Klikzink
Een paardenstal is een van de weinige gebouwen waar de vraag om een dakbedekking niet begint bij smaak of budget, maar bij een getal: de hellingshoek van het dak. Felsplaten vragen minimaal zes graden. EPDM kan plat, en dat verschil alleen al bepaalt in veel gevallen welke van de twee er op tafel ligt.
Bij een lessenaarsdak of een plat dak op een aangebouwde stal met weinig val is EPDM vaak de enige praktische optie. De rubberfolie ligt los of verkleefd op de ondervloer, heeft geen minimale helling nodig om water af te voeren, en is daardoor geschikt voor dakvormen waar felsplaten niet meer werken. Heeft de stal daarentegen een zadeldak of een lessenaar met voldoende afschot, dan komen felsplaten in beeld als volwaardig alternatief, en dan wordt de keuze pas echt interessant.
In een woonhuis is een dak dat condenseert een ongemak: een vochtplek, een muffe geur, iets voor de volgende schilderbeurt. Boven paarden is het een andere kwestie. Een paardenstal produceert continu vocht uit ademhaling en urine, en daar komt stof bij van hooi, stro en zaagsel. Dat stof trekt vocht aan, en in combinatie met ammoniak uit de mest ontstaat een klimaat dat corrosief is voor bepaalde materialen en funest voor de luchtkwaliteit als het dak niet goed ventileert.
EPDM is dampdicht. Dat is op zichzelf geen gebrek, het is een eigenschap waarmee je moet ontwerpen. Ligt de EPDM direct op een dichte ondervloer zonder ventilerende spouw, dan kan vocht dat vanuit de stal omhoog trekt nergens weg en slaat het neer tegen de onderzijde van de folie of in de isolatie daaronder. In een schuur met alleen gereedschap merkt niemand dat een tijdlang. In een stal met dieren die er dag en nacht staan, ruikt en proeft dat mee in de luchtkwaliteit: een dak dat blijft zweten, houdt de ammoniaklucht binnen in plaats van hem te laten ontsnappen.
Felsplaten liggen doorgaans op een geventileerde opbouw, met een spouw tussen de onderconstructie en de plaat waar lucht doorheen kan bewegen. Die opzet voert vocht van onderaf beter af dan een dichte, verkleefde EPDM-laag. Dat is niet omdat staal een beter materiaal is dan rubber, het is omdat de gangbare bouwmethode van felsplaten vaker ventilatie inbouwt, en die ventilatie is precies wat een stal nodig heeft om de lucht boven de dieren gezond te houden.
Stel een stal met acht boxen, een zadeldak met voldoende helling, en een houten spantconstructie. Hier is de vraag niet alleen welk materiaal beter tegen ammoniak kan, maar welke opbouw het vocht het beste afvoert. Felsplaten met een geventileerde spouw en overstekken die voor luchtaanvoer zorgen, geven de stal een uitweg voor de vochtige, stoffige lucht die van onderaf opstijgt. Wordt hier toch voor EPDM gekozen, dan moet de ventilatie via andere weg georganiseerd worden, bijvoorbeeld met nokventilatie of een geventileerde spouw onder de folie, anders verzamelt zich vocht net onder het dakvlak.
Bij een aangebouwde bergstal met een vrijwel vlak dak ligt het andersom. Hier is de helling te gering voor felsplaten, en is EPDM de aangewezen keuze, simpelweg omdat er geen alternatief is dat bij die dakvorm past. In dat geval is het advies niet om toch naar felsplaten te zoeken, maar om de ventilatie onder de EPDM serieus te nemen: een spouw, roosters, of een opbouw die lucht laat circuleren, zodat het vocht uit de stal een weg naar buiten heeft in plaats van dat het dak als deksel werkt.
Een tweede punt waar paardenstallen van andere gebouwen afwijken, is de aanwezigheid van ammoniakdamp rond de dakrand, vooral bij open stallen of stallen met veel ventilatieopeningen aan de gevelzijde. Felsplaten worden blind bevestigd met klemmen onder de fels; er zitten geen doorgeschroefde bevestigingspunten in het dakvlak die met de tijd kunnen gaan lekken of corroderen. Het verzinkte staal met de organische coating is bestand tegen een normaal buitenklimaat, maar ammoniakconcentraties in stallen met slechte ventilatie kunnen agressief zijn voor coatings in het algemeen, en dat geldt niet alleen voor staal. Bij EPDM speelt dit anders: het rubber zelf is chemisch tamelijk onverschillig voor ammoniak, maar de lijmnaden en de randafwerking rond doorvoeren zijn de kwetsbare plekken, en juist die zitten vaak dicht bij de stal waar de damp het dichtst is.
De conclusie hieruit is niet dat het een systeem categorisch beter bestand is tegen ammoniak dan het andere, maar dat bij beide systemen de detaillering rond de meest blootgestelde delen van het dak de zwakke schakel is, en dat die detaillering bij een paardenstal meer aandacht vraagt dan bij een gewone loods.
Buiten de platte daken is er nog een situatie waarin EPDM de voorkeur krijgt: bij complexe, kleine dakvlakken met veel opgaande randen, dakkapellen of doorvoeren, zoals bij een stal die is vergroot met een aangebouwd zadelkamertje of een uitbouw met een afwijkende vorm. EPDM is daar flexibeler in de uitvoering omdat het materiaal in banen op maat gesneden en gelijmd wordt rond ongelijke vormen. Felsplaten zijn sterker in hun recht: lange, rechte banen op een regelmatig dakvlak, geleverd op maat tot op de millimeter, maar minder geschikt voor een lappendeken van kleine, onregelmatige vlakken.
Begin met de helling van het dak, want die sluit een van de twee vaak al uit voordat de rest van het verhaal begint. Kijk daarna naar de ventilatie die de huidige of geplande opbouw biedt, en vraag u af of die voldoende is om het vocht en de stof uit de stal weg te laten trekken. Is er twijfel over de luchtkwaliteit in de stal zelf, dan is dat een reden om de dakopbouw serieuzer te bekijken dan bij een gewone schuur, en niet iets om aan het eind van het traject pas te bespreken.
Wilt u de situatie van uw stal voorleggen, dan denken wij op tekening mee over de opbouw en de ventilatie, zonder kosten voor dat eerste advies.