Klikzink
Een boerderijdak van honderd jaar oud levert u bijna nooit een vlak vlak op. Het gebint is gezet zonder waterpas zoals wij die nu gebruiken, de gordingen zijn vaak nabewerkt na een verzakking, en de nok loopt op sommige boerderijen een paar centimeter door de lengte af. Voor u als aannemer betekent dit dat het werk op deze klus anders begint dan op een nieuwbouwschuur: niet met een tekening die u zo doorstuurt naar de plaatfabriek, maar met een inmeting op de bouw zelf.
Wij leveren felsplaten op maat, op de millimeter, van 450 tot 8000 millimeter lengte. Dat is een voordeel op een gebint dat nooit twee gelijke velden heeft, maar het betekent ook dat de maten moeten kloppen voordat de plaat gewalst wordt. Op een rechte, nieuwe kap kunt u met één maat de hele planvorming door. Op een oude boerderij meet u per veld, soms per gording, en soms blijkt na het verwijderen van de oude bedekking dat de onderconstructie ergens vijf centimeter uit het lood staat ten opzichte van waar de tekening vanuit ging. Reken er dus op dat de definitieve inmeting pas kan als de oude dekking eraf is en het gebint bloot ligt. Bestel niet op de eerste schets, en zeg dat ook tegen de opdrachtgever: de knip tussen slopen en definitief bestellen is een vast punt in de planning, niet een vertraging die u kunt wegplannen.
Voordat wij een zinnige maatvoering kunnen maken, moet de kap toegankelijk zijn en moet duidelijk zijn welke gordingen blijven staan en welke vervangen worden. Bij een monumentale of beeldbepalende boerderij ligt hier vaak de eerste vertraging: de restauratie-adviseur of de gemeente moet nog akkoord geven over welk deel van het oorspronkelijke gebint behouden blijft. Dat traject loopt buiten ons om, maar het bepaalt wel wanneer wij kunnen beginnen met inmeten. Geef dat vooraf aan bij ons; wij plannen de productie er niet omheen tot de tekening definitief is, want een plaat die eenmaal gewalst is, wijzigt u niet meer op de bouwplaats.
Als de kap vrij is, is het voor onze inmeting handig dat de gordingafstanden al vastliggen en dat scheefstand of verzakking in het gebint bekend en gemarkeerd is. Werkt u met een dakvorm die van links naar rechts afloopt, meld dat dan expliciet; wij verwerken een geleidelijke verspringing in de plaatbreedte, maar dat moet in de tekening staan voordat er gewalst wordt, niet achteraf worden opgelost met een extra strip.
Op een boerderijdak werkt u zelden met identieke platen van de goot tot de nok. Bij een lengte die de 8000 millimeter overschrijdt, of bij een dakvlak met een knik, splitst u het werk in stukken met een overlap of een aparte kaprand. Bepaal die stukken bij voorkeur al in overleg met ons voordat de platen gewalst worden: een overlap die u zelf ter plekke improviseert, geeft op een fels een zwakkere plek dan een overlap die vooraf is meegenomen in de plaatlengte.
De volgorde op de bouw is meestal: eerst de gordingen controleren en waar nodig bijwerken tot een werkbaar vlak, dan de tengels of het beplatingswerk waarop de klemmen komen, dan pas de felsplaten zelf. Bij een oude boerderij voegen wij daar een stap tussen: een controle van de maatvoering direct voordat de platen de fabriek verlaten, omdat er tussen de eerste inmeting en de levering weken kunnen liggen waarin er op de bouw nog iets verandert. Een gording die alsnog vervangen wordt omdat hij bij het blootleggen verrot bleek, verandert de maat van het veld ernaast. Meld dat soort wijzigingen aan ons zodra ze zich voordoen; wij kunnen een aangepaste maat nog inplannen zolang de walsopdracht niet is uitgegeven.
Omdat wij op maat walsen, ligt er geen voorraad platen op de plank die precies bij uw dakvlak past. De levertijd hangt af van het moment waarop de definitieve maatvoering bij ons binnen is en van de drukte in onze planning op dat moment. Voor een boerderij met een gebogen of scheefstaande kap duurt het inmeten en tekenen doorgaans langer dan bij een rechte nieuwbouwschuur, simpelweg omdat er meer stukken en overgangen te definiëren zijn. Plan daarom in uw bouwtijd een marge in tussen het moment waarop de kap bloot ligt en het moment waarop u de platen nodig heeft, en neem contact met ons op zodra u een indicatie van de dakvlakken heeft, ook als de definitieve maten er nog niet zijn. Meedenken op basis van een eerste tekening kost niets, en dan weten wij ook wanneer we productiecapaciteit voor u moeten vrijhouden.
De meeste vertraging op dit soort klussen zien wij niet ontstaan bij het felsen zelf, maar bij de stappen ervoor: een monumentenvergunning die langer duurt dan gepland, een gebint dat bij het blootleggen slechter blijkt dan de eerste inspectie liet zien, of een aannemer die de platen al besteld heeft voordat de sloopwerkzaamheden waren afgerond. Elke wijziging in de onderconstructie na de bestelling betekent dat een deel van de platen niet meer past, en dat kost meer tijd dan wanneer u de bestelling een paar weken had uitgesteld.
Omgekeerd is het ook niet verstandig om met de bestelling te wachten tot alles honderd procent vastligt, want dan schuift de levering zomaar een maand op. De werkbare volgorde is: sloop en constructieve controle eerst, dan de definitieve inmeting, dan de bestelling, en pas daarna plant u de felsploeg in. Bouwt u die volgorde om, dan is de kans groot dat u met platen op de bouw staat die niet meer aansluiten op wat er onder ligt.
Bij een gebint dat zo ver is doorgezakt of verdraaid dat het dakvlak in feite een verzameling losse, ongelijke vlakken is geworden, is het de vraag of felsen op maat nog een werkbare oplossing biedt binnen een redelijke tijd en budget. In die situatie ligt het voor de hand om eerst met de constructeur te bepalen of het gebint gecorrigeerd wordt of dat de kapconstructie deels vervangen wordt. Felsplaten sluiten daarna vaak beter aan op een gecorrigeerd vlak dan op een vlak dat nog in de oorspronkelijke, verzakte staat verkeert; het inmeten van een dakvlak dat morgen weer anders ligt, heeft weinig zin.
Heeft u een boerderijdak dat op korte termijn ontmanteld wordt, neem dan contact met ons op zodra de eerste schets van de dakvlakken er is. Wij denken mee over de opdeling in stukken, geven aan wat wij nodig hebben voor de definitieve inmeting, en houden rekening met de tijd die de vergunning of de constructieve controle nog vraagt.