Klikzink
Wie een kapschuur helemaal nieuw bouwt, heeft een voordeel dat bij renovatie ontbreekt: de indeling ligt nog niet vast. Gordingafstand, dakhelling, plaatlengte en de plek van de overgangen kunnen nog op de tekening worden aangepast voordat er iets besteld is. Dat is precies waar wij in dit stadium graag meedenken, want een paar centimeter verschuiven in de gording maakt vaak het verschil tussen een plaat die precies past en een plaat met een onnodige naad. Bij een bestaand gebouw werken we met wat er al staat. Bij nieuwbouw werken we mee aan wat er nog gaat komen.
De reden dat we deze pagina apart behandelen, en niet als onderdeel van de algemene pagina over felsplaten op een kapschuur, is dat een nieuwe kapschuur een paar dingen heeft die een bestaand gebouw niet heeft. Een grote open overspanning zonder tussensteunpunten, gordingen die verder uit elkaar staan dan bij een woonhuis omdat er geen tussenwanden zijn die het dak helpen dragen, en in veel gevallen geen isolatie omdat de schuur dient voor opslag, machines of vee en niet voor verblijf. Die combinatie maakt condens de vraag waar het bij dit gebouwtype echt om draait.
Een onverwarmde, ongeïsoleerde kapschuur heeft aan de binnenzijde van het dak vaak een andere temperatuur dan de buitenlucht, zeker 's nachts en in de overgangsseizoenen. Warme, vochtige lucht van binnen, afkomstig van vee, opgeslagen producten of gewoon van de bodem, komt in contact met de koude onderzijde van de stalen plaat en slaat daar neer als condens. Bij een woonhuis vangt de isolatie en de onderconstructie dat probleem grotendeels op, en gaat de aandacht vooral naar de esthetiek en de aansluiting op de gevel. Bij een kapschuur zonder isolatie is condens vaak het enige technische probleem dat om een oplossing vraagt, en dat verandert de opbouw van het dak.
De gebruikelijke aanpak is een condensfolie of een geperforeerde onderconstructie aan de binnenzijde van de plaat, die het vocht opvangt en laat verdampen voordat het als druppels naar beneden komt. Bij dieren die gevoelig zijn voor vocht, bijvoorbeeld paarden, of bij opslag van producten die niet vochtig mogen worden, is dit geen decoratieve toevoeging maar een functionele eis. Bij een schuur die alleen droog materiaal of machines herbergt, kan de eis lager liggen en is een goed geventileerde nok soms al genoeg. Dat verschil bepalen we niet op basis van een vaste regel, maar op basis van wat er in de schuur komt te staan. Dat is een vraag die we het liefst vroeg in het proces met u doornemen, niet als laatste check voor de plaatsing.
Een kapschuur zonder tussenwanden heeft een dakconstructie die over een grote afstand vrij overspant, gedragen door een beperkt aantal spanten. De gordingen, de horizontale balken waarop de dakplaat rust, staan daardoor verder uit elkaar dan bij een woonhuis met een compacte kapconstructie. Hoe verder de gordingen uit elkaar staan, hoe meer de plaat tussen twee steunpunten moet overspannen zonder door te buigen, en hoe belangrijker de juiste plaatdikte en de juiste bevestiging worden.
Onze felsplaten zijn 0,55 millimeter dik en worden blind bevestigd met klemmen onder de fels, zodat er geen schroeven door het plaatoppervlak zichtbaar zijn. Bij een ruime gordingafstand kijken we samen met de aannemer of de gekozen afstand binnen de belastbaarheid van de plaat valt, en of aanvullende tussengordingen nodig zijn. Dat is geen kwestie die achteraf op de bouwplaats wordt opgelost. Het is een rekenvraag die bij de tekening hoort, en juist bij nieuwbouw is die tekening nog aanpasbaar. Een aannemer die de gordingmaat een stap eerder met ons deelt, voorkomt dat er tijdens de bouw alsnog een extra gording moet worden bijgeplaatst.
Bij nieuwbouw loopt het traject net iets anders dan bij een dakvervanging. Eerst staat de constructie op tekening: overspanning, gordingafstand, dakhelling en de plek van de dakranden en de nok. Die tekening geeft ons de werkende breedte en de platlengte die nodig zijn, en omdat we op de millimeter leveren tussen 450 en 8000 millimeter, kunnen we de platen laten aansluiten op de exacte maat van het dakvlak in plaats van andersom de constructie op een standaardmaat aan te passen.
Daarna volgt de keuze voor de onderconstructie inclusief de eventuele condensvoorziening, gevolgd door de keuze van kleur en coating. Wij leveren de platen in Nordic Night Black, Slate Grey of Metallic Dark Silver, alle drie mat met een glansgraad onder de 5, met een organische coating van 50 micrometer op verzinkt staal. Bij een kapschuur is de kleurkeuze meestal minder een esthetische discussie dan bij een woonhuis, maar de coating blijft relevant omdat de plaat op een landelijk erf jarenlang aan weer en wind hangt.
Pas als de tekening, de gordingmaat en de onderconstructie vaststaan, volgt de plaatsing zelf. Bij een houten dakconstructie worden de platen met schroeven bevestigd, bij een stalen gording met zelfborende schroeven, en in beide gevallen zorgt de fels van 35 millimeter voor de waterdichte verbinding tussen de banen. De dakhelling van een kapschuur ligt doorgaans ruim boven het minimum van zes graden dat voor onze platen geldt, dus daar zit meestal geen probleem.
Een open, ongeïsoleerde overspanning met een groot dakvlak is precies het soort gebouw waar felsplaten hun werk goed doen: licht gewicht van ongeveer 5 kilo per vierkante meter, geen zichtbare bevestiging en een grote plaatlengte die aansluit op een lange overspanning zonder veel naden. Toch is niet elke nieuwbouwkapschuur hetzelfde.
Is de schuur bedoeld voor permanent verblijf van mensen of voor gevoelige opslag waarbij een constante temperatuur belangrijker is dan de vochtafvoer, dan is een geïsoleerde dakopbouw meestal een betere basis dan een enkele plaat met condensfolie. Dat vraagt een andere opbouw dan hier beschreven, en dat bespreken we dan liever als een apart isolatievraagstuk dan als een simpele plaatkeuze.
Is de overspanning zo groot dat de gordingafstand ver buiten wat gangbaar is uitvalt, dan kan het zijn dat de constructie eerst moet worden aangepast met extra tussensteunen voordat welke dakbedekking dan ook aan de eisen voldoet. In dat geval is het probleem niet de plaat, maar de onderconstructie, en die volgorde moet eerst kloppen.
En is er twijfel of de investering in een stalen felsplaat past bij het budget van een eenvoudige werkschuur zonder esthetische pretenties, dan is het reëel om ook golfplaat of een ander dakmateriaal te laten meewegen. Dat is een andere afweging dan de technische vraag die hier centraal staat, en die zetten we liever apart naast elkaar dan dat we hem hier laten meebeslissen.
Heeft u de tekening van de kapschuur al, compleet met gordingafstand en dakhelling, dan kunt u die met ons delen. Meedenken op tekening kost niets, en juist in dit stadium kunnen we nog invloed hebben op de maatvoering voordat er iets vaststaat. Is de tekening er nog niet, dan is het al zinvol om te weten wat er straks onder dat dak komt te staan, want dat bepaalt of condens hier een aandachtspunt is dat om een voorziening vraagt, of een vraag die met een goed geventileerde nok al voldoende beantwoord is.