Klikzink
Bij een tiny house telt elke keuze dubbel, en de ondergrond onder de felsplaten is daarop geen uitzondering. Op een gewoon huis met honderd vierkante meter dakvlak maakt het weinig uit of de dakconstructie hier of daar een centimeter afwijkt. Bij een tiny house met misschien vijftien of twintig vierkante meter dak is er geen ruimte om iets te compenseren. De ondergrond bepaalt niet alleen hoe de platen vastkomen, maar ook hoeveel gewicht u meesleept als het huis op een trailer moet, en of die paar banen die u nodig heeft wel passen zoals u had gepland.
Hout is de ondergrond die we het vaakst tegenkomen bij tiny houses, en dat is niet toevallig. Een houten dakconstructie met multiplex of underlayment erop is licht, snel te bouwen en precies wat een tiny house nodig heeft: een draagvlak dat meebeweegt met een lichte, vaak zelfgebouwde constructie zonder dat het geheel topzwaar wordt. Op hout bevestigen we de klemmen onder de fels met schroeven, rechtstreeks in de ondergrond. Dat werkt goed zolang het hout droog genoeg is en de platen niet aansluiten. Waar het misgaat, is wanneer de bouwer OSB gebruikt in plaats van multiplex en dat plaatmateriaal vervolgens laat verweken voordat de felsplaten erop liggen. Bij een gewoon huis merkt u dat soms niet eens, bij een tiny house met een dakvlak van een paar banen breed is elke oneffenheid direct zichtbaar in de lijn van de fels.
Staal als ondergrond zien we minder vaak bij tiny houses, maar het komt voor bij huizen die op een stalen chassis of een stalen frame zijn opgebouwd, met daarop stalen gordingen in plaats van houten dakspanten. Op staal gebruiken we zelfborende schroeven in plaats van de houtschroeven die we op een houten ondergrond toepassen. Dat is geen kwestie van voorkeur maar van noodzaak: een gewone schroef grijpt niet in staal, een zelfborende schroef boort zijn eigen gat en trekt zichzelf vast. Bij een tiny house met een stalen frame is dit vaak de logische keuze omdat de bouwer toch al met staal werkt en niet apart een houten tussenlaag wil toevoegen die extra gewicht en extra hoogte kost. Het nadeel is dat een stalen ondergrond minder tolerant is voor kleine onnauwkeurigheden dan hout; een gording die een paar millimeter uit het vlak staat, is bij hout nog te corrigeren met een extra laag, bij staal moet de constructie zelf al kloppen.
Beton komt bij een tiny house eigenlijk niet voor als dakondergrond, en dat is het punt waar deze vraag anders ligt dan bij een gewoon gebouw. Bij een schuur, een bedrijfshal of een woning met een betonnen dakvloer is beton een serieuze optie, met eigen bevestigingstechniek en eigen aandachtspunten voor vocht. Bij een tiny house speelt dat niet: een huis dat verplaatsbaar moet blijven, krijgt geen betonnen dak. Wie deze vraag stelt voor een tiny house op basis van hout of staal, hoeft zich dus geen zorgen te maken over beton; die situatie doet zich hier niet voor.
Gewicht is bij een tiny house een andere overweging dan bij een gebouw dat op zijn plek blijft staan. Een dak van felsplaten weegt ongeveer vijf kilo per vierkante meter, wat op een gewoon huis nauwelijks een gesprekspunt is. Op een tiny house van vijftien vierkante meter dakvlak is dat toch zo'n vijfenzeventig kilo, en dat gewicht komt boven op de ondergrond, de isolatie, de dakconstructie en alles wat verder aan het huis hangt. Bij een tiny house dat op een trailer staat en de weg op moet, telt elke kilo mee in het totaalgewicht en daarmee in wat de as en de banden moeten kunnen dragen. Een houten ondergrond is in dat opzicht een logische partner voor felsplaten: beide zijn licht, en de combinatie houdt het totale dakpakket behapbaar. Een stalen ondergrond voegt meer gewicht toe dan hout, en bij een tiny house dat echt verplaatsbaar moet blijven is dat een reden om vooraf goed te laten narekenen wat de constructie in totaal mag wegen.
De kleine breedte van een tiny house dak heeft ook gevolgen voor hoe u de platen bestelt. Felsplaten zijn leverbaar van 450 tot 8000 millimeter op de millimeter, en bij een dakvlak van bijvoorbeeld 2400 millimeter breed betekent dat u met vijf banen van 475 millimeter werkende breedte precies op maat kunt uitkomen, zonder een smalle restbaan die er als noodoplossing bij ligt. Bij een gewoon huis met een dakvlak van tien meter breed valt een verkeerd ingedeelde restbaan van twintig centimeter minder op; bij een tiny house van twee en een halve meter breed is die baan bijna de helft van het dak en ziet u het meteen. Dit is een reden om de indeling van de banen al te bepalen voordat de dakconstructie helemaal vastligt, zodat de ondergrond en de plaatbreedte op elkaar aansluiten in plaats van dat de platen achteraf moeten passen op een maat die al vaststond.
De fels zelf, 35 millimeter hoog en haaks opstaand, en de klemmen die daaronder verdwijnen, werken op hout en op staal in principe hetzelfde: de klem grijpt onder de fels en wordt vervolgens vastgezet op de ondergrond met de schroef die bij dat materiaal past. Het verschil zit dus niet in de fels of de klem, maar in de bevestiging daaronder en in hoe zeker die bevestiging is bij een lichte, vaak zelfgebouwde constructie. Bij een tiny house die door een particulier of een kleine aannemer wordt opgebouwd, is de kwaliteit van de onderconstructie minder gestandaardiseerd dan bij een huis dat volgens bouwbesluit en door een grote aannemer wordt neergezet. Dat is geen verwijt, het is een gegeven waarmee we rekening houden als we meedenken over een dakvlak.
Waar dit niet de juiste vraag is, is bij een tiny house dat een groen dak of een dak met zonnepanelen krijgt en waarbij de ondergrond vooral moet voldoen aan de eisen van die andere laag. Dan gaat de keuze voor hout of staal niet primair over de felsplaten maar over wat daarboven komt, en is de vraag over de ondergrond onderdeel van een groter gesprek over de hele dakopbouw.
Wilt u weten wat voor uw tiny house de juiste ondergrond is bij de dakconstructie die u voor ogen heeft, dan kunt u ons de tekening en de gewichtseisen van uw project laten zien. Meedenken op tekening kost niets, en op basis daarvan bepalen we samen welke platen op de millimeter besteld moeten worden en hoe die op hout of op staal het beste vastkomen.