Klikzink
Bij een mantelzorgwoning stellen we een andere vraag over de ondergrond dan bij een gewoon huis of een schuur. Niet alleen wat de ondergrond aankan, maar ook wat er met die ondergrond gebeurt als de woning over een paar jaar weer weg moet, verplaatst wordt naar een ander perceel, of blijft staan terwijl de vergunning wordt verlengd. De ondergrond bepaalt niet alleen hoe we de felsplaten vastzetten, maar ook hoe makkelijk het geheel straks weer los te maken is.
Drie ondergronden komen in de praktijk voor: houten dakbeschot op een houtskeletbouw of unit, een stalen dakplaat op een geprefabriceerde opbouw, en incidenteel een betonnen dek als de mantelzorgwoning op een bestaande aanbouw wordt gezet. Elke ondergrond vraagt een ander bevestigingsmiddel, en dat heeft weer gevolgen voor hoe snel het dak dicht kan en hoe eenvoudig het er straks weer af gaat.
De meeste mantelzorgwoningen die als losse unit worden geplaatst, hebben een houten dakconstructie: multiplex of OSB op houten liggers. Daarop bevestigen we de klemmen onder de fels met schroeven, rechtstreeks in het hout. Dat gaat snel, er is geen voorboren nodig en de aannemer kan een dak van normale omvang in één werkdag dicht hebben. Voor een tijdelijke opbouw is dat prettig: de vergunning loopt vaak op een module die al gepland staat, en de tijd tussen het dichte casco en de oplevering aan de mantelzorger moet kort zijn.
Hout heeft nog een praktisch voordeel bij een gebouw dat weer weg kan. Als de woning na een paar jaar wordt gedemonteerd of naar een andere plek verplaatst, laten de schroeven zich er zonder veel schade weer uitdraaien. De platen zijn blind bevestigd, dus er zitten geen zichtbare schroefgaten in het felswerk zelf; alleen de klemmen onder de fels zitten vast aan het beschot. Bij demontage blijft het beschot bruikbaar, of wordt het samen met de vloer en de wanden als geheel afgevoerd of hergebruikt.
Waar we mee moeten opletten is het vochtgehalte van het hout op het moment van bevestigen. Een unit die net in de fabriek is opgebouwd en snel naar de bouwplaats gaat, heeft soms nog wat bouwvocht in het beschot. Dat is voor de felsplaten zelf geen probleem, maar de aannemer moet er rekening mee houden dat schroeven in vers hout minder trekvast zijn dan in goed gedroogd hout. Bij twijfel gebruiken we een iets langere schroef of een dichtere klemafstand.
Sommige mantelzorgwoningen worden geleverd op een stalen frame met een stalen dakplaat als basis, vooral bij fabrikanten die met een geïsoleerd paneelsysteem werken. Op staal bevestigen we met zelfborende schroeven, die door de klem en de stalen ondergrond heen draaien zonder voorboren. Dat is een andere handeling dan bij hout, met een ander gereedschap en een andere schroefkop, maar het tempo blijft vergelijkbaar: ook hier is een dak in één dag dicht een haalbare planning, mits de ondergrond al vlak en op maat ligt voordat de felsplaten arriveren.
Staal onder staal geeft een stevige, duurzame verbinding, wat op zich geen nadeel is. Bij een mantelzorgwoning die na de vergunningsperiode weer los moet, is het wel iets waar we van tevoren over meedenken: de schroefverbinding in staal is moeilijker ongedaan te maken zonder de boorgaten in de ondergrond achter te laten. Dat is voor een woning die als geheel wordt afgevoerd geen probleem, maar wel iets om te weten als de stalen dakplaat zelf wordt hergebruikt voor een volgende opstelling.
Beton komt minder vaak voor als directe ondergrond onder de felsplaten, maar het gebeurt: bijvoorbeeld wanneer de mantelzorgwoning wordt gerealiseerd op een bestaande garage of aanbouw met een betonnen dek, en het dak wordt opgehoogd met een nieuwe felsconstructie erboven. Rechtstreeks op beton bevestigen we niet; daar komt altijd een houten of stalen regelwerk tussen, waarop de klemmen dan weer op de vertrouwde manier worden vastgezet. In de praktijk is beton dus zelden de directe ondergrond, maar wel de basis waarop die ondergrond wordt opgebouwd.
Dit is meteen de situatie waarin wij aanraden om vooraf goed te kijken of felsplaten de juiste keuze zijn. Als het gaat om een tijdelijke opbouw op een permanent betonnen dek dat na de vergunningsperiode weer een andere functie krijgt, is de vraag niet alleen wat er op het beton komt, maar ook hoe het regelwerk er straks weer af moet zonder het onderliggende dek te beschadigen. Dat vraagt om een bevestigingsmethode die van tevoren is afgestemd met de aannemer, niet om een standaardoplossing.
De tijdelijke vergunning van een mantelzorgwoning geeft meestal weinig ruimte om lang stil te staan bij de bouw. Het dak moet dicht zijn voordat de volgende fase van de opbouw kan beginnen, en de platen worden op maat geleverd zodat er op de bouwplaats niet meer gezaagd of aangepast hoeft te worden. Bij hout en staal is dat in de praktijk goed te plannen: de klemmen en schroeven zijn beide gangbare bevestigingen waarmee een aannemer of dakdekker snel doorwerkt, en de platen komen kant-en-klaar aan.
Waar het misgaat, is wanneer de ondergrond op het laatste moment verandert. Als een unit is uitgetekend met een houten dakbeschot maar op de bouwplaats toch met een stalen dakplaat wordt geleverd, moet de aannemer overschakelen op andere schroeven en soms andere klemafstanden. Dat kost geen dagen, maar wel het uur dat je juist niet wilt verliezen op een dag waarop het dak dicht moet. Daarom is het raadzaam om de ondergrond vast te leggen voordat de platen worden bijgesteld, zodat de juiste bevestiging al vooraf is bepaald.
Als de mantelzorgwoning is ontworpen om regelmatig te worden verplaatst, in de zin dat het hele gebouw meerdere keren per jaar van locatie wisselt, is een vast gefelste dakbedekking niet de meest logische keuze. De felsplaten zijn stevig, maar zitten met klemmen vast op de ondergrond, en bij herhaaldelijk transport van het complete dak inclusief bevestiging is een systeem dat is ontworpen om vaker te worden gemonteerd en gedemonteerd praktischer. Voor de gangbare situatie, een mantelzorgwoning die voor de duur van de vergunning op één plek staat en aan het einde als geheel wordt afgevoerd of eenmalig verplaatst, is de combinatie van ondergrond en bevestiging die hierboven beschreven is wel geschikt.
Wilt u weten welke bevestiging bij uw ondergrond past, of moet de levering worden afgestemd op een bouwplanning waarin het dak in één dag dicht moet? Geef ons de tekening en de ondergrond door; wij denken kosteloos mee over de maatvoering en de juiste bevestigingsmethode.