Klikzink
Bij een bungalow speelt iets anders dan bij een woning met een steil zadeldak. Het dakvlak is vaak groot in verhouding tot de gevel, de helling is meestal flauw, en dat dakvlak is vanaf de tuin of vanaf de straat goed te zien. De ondergrond onder de felsplaten bepaalt niet alleen hoe wij de platen bevestigen, maar ook hoe de baanindeling op dat grote, vlakke oppervlak gaat lopen. Op een bungalow valt dat meer op dan op een gebouw waar het dak grotendeels wegvalt achter een steile kaprand.
De drie ondergronden die wij het meest tegenkomen zijn een houten dakbeschot, een stalen dakplaat en een betonnen dekvloer of prefab betonvloer. Op hout bevestigen we met schroeven, rechtstreeks in de planken of platen. Dat werkt goed zolang het hout draagkrachtig genoeg is en niet te dun; bij oudere bungalows met een dun of verweerd beschot moet dat eerst beoordeeld worden, anders trekken de schroeven niet goed vast.
Op een stalen ondergrond, bijvoorbeeld bij een bungalow met een lichte staalconstructie of een bestaande stalen dakplaat, gebruiken we zelfborende schroeven. Die boren zichzelf door het staal heen, wat een nette en snelle montage geeft, maar de dikte en kwaliteit van die stalen ondergrond moet wel voldoende zijn om de schroef grip te geven. Bij dunne of verroeste plaat is dat een aandachtspunt dat we altijd eerst bekijken.
Beton komt bij bungalows minder vaak voor als directe ondergrond, maar het gebeurt, bijvoorbeeld bij een aanbouw met een betonnen dakvloer of bij een bungalow die op een verzonken sokkel gebouwd is met een deels ingegraven verdieping. Op beton kan niet direct met dezelfde schroeven gewerkt worden als op hout of staal; daar is een tussenlaag of regelwerk nodig waarop de klemmen en de fels wél goed bevestigd kunnen worden. Dat regelwerk bepaalt dan mede de hoogte van het dakpakket en moet dus al in een vroeg stadium meegenomen worden, niet achteraf.
Bij een huis met een steil dak zie je van beneden vooral de gevel en een stukje dakrand. Bij een bungalow is het net omgedraaid: het dakvlak is het beeld. Vanaf een verdieping van de buren, vanaf een balkon aan de overkant, of gewoon vanuit de tuin kijkt men op een groot, vlak oppervlak. Elke oneffenheid in de ondergrond, elke plek waar een schroef niet goed vastzit en de plaat een fractie beweegt, wordt op zo'n groot vlak sneller zichtbaar dan op een schuin dak dat je alleen van opzij ziet.
Daarom kijken we bij een bungalow niet alleen naar wat er nu ligt, maar ook naar hoe egaal dat oppervlak is over de volle lengte van de banen. Een houten beschot dat op de ene plek verzakt is en op de andere plek nog helemaal vlak, geeft straks een golving in de felsplaat die op een groot dakvlak veel opvalt. Op een steiler dak valt zo'n kleine golving minder op omdat je er nooit recht op kijkt.
Een bungalow heeft vaak een helling van rond de zes tot vijftien graden, soms nog vlakker. Onze klikfelsplaten zijn vanaf zes graden toepasbaar, maar bij een flauwe helling is de kwaliteit van de ondergrond extra belangrijk voor de afwatering. Water blijft op een vlak dak nu eenmaal langer staan dan op een steil dak, en als de ondergrond niet helemaal vlak is, ontstaan er laagtes waar water blijft liggen. Dat is geen probleem van de felsplaat zelf, die is bestand tegen langdurig contact met water, maar het is wel een probleem als die laagtes ontstaan doordat de ondergrond scheef of ongelijk is.
Bij een bungalow met een houten beschot bekijken we daarom vaak of er al enige afschot in is aangebracht, of dat de dakconstructie zelf vlak is aangelegd zonder afschot. In het laatste geval kan het verstandig zijn om vóór de felsplaten een afschotlaag aan te brengen, zodat het water goed naar de dakranden of de interne afvoeren geleid wordt. Dat is een keuze die los staat van het materiaal van de felsplaat, maar die wel direct samenhangt met de ondergrond die er nu ligt.
Op een bungalowdak is de baanindeling niet een detail voor de laatste week van de bouw, het is een van de eerste dingen die we met de aannemer of architect doorspreken. Onze platen zijn leverbaar van 450 tot 8000 millimeter op de millimeter, met een werkende breedte van 475 millimeter per baan. Bij een groot, vlak dakvlak zoals bij een bungalow bepaalt de richting en de lengte van die banen voor een groot deel hoe het dak er straks uitziet vanaf de tuin of vanaf boven.
Een bungalow met een rechthoekig grondplan en een enkelvoudig plat of flauw hellend dak leent zich vaak voor lange, ononderbroken banen in één richting, wat een rustig en strak beeld geeft. Bij een bungalow met een meer verspringende plattegrond, met een uitbouw of een deel dat lager ligt, moet de indeling per dakvlak apart bekeken worden. Daar speelt de ondergrond ook een rol in: als het ene dakdeel op hout ligt en het andere op staal, omdat er bijvoorbeeld een garage met een lichte staalconstructie tegenaan gebouwd is, dan lopen de bevestigingsmethode en soms ook de aansluitdetails net anders. Dat moet in de baanindeling verwerkt worden, niet achteraf gecorrigeerd.
We denken daarom liever mee op tekening voordat er iets besteld wordt. Dat kost niets en voorkomt dat er op de bouwplaats besloten moet worden hoe de banen precies lopen, terwijl dat eigenlijk al vooraf bepaald had moeten zijn op basis van de ondergrond en de vorm van het dak.
Niet elke bungalow heeft een simpele, homogene ondergrond. Bij oudere bungalows, met name uit de jaren zestig en zeventig, komt het voor dat het dak in de loop der jaren is aangepast, met stukken nieuw beschot naast oud beschot, of met een deel dat ooit vervangen is door een andere constructie. In zo'n geval is het verstandig om de ondergrond in zijn geheel te laten beoordelen voordat er een keuze gemaakt wordt over bevestiging en baanindeling, want een gemengde ondergrond vraagt om een gemengde aanpak, en die moet vooraf in de planning staan.
Ook als de bungalow een zwaar dakpakket krijgt, bijvoorbeeld met extra isolatie of met zonnepanelen erop, verandert de belasting op de ondergrond. Dat is op zichzelf geen reden om van klikfels af te zien, onze platen wegen ongeveer 5 kilogram per vierkante meter en zijn daarin licht, maar de ondergrond moet wel berekend zijn op het totale pakket inclusief de bevestigingspunten. Dat is een vraag voor de constructeur, niet voor de plaatleverancier, maar wij signaleren het wel als we het op tekening zien.
Wilt u weten hoe de ondergrond van uw bungalow zich verhoudt tot de klikfelsplaten, dan is het handigst om ons een foto of een doorsnede van de huidige dakopbouw te sturen, samen met de maten van het dakvlak. Wij bekijken dan of hout, staal of beton als ondergrond dient, wat dat betekent voor de bevestiging, en hoe de baanindeling het beste op uw dakvorm aangebracht kan worden. Dat meedenken op tekening kost niets, en het voorkomt dat er tijdens de bouw nog knopen doorgehakt moeten worden die eigenlijk vooraf al helder konden zijn.