Klikzink
Bij een gewoon woonhuis is over bestaande dakpannen heen bouwen vaak een kwestie van rekenen: de nok komt wat hoger, de goot verschuift een stukje, en in een huis van tien meter breed valt dat verschil in de verhoudingen weg. Bij een tiny house ligt dat anders. Het dakvlak is klein, de goothoogte is vaak al tot op het laatste centimeter uitgedacht om onder een maximale transporthoogte te blijven, en een paar centimeter extra opbouw is daar geen esthetische kwestie meer maar een vraag of het geheel nog over de weg mag.
De reden om pannen te laten liggen is meestal praktisch. Er hoeft geen dakbeschot blootgelegd te worden, er is geen tijdelijke afdekking nodig tegen regen tijdens de verbouwing, en het karwei duurt korter. Bij een tiny house die al bewoond wordt, of die op een bouwplaats staat waar geen ruimte is voor een week onder zeil, is dat een reëel argument. Het is alleen geen argument dat het altijd kan; het is een argument om te onderzoeken of het hier kan.
De eerste vraag is niet of de pannen weg moeten, maar wat voor dakvlak eronder zit. Felsplaten hebben een vlakke, gesloten ondergrond nodig: een dakbeschot van platen, aaneengesloten en vlak genoeg om de fels netjes te laten sluiten. Bij een tiny house op een aanhanger of chassis is dat beschot er meestal al, omdat de constructie zelf al uit platen bestaat. Liggen de pannen direct op panlatten met daaronder een open ruimte, dan is een tussenlaag nodig om het vlak dicht en vlak te krijgen. Die tussenlaag telt mee in de hoogteopbouw, en dat is precies waar het bij dit gebouw wringt.
Bestaande dakpannen liggen op panlatten, en de panlatten liggen op tengels of rechtstreeks op het beschot. Om felsplaten daar overheen te leggen, moet er een vlak, aaneengesloten oppervlak komen: platen op de bestaande panlatten, of de pannen eraf en een nieuw beschot op de bestaande gordels. In beide gevallen komt er opbouw bij, en bij een tiny house is elke centimeter een discussie. Een tiny house die nu net onder de vier meter transporthoogte blijft, kan door drie centimeter extra opbouw plus het gewicht van de platen zelf over die grens gaan. Dat is geen kwestie van esthetiek maar van een boete op de weg, of een omweg via een ander wegennet omdat een viaduct te laag is.
Om die reden is het bij een tiny house vaker verstandig om de pannen wél te verwijderen en het dak terug te brengen naar het beschot, dan om alles te laten liggen en er een pakket overheen te stapelen. Dat kost een dag extra werk, maar het houdt de opbouw laag en het gewicht overzichtelijk. Bij een gewoon huis is dat afwegen van dagen werk tegen centimeters hoogte nauwelijks een vraag; bij een tiny house is het vaak de vraag die alles bepaalt.
Felsplaten wegen ongeveer vijf kilo per vierkante meter, wat op een normale kap nauwelijks een rol speelt. Op een tiny house telt gewicht mee op twee manieren: de constructie moet het dragen, en het chassis of de aanhanger moet het vervoeren. Blijven de bestaande dakpannen liggen en komt er een tussenplaat plus de felsplaten overheen, dan stapelt dat gewicht zich op een dakvlak dat oorspronkelijk voor iets lichters ontworpen kan zijn. Bij een tiny house die op een aanhanger staat en dus een aslast heeft die niet overschreden mag worden, is dat geen kleine bijkomstigheid maar een rekensom die vooraf gemaakt moet worden, niet achteraf bij de weegbrug.
Om die reden raden wij bij een tiny house vaker aan om de pannen te verwijderen dan te laten liggen, ook als de ondergrond het in principe toestaat. Het scheelt gewicht dat er bij dit gebouw toe doet, en het scheelt hoogte die bij een gewoon huis onopvallend is en bij een verplaatsbaar huis een grens kan zijn.
Het tweede verschil met een gewoon huis zit in de maatvoering. Een woonhuis met een dakvlak van acht meter breed kan een baan die net niet mooi uitkomt, wegwerken in de overstek of onder een kilgoot. Een tiny house heeft een dakvlak van misschien drie tot vijf meter, en daar telt elke baan zichtbaar mee in het totaalbeeld. Felsplaten zijn op de millimeter leverbaar, van 450 tot 8000 millimeter, en dat is bij dit gebouw geen overbodige luxe maar de manier om te voorkomen dat er een smalle restbaan tegen de gootrand of de nok komt te liggen. Bij het opmeten van het bestaande dakvlak, inclusief de opbouw die er na het verwijderen van de pannen bij komt, is het dus zaak om de werkende breedte van 475 millimeter precies te laten uitkomen op de dakbreedte, in plaats van een baan bij te passen.
Een tiny house heeft vaak een minimale, strak vormgegeven goot, soms geïntegreerd in de daklijst om het silhouet slank te houden. Komt er opbouw bij door een tussenlaag over de bestaande pannen, dan verschuift de druiplijn van het dak naar voren of naar buiten, en kan de bestaande goot te laag of te ver naar binnen komen te staan. Bij een gewoon huis lost een aannemer dat op met een iets bredere daklijst; bij een tiny house, waar de goot vaak in één stuk is meegemaakt met de rest van de constructie, is dat een detail dat vooraf bekeken moet worden en niet iets voor tijdens de montage.
Staat de tiny house op een chassis met een strikte maximale hoogte of aslast, dan is over de bestaande pannen heen bouwen meestal niet verstandig: het gewicht en de opbouw die erbij komen, wegen zwaarder dan de tijdwinst. Is de ondergrond onder de pannen niet vlak genoeg te krijgen zonder een dik pakket aan tussenplaten, dan geldt hetzelfde. En is de dakhelling van de tiny house al aan de lage kant, dan kan een paar centimeter extra opbouw de resterende helling zo veel schelen dat de afwatering in het gedrang komt. In die gevallen is het aantrekkelijker om de pannen te verwijderen, het beschot recht te leggen op de bestaande gordels, en van daar met een schoon vlak te beginnen.
Is de tiny house vast gefundeerd, niet bedoeld om nog te verplaatsen, en is de bestaande ondergrond vlak en solide, dan kan over de pannen heen bouwen wel een reëel alternatief zijn. In dat geval telt het gewicht van het dak minder, en is de vraag vooral of de opbouw past bij de rest van de gevelafwerking.
Wilt u weten of uw tiny house de opbouw en het gewicht van felsplaten over de bestaande pannen kan dragen, stuur ons dan de maten van het dakvlak, het type ondergrond en, als die er is, de opgegeven transporthoogte of aslast. Wij rekenen dan met u mee of over de pannen heen bouwen hier kan, of dat verwijderen de betere weg is.