Klikzink
Bij een vakantiewoning stellen wij aan het begin van elk gesprek dezelfde vraag terug: wat ligt er onder de platen. Niet omdat dat een formaliteit is, maar omdat de ondergrond bepaalt hoe wij de klikfelsplaten bevestigen, en een verkeerde inschatting daarin valt bij een vakantiewoning vaak pas op als het te laat is. Dat laatste is precies waarom deze vraag hier anders ligt dan bij een woonhuis waar iemand dagelijks over de vloer loopt.
De drie ondergronden die wij tegenkomen bij vakantiewoningen zijn een houten dakbeschot, een stalen dakconstructie, en soms een betonnen dek bij wat zwaardere recreatiebouw. Op hout bevestigen wij de klemmen onder de fels met schroeven die in het hout grip krijgen; dat werkt goed zolang het hout draagkrachtig is en niet is aangetast door vocht dat er al jaren in heeft gezeten. Op staal gebruiken wij zelfborende schroeven die door de stalen ondergrond heen zelf hun gat maken; hier is de dikte en kwaliteit van die stalen drager belangrijker dan bij hout, want een te dunne of verroeste stalen plaat geeft de schroef niet genoeg houvast. Bij beton, wat bij vakantiewoningen minder vaak voorkomt maar wel gebeurt bij bijvoorbeeld een stenen recreatiewoning met een plat of licht hellend dak, werken wij met een aangepast bevestigingssysteem omdat schroeven in beton zich anders gedragen dan in hout of staal.
Het verschil tussen deze drie is niet alleen technisch. Het bepaalt ook hoeveel tijd en voorbereiding er nodig is voordat de platen erop kunnen, en dat is iets waar wij bij een offerte altijd naar vragen: wat is de bestaande ondergrond, en is die goed genoeg om op te bouwen of moet er eerst iets aan gebeuren.
Een vakantiewoning staat een groot deel van het jaar zonder dagelijks toezicht. Waar bij een gewoon woonhuis een eigenaar een lekkage vaak binnen een paar dagen merkt, aan een vochtplek op het plafond of een druppel op de vloer, kan bij een vakantiewoning diezelfde lekkage weken of maanden onopgemerkt blijven. In de praktijk zien wij dat schade die bij een woonhuis een kleine reparatie was, bij een vakantiewoning is uitgegroeid tot een verrot deel van het dakbeschot, simpelweg omdat niemand er in de tussentijd naar heeft gekeken.
Dat verandert niets aan de manier waarop wij de platen bevestigen, maar het verandert wel hoe belangrijk het is dat die ondergrond bij aanvang echt in orde is. Bij een woonhuis kan een eigenaar een beginnend probleem in de ondergrond nog vroeg signaleren en laten verhelpen. Bij een vakantiewoning is die vroege signalering er meestal niet, en moet de ondergrond het dus langer zonder controle uithouden. Wij adviseren daarom bij vakantiewoningen wat kritischer te zijn op de staat van het houten beschot of de stalen drager voordat de platen erop gaan, juist omdat er straks niemand is die elke week even komt kijken.
Wij hebben een project gedaan bij een vakantiewoning aan de Veluwe waar het houten dakbeschot er op het eerste gezicht prima uitzag. Bij het verwijderen van de oude bedekking bleek een deel van het hout, precies onder een oude doorvoer, jarenlang vocht te hebben getrokken zonder dat de eigenaar dat wist. De woning werd alleen in de zomermaanden verhuurd en in de winter stond hij leeg; niemand had de kleine lekkage bij die doorvoer ooit gezien. Hadden wij daar zonder verder kijken de klikfelsplaten op bevestigd, dan hadden de schroeven in dat verzwakte hout geen echte grip gekregen, en had het probleem zich onder de nieuwe platen verder kunnen ontwikkelen zonder dat iemand dat had gemerkt. In dit geval hebben wij het aangetaste deel van het beschot laten vervangen voordat wij verder gingen, wat een paar dagen extra tijd kostte maar wel een ondergrond opleverde waar de bevestiging op kon vertrouwen.
Bij een stalen dakconstructie zagen wij een vergelijkbaar geval bij een groepsaccommodatie die alleen in het hoogseizoen gebruikt wordt. Een stalen liggerdak had op een paar plekken oppervlakkige roest, ontstaan door een eerder klein lek dat nooit was gerepareerd omdat de accommodatie in het laagseizoen dicht was. Zelfborende schroeven op die verroeste plekken zouden minder grip krijgen dan op gezond staal. Ook hier gold: eerst de ondergrond herstellen, dan pas de klikfelsplaten erop.
Een ander punt dat bij vakantiewoningen speelt is dat onderhoud vaak pas in het seizoen gebeurt, als er toch iemand langskomt om de woning klaar te maken voor verhuur of eigen gebruik. Een dak dat er in de winter iets minder goed bij ligt, blijft dan tot het voorjaar liggen zonder dat iemand ingrijpt. Dat is op zichzelf geen probleem voor de klikfelsplaten; het stalen materiaal en de coating daarop zijn niet afhankelijk van dagelijks onderhoud. Het probleem zit in de ondergrond daaronder: als daar iets misgaat, zoals een lekkage bij een doorvoer of aansluiting, dan werkt diezelfde seizoensgebonden aandacht averechts. Een klein lek dat in een bewoond huis binnen een week wordt opgemerkt en verholpen, kan in een vakantiewoning een half jaar de tijd krijgen om schade aan te richten aan het hout of staal eronder.
Dit is dan ook een reden om bij een vakantiewoning net iets zorgvuldiger te zijn bij de start: niet omdat de felsplaten zelf een ander soort onderhoud nodig hebben, maar omdat de ondergrond eronder minder vaak wordt gecontroleerd dan bij een woning waar iemand dagelijks aanwezig is.
Het is goed om hier ook eerlijk in te zijn: een gezonde, drooggehouden ondergrond van hout, staal of beton heeft niets te vrezen van wisselende bewoning op zichzelf. Het risico zit niet in het feit dat een vakantiewoning leeg staat, maar in de combinatie van een bestaand probleem en late ontdekking. Bij een nieuwbouw vakantiewoning met een deugdelijk aangebrachte houten of stalen dakconstructie is er geen aanleiding om aan te nemen dat de bevestiging van klikfelsplaten daar anders zou verlopen dan bij een woonhuis. Ook is het niet zo dat elke oude ondergrond meteen vervangen moet worden; in veel gevallen is een goede inspectie voldoende om vast te stellen dat hout of staal nog gewoon geschikt is om op te bouwen.
Als u een vakantiewoning heeft en overweegt om klikfelsplaten te laten aanbrengen, is de eerste stap simpelweg vaststellen wat er nu onder de bestaande dakbedekking zit: hout, staal of beton, en in welke staat dat verkeert. Wij kijken daar bij een bezoek altijd naar, en denken zonder kosten mee op basis van een tekening of een paar foto's van de bestaande situatie. Zo weet u voordat er iets besteld wordt, op de millimeter geleverd vanaf onze eigen walsmachines, of de ondergrond klaar is voor de bevestiging of dat er eerst nog iets aan moet gebeuren.