Klikzink
Wie een offerte vraagt voor het dak van een paardenstal krijgt bijna altijd twee soorten platen langs: golfplaat en felsplaten. Beide zijn van verzinkt staal, beide gaan jaren mee, en op de meeste prijslijsten staat golfplaat als de goedkopere optie. Toch is dat niet de vergelijking die hier telt. Het verschil dat wél telt, zit in de manier waarop de plaat aan het dak vastzit, en wat dat betekent voor een ruimte waar stof, ammoniak en vocht van onderaf tegen het dak opkomen.
Golfplaat wordt vastgezet met schroeven die dwars door de plaat heen gaan, meestal in de golfdalen of -toppen, met een rubberen ring eronder. Elke schroef is een gaatje in het staal en een moment waarop de coating rond dat gaatje het meeste te verduren krijgt. Felsplaten worden blind bevestigd: de klemmen zitten onder de opstaande fels, verscholen onder de rand van de volgende plaat. Er gaat geen schroef door het plaatoppervlak. Dat is geen esthetisch verschil, het is een verschil in hoeveel plekken er zijn waar vocht en agressieve lucht een ingang kunnen vinden.
In een schuur voor gereedschap maakt een lekkende schroef een nat vlek op de vloer, vervelend maar verder onschuldig. In een paardenstal hangt onder het dak een andere lucht: ammoniak uit de mest en de urine, vocht uit de adem en de huid van de dieren, en fijn stof van hooi en stro dat opstijgt en neerslaat op elk oppervlak dat het te pakken kan krijgen. Die combinatie is agressiever voor metaal dan gewone buitenlucht, en ze werkt van onderaf, aan de kant van de plaat die je niet ziet en niet inspecteert. Een schroefgat dat aan de bovenkant prima verzegeld lijkt, kan aan de onderkant al jaren met die dampen in aanraking zijn geweest voordat de eerste roestvlek zichtbaar wordt.
Bij golfplaat komt daar een tweede punt bij: de overlap tussen de platen, zowel in de lengte als in de breedte, is bij een golfprofiel beperkter en de platen liggen los tegen elkaar aan met de golfvorm als enige afdichting. Bij wind die van onderaf tegen het dak drukt, of bij sneeuw die smelt en weer bevriest, kan daar capillair water naar binnen trekken. Felsplaten hebben een fels van 35 millimeter die rechtop staat en waar water niet overheen kan zonder eerst tegen de zwaartekracht te werken. Dat maakt de naad zelf de zwakke schakel bij golfplaat en de sterke schakel bij felsplaten.
Elke paardenstal krijgt condens op de onderkant van het dak. Warme, vochtige lucht van de dieren stijgt op, komt tegen een kouder dakvlak aan, en zet zich daar af als druppels. In een woonhuis is dat een comfortprobleem: een tochtige zolder, een vlek op het plafond. In een paardenstal is het een gezondheidsvraag, want die druppels vallen terug op het strooisel, op de voerbakken en op de dieren zelf, en ze houden de lucht in de stal vochtiger dan goed is voor de longen van een paard. Een dak dat hier drupt, is geen esthetisch mankement maar een reden voor een dierenarts om vragen te stellen.
Beide platen kunnen tegen die condens beschermd worden met een isolatiepakket of een condensfolie aan de onderkant, en dat is bij dit gebouw vaker regel dan uitzondering. Maar het verschil zit in wat er gebeurt als het systeem lokaal een keer niet werkt: bij golfplaat verzamelt condensvocht zich rond de schroefgaten, waar het niet weg kan en waar het de coating van binnenuit aanvalt. Bij felsplaten kan vocht dat zich onder de plaat verzamelt, via de gladde onderkant naar de laagste rand van de baan lopen, zonder ergens door een gaatje gedwongen te worden. Het is geen garantie dat er nooit iets misgaat, maar het is een verschil in waar het misgaat en hoe snel dat zichtbaar wordt.
Het zou onterecht zijn om golfplaat hier af te schilderen als de verkeerde keuze. Voor een open loopstal zonder isolatie, waar de lucht vrij door de nok en de zijkanten kan bewegen en er nauwelijks opbouw van ammoniakdamp tegen het dakvlak ontstaat, is golfplaat een bewezen en betaalbare oplossing. Datzelfde geldt voor bijgebouwen bij de stal: een hooiberging, een overkapping voor de trailer, een zadelkamer die apart van de paardenverblijven staat. Daar speelt de combinatie van stof, ammoniak en vocht van onderaf niet, of veel minder, en is er geen goede reden om voor de duurdere plaat te kiezen.
Golfplaat heeft ook een lager eigen gewicht per vierkante meter en is eenvoudiger te verwerken voor wie zelf klust, wat voor een bescheiden bijgebouw praktisch kan uitpakken. Bij een gesloten stal met meerdere boxen, waar de lucht van de dieren wél tegen het dakvlak opstijgt en waar isolatie tegen condens en tegen hitte in de zomer gewenst is, verschuift de afweging. Daar is de blinde bevestiging van felsplaten, met minder doorvoerpunten voor agressieve lucht, het argument dat het gewicht in de schaal legt, ondanks de hogere aanschafprijs.
De praktische vraag is dus niet welke plaat sterker is of langer meegaat in het algemeen, maar hoeveel stof, ammoniak en vocht er onder dít dakvlak zullen hangen. Een stal met tien boxen, een dichte vloer en beperkte ventilatie bouwt een andere sfeer op dan een open afdak met drie paarden en wind van alle kanten. Voor het eerste type is de blinde bevestiging van felsplaten een reëel argument, niet omdat golfplaat slecht zou zijn, maar omdat elk schroefgat daar een langere tijd in aanraking is met lucht die metaal actief aanvalt. Voor het tweede type is dat argument er veel minder, en telt de prijs zwaarder.
Klikzink levert felsplaten op maat, van 450 tot 8000 millimeter op de millimeter gezaagd, in drie matte kleuren op een gegalvaniseerde plaat met een biobased coating. Wilt u weten of de opbouw van uw stal om felsplaten vraagt of dat golfplaat hier volstaat, stuur ons een tekening of een foto van de bestaande situatie. Meedenken op basis daarvan kost niets.