Klikzink
Bij een schuurwoning met felsplaten op het dak komt de vraag naar zonnepanelen meestal pas als het dak er al op ligt, of juist vroeg in het ontwerp als de eigenaar weet dat hij ze wil. In beide gevallen is de eerste vraag hetzelfde: moet er voor de bevestiging door de plaat heen geboord worden. Bij klikfelsplaten is dat antwoord nee, en dat is precies waarom deze combinatie voor een schuurwoning vaak net iets makkelijker uitpakt dan bij een dak met een ander materiaal.
De platen hebben een haaks opstaande fels van 35 millimeter die de banen onderling verbindt. Voor zonnepanelen bestaan klemmen die om die fels heen klemmen, zonder dat er een schroef of bout door het staal gaat. De plaat blijft dus dicht. Geen gaten betekent geen kans op lekkage rond een doorvoer, en dat is bij een dakvlak van 0,55 millimeter verzinkt staal met een coating van 50 micrometer niet iets om licht over te doen: elke doorboring is een plek waar de coating open ligt en waar water een weg naar binnen kan zoeken. Bij een schuurwoning, waar het dakvlak vaak groot en goed zichtbaar is vanaf de weg of het erf, telt dat des te meer, want een lekkageplek onder een panelenrij valt pas op als het al te laat is.
De klem grijpt de fels over de volle hoogte en wordt vastgezet met een stelschroef die op het aluminium van de klem zelf werkt, niet op de plaat. Hoeveel klemmen er per paneel nodig zijn en hoe de rails daarop rusten, hangt af van het gewicht van de panelen en van de windbelasting op die locatie. Dat is een berekening die de installateur van de panelen maakt, niet iets wat wij als plaatfabrikant voorschrijven. Wat wij wel weten: de fels zit om de 475 millimeter, dus de klemmen liggen in een vast raster dat samenvalt met de baanbreedte. Bij het plannen van de panelenrijen is het daarom slim om die 475 millimeter als maat mee te nemen, zodat de rand van een paneel niet halverwege een baan valt maar op een felslijn.
Bij een schuurwoning lopen dak en gevel in veel ontwerpen in één lijn door, zonder een duidelijke knik of daklijst die het oog een rustpunt geeft. Dat is een bewuste architectonische keuze en het betekent dat het hele vlak, van goot tot nok en soms door tot in de gevel, als één doorlopend beeld wordt gezien. Zonnepanelen op zo'n vlak zijn dan geen toevoeging op het dak, ze zijn onderdeel van dat ene beeld. Een rij panelen die niet evenwijdig loopt aan de banen, of die halverwege een plaat begint, valt op precies de plek waar het ontwerp juist rust moest uitstralen.
Daarom is de volgorde van werken bij een schuurwoning net iets belangrijker dan bij een woonhuis met een gewoon zadeldak en een losse garage. Eerst wordt de plaatindeling van het dak vastgesteld: waar de langsnaden komen, hoe de banen aflopen richting de goot, en of er een knik is waar dak overgaat in gevel. Pas daarna wordt de plaatsing van de panelen daarop afgestemd, niet omgekeerd. Wie eerst de panelen indeelt en daarna de platen erop laat aansluiten, loopt het risico dat een baan moet worden versneden op een plek die niet bij het felspatroon past, en dat is bij een doorlopend dak-en-gevelvlak sneller zichtbaar dan bij een dak dat toch al in stukken wordt gezien.
Het paneel zelf, de rails en de klemmen brengen extra gewicht op de constructie, boven op het gewicht van de plaat, die met ongeveer 5 kilo per vierkante meter op zichzelf licht is. Bij een schuurwoning met een houten dakconstructie is dat een rekenvraag voor de constructeur, niet voor ons, maar het is wel iets om vroeg te laten checken als de gevel in het verlengde van het dak doorloopt en dus dezelfde spanten of gordingen belast worden als normaal alleen het dakvlak zouden dragen.
Oriëntatie speelt bij een schuurwoning ook een rol die bij een gewoon huis met een apart schuin dak minder speelt. Omdat dak en gevel in één lijn staan, ligt de dakhelling vast door de gevelhoek die de architect heeft gekozen, en die is bij een schuurwoning vaak lager dan bij een traditioneel zadeldak. Vanaf zes graden hellingshoek is het dak nog geschikt voor deze platen, maar bij een helling die richting dat minimum zakt, is het de moeite waard om met de installateur van de panelen te overleggen of het rendement nog voldoet aan de wens van de eigenaar. Dat is geen vraag die wij beantwoorden, maar het is wel een vraag die eerder gesteld moet worden dan bij een steiler dak, juist omdat de helling bij dit gebouwtype vaak een ontwerpkeuze is en niet een technische standaard.
De klemverbinding op de fels werkt goed zolang de fels zelf op de juiste plek zit en de plaat niet te vaak wordt onderbroken door doorvoeren, dakramen of andere details. Bij een schuurwoning met een complex dakvlak, met bijvoorbeeld een dakkapel die het vlak doorbreekt net waar de panelen zouden moeten liggen, wordt de indeling lastiger en moet er soms een compromis worden gezocht tussen een mooie plaatindeling en een optimale panelenopstelling. In dat geval is het overleg tussen de plaatselijke leverancier, de installateur van de panelen en degene die de platen tekent geen overbodige stap maar een noodzakelijke.
Het is ook geen oplossing als de eigenaar liever de panelen op de grond of op een bijgebouw wil plaatsen, om precies de reden die hierboven staat: bij een schuurwoning waar dak en gevel het hele ontwerp vormen, kan een rij panelen op dat vlak wel eens meer opvallen dan gewenst. Dat is geen technisch argument tegen felsplaten of tegen klembevestiging, het is een overweging die met de architect of de eigenaar zelf moet worden besproken voordat er iets besteld wordt.
En bij een bestaand dak dat al jaren ligt, is het verstandig om eerst te kijken of de fels nog recht en stevig genoeg is om een klem te dragen. Bij normaal gebruik is dat geen probleem, maar een dak dat ooit is aangepast of hersteld kan op een enkele plek een fels hebben die niet meer de originele maat heeft. Een korte controle voordat de klemmen besteld worden, scheelt achteraf gedoe.
Wilt u weten of de plaatindeling van uw schuurwoning past bij de panelenopstelling die u voor ogen heeft, stuur ons dan de tekening. Wij denken kosteloos mee over de baanindeling zodat de felslijnen en de klemmen straks op de juiste plek liggen, voordat er een schroef of klem wordt besteld.