Klikzink
Wie een offerte vraagt voor felsplaten op een oude boerderij, wil meestal één getal: wat kost het per vierkante meter. Dat getal bestaat wel, maar het zegt bij dit gebouw weinig. Een boerderij van tachtig of honderd jaar oud is opgetrokken op een gebinte dat met de hand is gezaagd, is gaan zakken, verzakken of verzetten, en nooit helemaal vlak was, ook niet op de dag dat het werd gebouwd. Die scheve, gebogen en soms licht verwrongen ondergrond bepaalt een groot deel van de rekening, en dat gebeurt voordat er één plaat op de wals heeft gelegen.
De kostprijs van een felsdak op een boerderij zit in vier posten: het opmeten en inmeten van de kap, het maken van de platen op maat, het aantal en de complexiteit van de aansluitingen, en het werk dat nodig is om de ondergrond geschikt te maken. Bij een nieuwbouwloods met een rechte kap kun je die vier posten optellen en er komt een redelijk voorspelbaar bedrag per vierkante meter uit. Bij een boerderij met een eeuwenoud gebint loopt elke post uit elkaar te schuiven.
Onze platen leveren we op maat, op de millimeter, van 450 tot 8000 millimeter lang. Dat is geen overbodige luxe bij een boerderij: als de nok over de lengte van het dak twintig millimeter verzakt is, of als de gording aan de ene kant hoger ligt dan aan de andere, moet dat worden ingemeten voordat er iets gewalst wordt. Een foutieve maatvoering betekent platen die niet passen, en bij een baan van zes meter is dat geen kwestie van bijschaven. Dat inmeten kost tijd, en tijd is bij dit werk de grootste kostenpost, niet het plaatmateriaal.
Een prijs per vierkante meter gaat ervan uit dat elke vierkante meter dak ongeveer even veel werk kost. Bij een boerderij is dat zelden waar. Een rechte kap van veertig meter lengte met twee dakvlakken en verder niets erop, is relatief eenvoudig: lange banen, weinig aansluitingen, weinig maatwerk. Diezelfde boerderij met een dakkapel uit de jaren zeventig, een uitgebouwde stal onder een lagere helling, een schoorsteen midden in het vlak en een overstek dat is bijgezet toen de mestput werd vergroot, heeft ineens tien keer zoveel randwerk per vierkante meter dakoppervlak. Twee boerderijen van exact dezelfde oppervlakte kunnen daardoor een factor twee in prijs verschillen, en dat heeft niets met het materiaal te maken.
Wij fabriceren de felsplaten zelf op eigen walsmachines, en denken op tekening mee zonder daar apart voor te rekenen. Dat scheelt in de praktijk vaak geld, omdat fouten in de maatvoering er in een vroeg stadium uitgehaald worden, in plaats van op het dak zelf. Maar het scheelt niets in de complexiteit van de kap zelf: die blijft wat hij is.
Een deel van de oude boerderijen heeft een monumentale of beeldbepalende status, of valt onder een beschermd dorpsgezicht. Dat verandert de rekening op een andere manier dan het gebinte doet. Waar een monumentencommissie een profiel, een kleur of een detail aan de dakrand voorschrijft, valt dat vaak buiten wat standaard leverbaar is. Onze platen zijn leverbaar in drie kleuren, Nordic Night Black, Slate Grey en Metallic Dark Silver, alle met een matte, glansarme afwerking onder een glansgraad van 5. Voor het merendeel van de monumentenambtenaren is dat een geschikt profiel voor een oud dak, juist omdat het niet blinkt zoals nieuw zink. Maar als een commissie een historisch dakprofiel eist dat wij niet leveren, of een bevestigingswijze voorschrijft die afwijkt van onze blinde bevestiging met klemmen onder de fels, dan loopt de kostprijs op door extra overleg, extra tekenwerk of, in het ongunstigste geval, door een andere materiaalkeuze. Dat overleg met de commissie hoort standaard bij het traject bij een monument, en het is een post die bij een nieuwbouwschuur simpelweg niet bestaat.
Bij een gebinte van honderd jaar oud is de vraag niet alleen of het dak recht is, maar ook of het de belasting van een nieuw dakpakket kan dragen en of het de bevestiging houdt. Onze felsplaten wegen ongeveer 5 kilo per vierkante meter, wat voor de constructie zelf zelden een probleem is; het gewicht is lager dan van veel andere dakbedekkingen. Bevestiging op houten gordingen gebeurt met schroeven; op stalen ondergrond met zelfborende schroeven. Bij oud eikenhout dat door de jaren droog en hard is geworden, kan het voorboren en de keuze van de juiste schroef meer tijd vragen dan bij vers hout. Bij hout dat is aangevreten door houtworm of vocht, moet eerst worden vastgesteld welke delen van de gording nog draagkrachtig zijn, en dat is een inspectiepost die los staat van het dakwerk maar er wel aan voorafgaat. Een aannemer die dat overslaat, rekent een prijs die bij de uitvoering alsnog naar boven bijgesteld wordt.
Het koud vervormen van de platen, tot -15 graden, en de beperkte uitzetting van ongeveer de helft van wat zink doet, zijn technische eigenschappen die het materiaal geschikt maken voor een oude constructie die zelf ook nauwelijks meer beweegt. Ze veranderen niets aan de arbeidskosten die met een onregelmatig gebinte samenhangen.
Als het gebinte van de boerderij zichtbaar is verzakt of scheefgetrokken, is het geen goed idee om eerst een offerte voor de dakbedekking op te vragen en de constructie pas daarna te laten beoordelen. Herstel van de kap, of het bijstellen van gordingen, verandert de maten waarop platen gewalst worden. Wie eerst de platen laat maken en dan pas de kap laat rechtzetten, betaalt twee keer: eenmaal voor platen die niet meer passen, en eenmaal voor de nieuwe maatvoering. Bij een boerderij die er al honderd jaar staat, is het raadzaam eerst een bouwkundige de kap te laten beoordelen, en pas daarna op te meten voor de bedekking.
Het is ook goed te weten dat een lage prijs per vierkante meter bij een oude boerderij weinig zegt over wat een andere aannemer voor dezelfde kap rekent. Verschillen in het aantal aansluitingen, in de staat van het houtwerk en in de eisen van een monumentencommissie verklaren het merendeel van het prijsverschil tussen offertes, niet het materiaal zelf.
Wilt u weten wat het voor uw boerderij betekent, stuur dan een schets of foto's van de kap, en vermeld of er een monumentale status op het pand rust. Wij denken mee op tekening, kosteloos, en geven aan welke platen op maat nodig zijn voor uw dakvlakken.