Klikzink
Een kapschuur is qua vorm eenvoudig: twee schuine vlakken, een nok, meestal geen dakkapellen of doorbraken. Toch verloopt de montage van felsplaten hier anders dan bij een woonhuis of een loods met isolatie, en dat zit vooral in twee dingen die bij een kapschuur samenkomen: de overspanning is vaak groot en open, en er zit meestal geen isolatie onder de plaat. Dat laatste is niet zomaar een detail, het bepaalt grotendeels hoe wij de klus indelen en waar we op letten.
Bij een kapschuur zonder isolatie ligt de felsplaat vaak direct op de gording, met eventueel een dampopen folie of een ventilerende onderconstructie ertussen. Zonder isolatielaag koelt de onderkant van de plaat 's nachts snel af, en warme, vochtige lucht uit de schuur condenseert dan tegen dat koude staal. Bij een woonhuis met isolatie speelt dit veel minder, daar zit de isolatie tussen de warme binnenlucht en de koude plaat. Bij een kapschuur die vaak open van onder is, of gebruikt wordt om hooi, hout, machines of dieren te stallen, is er dus geen buffer. Dat betekent dat de keuze voor wel of geen dampremmende folie, en de manier waarop de gordingen geventileerd worden, al vóór de eerste plaat gelegd wordt bepaald op de bouwplaats. Dat is iets wat we bij een dichte, geïsoleerde loods niet op deze manier hoeven af te wegen.
De montage begint niet op het dak maar op de grond. Wij leveren de platen op maat aan, op de millimeter gewalst naar de lengte die bij die specifieke overspanning past. Bij een kapschuur met een groot, open dakvlak proberen we zo veel mogelijk met hele platen te werken, van goot tot nok, zodat er geen dwarsnaad in het vlak komt. Dat is een verschil met een dak dat door een dakkapel of schoorsteen onderbroken wordt: daar moet je vaak wel in stukken werken. Bij een kapschuur ligt de plaat in één keer door, en dat maakt het aantal kliklijnen en bevestigingspunten voorspelbaar.
Op de bouwplaats zelf begint het met de ondersteuning. Bij een kapschuur staan de gordingen vaak relatief ver uit elkaar, omdat de constructie voor opslag of het stallen van machines gebouwd is en niet voor een fijnmazig dakbeschot. Voordat de eerste plaat gelegd wordt, controleren wij daarom de tussenafstand van de gordingen. Ligt die te ruim voor de plaatdikte van 0,55 mm, dan is een extra regel of een aangepast bevestigingspatroon nodig. Dit is een van de eerste dingen die op de bouw worden vastgesteld, vaak al bij de opname, maar de definitieve klemafstand wordt op de dag van montage nog eens bevestigd aan de praktijksituatie.
Daarna volgt de eerste rij klemmen, blind bevestigd onder de fels. Bij hout worden ze vastgeschroefd, bij een stalen gording met zelfborende schroeven. Vanaf hier werkt een monteur baan voor baan naar boven, elke plaat klikt in de fels van de vorige. Bij een kapschuur met een enkel, ongebroken dakvlak gaat dit meestal sneller dan bij een gebouw met veel doorbraken, juist omdat er geen inkortingen of passtukken nodig zijn rond obstakels.
Bij een kapschuur van gemiddelde omvang, zeg een overspanning van acht tot twaalf meter en een nok van twintig tot dertig meter, is één dakvlak in de regel in één werkdag te leggen, mits het weer meewerkt en de ondergrond al gereed is. Het tweede vlak volgt de dag erna. Bij twee monteurs en een goede aanvoer van platen is een kapschuur van gemiddelde grootte dus vaak in twee tot drie dagen wind- en waterdicht, de nokafwerking en de randdetails niet meegerekend. Dat is aanzienlijk sneller dan bij een gebouw met een complexe vorm, waar per dakvlak meer passtukken en inwendige hoeken nodig zijn.
De platen zijn koud vouwbaar tot -15 graden, dus een winterse ochtend is op zich geen probleem voor de plaat zelf. Waar we wel rekening mee houden is wind: een groot, open dakvlak op een kapschuur vangt bij montage veel wind, en een enkele losse plaat is voordat hij geklikt is nog niet stijf. Bij veel wind plannen we daarom liever een lagere, meer beschutte kant eerst, of stellen we een deel van de montage een dag uit. Dat is een praktische afweging die per bouwplaats verschilt en niet in een schema te vangen is.
Bij een woonhuis met dakkapellen bepalen de doorbraken de volgorde: eerst de aansluitingen rond kapel en schoorsteen, dan de vlakke stukken erom heen. Bij een kapschuur is die volgorde precies omgedraaid. Omdat er zelden doorbraken zijn, is de volgorde vooral gestuurd door het grote vlak en de vraag hoe je condens en ventilatie onder de plaat organiseert voordat je begint. Wij bepalen daarom bij de opname al of er een ventilerende folie of een ventilatiekier bij de gording nodig is, en leggen dat vast voordat de eerste rij klemmen de bouwplaats op gaat. Wordt dat overgeslagen, dan loop je het risico dat er na een paar maanden druppels op het gestalde hooi of de landbouwmachines vallen, wat bij een geïsoleerd gebouw met een dampremmende laag niet zo snel gebeurt.
Er zijn ook situaties waarin een kapschuur toch niet zo eenvoudig is als hij oogt. Staat de schuur half open, tegen een muur van een ander gebouw aan, of is er een tussenwand die het dakvlak in twee klimaatzones deelt, dan verandert de aanpak. In dat geval kan het verstandig zijn om de twee helften van het dak apart te beoordelen op ventilatiebehoefte, in plaats van het hele vlak als één geheel te zien. Dat is iets wat wij liever ter plekke bekijken dan op basis van een tekening alleen, want de manier waarop een kapschuur gebruikt wordt, hooi, dieren, droge opslag, machines, bepaalt hoeveel vocht er van binnenuit tegen de plaat komt.
De kleur en afwerking, Nordic Night Black, Slate Grey of Metallic Dark Silver, heeft op de montagevolgorde geen invloed, dat is een keuze die los staat van de bouwlogistiek. Het gewicht van ongeveer 5 kilo per vierkante meter is voor de meeste bestaande kapschuur-constructies geen probleem, maar bij een oudere, lichtere spantconstructie checken we dat samen met de aannemer voordat er platen aangevoerd worden.
Heeft u een kapschuur waarvan u de gordingafstand, de bestaande onderconstructie of het gebruik, opslag, dieren, machines, met ons wilt doorspreken, dan denken wij daar kosteloos over mee, ook op basis van een tekening. Dat geeft vooraf duidelijkheid over de volgorde op de bouw, wat er per dag dicht kan, en welke voorziening tegen condens in uw geval nodig is voordat de eerste plaat gelegd wordt.