een onbetrouwbare ondergrond. Dat is geen besparing maar uitstel van een probleem. Ook als de opbouwhoogte niet past, bijvoorbeeld omdat er direct boven de aanbouw een raam van de eerste verdieping van het hoofdgebouw zit dat door de hogere dakrand deels wordt afgedekt, is doorbouwen niet verstandig. In dat geval is het verwijderen van de oude pannen, hoe klein het dakvlak ook is, de enige manier om de juiste hoogte terug te krijgen. En als de bestaande gevelaansluiting al kwetsbaar is, bijvoorbeeld door oud, poreus metselwerk, dan is het wellicht een beter moment om die aansluiting in één keer grondig te vernieuwen in plaats van een nieuwe dakrand tegen een verouderde gevel te zetten.
Wilt u weten of uw aanbouw of uitbouw geschikt is om over de bestaande dakpannen heen te bouwen, dan is het verstandig om eerst de staat van de pannen en de tengels te laten beoordelen en de hoogte ten opzichte van de gevel, kozijnen en goot op te meten. Stuur ons gerust een tekening of foto's van de situatie; wij denken kosteloos mee over de maatvoering en de aansluiting op de gevel, en leveren de felsplaten op maat aan, tot op de millimeter.