Klikzink
Op vrijwel elk erf staat een schuur met golfplaten, en dat is niet toevallig. Golfplaat is jarenlang de standaard geweest voor agrarische bebouwing: goedkoop, snel te leggen, en met de golfslag zelfdragend over de gordingen. Toch kiezen steeds meer eigenaren en aannemers bij vervanging voor felsplaten. Dat is geen kwestie van mode, maar van wat er met dat dak gebeurt zodra het erop ligt en van wat er vaak onder ligt voordat het eraf mag.
Golfplaat is een geprofileerde plaat die zijn stijfheid ontleent aan de golf zelf. De platen worden vastgeschroefd, meestal in de top van de golf, met een rubberen ring onder de schroefkop. Die schroeven zijn zichtbaar en op termijn is dat het eerste onderdeel dat aandacht vraagt: de ring verhardt, de schroef gaat een beetje spelen bij temperatuurwisseling, en er ontstaat een lek dat niet in de plaat zit maar in de bevestiging. Bij een schuur die dagelijks gebruikt wordt, merkt u dat aan een natte plek boven de ligboxen voordat u het aan de buitenkant ziet.
Felsplaten worden blind bevestigd. De klemmen zitten onder de opstaande fels, verborgen onder de volgende baan, en er gaat geen schroef door het vlakke deel van de plaat. Dat betekent niet dat er nooit een lek kan ontstaan, maar wel dat de zwakke plek van golfplaat, de doorboring in het plaatvlak, hier wegvalt. Voor een schuur waar onder het dak vee staat of voer wordt opgeslagen, is dat een reëel verschil: een lekkage boven een voerbak of boven stro is vervelender dan boven een lege werkplaats.
Bij veel schuren die nu aan vervanging toe zijn, ligt er geen golfplaat meer bovenop maar asbesthoudende golfplaat er nog onder, of is de bestaande golfplaat zelf de asbestlaag die eraf moet. Dat verandert de planning meer dan het materiaal dat u erop legt. Asbest moet gecertificeerd verwijderd worden, het dak ligt een tijd open, en in die periode kan het vee niet onder dat vlak staan en kan er niets droog opgeslagen worden. Bij een bedrijf dat doorloopt, is die periode het echte knelpunt, niet de vraag of er straks golfplaat of felsplaten op komt.
Wat hier wel meespeelt: golfplaat wordt aangevoerd in vaste standaardmaten en is met een beperkt aantal mensen snel vastgeschroefd, wat handig is als de sanering net klaar is en het dak dezelfde dag nog dicht moet. Felsplaten worden op maat gewalst en geleverd, wat betekent dat de platen precies op de sporenafstand van uw schuur aankomen zonder dat er ter plekke gepast en gesneden moet worden. Bij een saneringsplanning met een strak tijdvak tussen twee veetransporten is dat op maat leveren vaak juist een voordeel: er wordt niet gewacht op een leverancier die eerst nog moet inmeten.
Golfplaat is in de praktijk sneller te monteren dan felsplaten, simpelweg omdat de bevestiging zichtbaar en direct is: schroef erin, klaar. Bij felsplaten moet de klemrij eerst gemonteerd worden voordat de volgende baan erover geklikt kan worden, en dat werk vraagt iets meer precisie. Op een doorsnee schuurdak is dat verschil in uren beperkt, maar bij een dakvlak dat middenin het bedrijf ligt en waarbij elke dag dat het openligt een dag is dat er geen dieren onder kunnen, telt elk uur.
Dit is het moment waarop golfplaat eerlijk gezegd de nuchtere keuze kan zijn: een kalfsstal die binnen drie dagen weer vol moet, met een aannemer die de sanering en de nieuwe bedekking in één doorlopende klus uitvoert, is niet de situatie waarin de extra dagen voor felsplaten zich terugbetalen. Bij een loods of werktuigenberging waar de planning minder onder druk staat, valt dat verschil in dagen veel minder op en wegen de andere punten zwaarder.
Golfplaat oogt functioneel; dat is precies waarom het al decennia op schuren ligt. Felsplaten geven een strakker, vlakker beeld met rechte belijning in de lengte van het dak, in een van de drie matte kleuren die Klikzink levert. Voor een schuur die puur werkgebouw is en niet in het zicht staat vanaf de weg, hoeft dat beeld geen rol te spelen. Voor een boerderij waar de schuur wél bepalend is voor het aanzien van het erf, of waar de eigenaar de bebouwing bewust laat aansluiten bij een verbouwd hoofdhuis, is dat verschil in uitstraling vaak de reden dat de keuze toch naar felsplaten gaat, ook al is golfplaat goedkoper.
Golfplaat in staal heeft een verzinklaag en meestal een kunststof coating, maar de doorboringen bij elke schroef blijven het punt waar de coating het eerst wordt aangetast. Bij felsplaten is de coating, GreenCoat Pural BT van 50 micrometer op verzinkt staal, ononderbroken over het vlakke deel van de plaat, omdat er geen schroeven doorheen gaan. Dat betekent niet dat felsplaten geen onderhoud nodig hebben, maar wel dat het type onderhoud verschilt: bij golfplaat is het periodiek nalopen en zo nodig vervangen van bevestigingsmateriaal, bij felsplaten is het vooral een zaak van de klimaatgevoelige delen zoals de nokafwerking en de aansluitingen in het oog houden.
Golfplaat is lichter dan felsplaten. Bij een oude schuur met een gordingconstructie die precies berekend is op het gewicht van de oorspronkelijke asbestgolfplaten, kan dat gewichtsverschil een rol spelen in het besluit. Felsplaten wegen ongeveer 5 kilo per vierkante meter; dat is voor de meeste constructies geen probleem, maar bij twijfel over de staat van de sporen of gordingen, vooral bij schuren van vóór de jaren zeventig, is een controle door de aannemer of een constructeur voordat de keuze definitief wordt, geen overbodige stap.
Als de sanering en de planning rond het bedrijf de belangrijkste factor zijn en het dak in dagen weer dicht moet, is golfplaat vaak de praktische keuze en is dat geen slechtere keuze. Als het beeld van het erf, de levensduur van de coating of de wens om zonder zichtbare schroeven te werken zwaarder wegen, en er iets meer ruimte in de planning is, passen felsplaten beter. Wilt u weten hoe dat voor uw schuur uitpakt, geef dan de sporenafstand en de gewenste kleur door; wij denken op tekening mee, dat kost niets.