Klikzink
Bij een boerenschuur is de montage van felsplaten geen kwestie van beginnen en doorwerken tot het klaar is. De schuur draait door, er staat vee onder of er ligt nog een oogst te wachten, en meestal hangt er ook nog asbest boven het hoofd. Dat bepaalt de volgorde op de bouwplaats meer dan het materiaal zelf. Wij leggen hier uit hoe die volgorde er in de praktijk uitziet, en waarom montage bij een schuur in gebruik anders verloopt dan bij een gebouw dat leeg staat.
Als er asbest in het dak zit, bepaalt de saneerder de datum waarop wij mogen beginnen, niet de aannemer en niet wij. Een saneringsbedrijf werkt met een eigen certificering, eigen afzettingen en een eigen eindcontrole, en die stappen laten zich niet versnellen omdat het vee al twee weken binnen staat. Wat wij in die periode wel kunnen doen, is de plaat al laten walsen op de gemeten maat, zodat die klaar ligt zodra de sanering is afgerond en vrijgegeven. Zo staat de montage niet ook nog te wachten op productietijd, en is de periode dat het dak open ligt zo kort mogelijk. Bij een schuur waar geen asbest in het dak zit, vervalt deze stap en kan de planning direct om de bedrijfsvoering heen gebouwd worden.
Een ligboxenstal of werktuigenberging heeft vaak een lengte van tientallen meters, opgedeeld in vakken door de spanten. Wij verdelen de montage in diezelfde vakken. Terwijl in het ene vak het oude dakbeslag verwijderd wordt, kan in het vak ernaast de eerste baan felsplaat al gelegd worden. Dat betekent dat een deel van de schuur elke avond weer dicht is, ook al is het hele dak nog niet klaar. Voor een boer die 's avonds het vee naar binnen haalt, maakt dat verschil: niet het hele gebouw hoeft onder zeil, alleen het vak waar op dat moment aan gewerkt wordt.
Wat er per dag daadwerkelijk dicht kan, hangt af van de lengte van de banen en van de dakhelling. Op een doorlopend zadeldak zonder onderbrekingen kan een baan van goot tot nok in één beweging gelegd worden, en dat gaat sneller dicht dan een dak met dakkapellen, doorvoeren voor ventilatie of een lichtstraat, zoals vaak in een ligboxenstal het geval is. Bij die laatste moet er om obstakels heen gewerkt worden, en dat kost per vak meer tijd dan de platte lengte van de baan doet vermoeden.
Op de bouwplaats werken wij van de kop van het dak naar de goot, en van de ene kant van het gebouw naar de andere, zodat er nooit een open naad in de wind ligt te wachten op de volgende dag. Zodra een vak van onderrand tot nok dicht is met platen en de felsen zijn gesloten, is dat stuk regendicht, ook als de rest van het dak nog open ligt. Dat is het verschil met bijvoorbeeld bitumen, waar een hele laag vaak in één werkgang aangebracht moet worden om waterdicht te zijn: bij felsplaten is elke afgeronde baan al een afgeronde eenheid.
De bevestiging zelf gaat met klemmen die onder de fels verdwijnen, dus er wordt niet door de plaat heen geschroefd. Op een houten dakconstructie draait dat om schroeven in de gordingen, op een stalen constructie om zelfborende schroeven in de stalen gordingen. Bij een oudere schuur is de eerste stap op de bouwplaats dan ook altijd het beoordelen van die onderconstructie: houten gordingen die door de jaren zijn aangevreten door vocht of ongedierte moeten voor de montage vervangen worden, anders houdt de bevestiging straks niet. Dat controlemoment kost een halve dag extra, maar wordt liever vooraf ingepland dan tijdens de montage ontdekt.
Bij een schuur met dieren speelt geluid en stof een rol die bij een lege loods niet meebeweegt. Het verwijderen van oude dakbedekking, zeker asbest, moet met beheerste middelen gebeuren zodat er geen materiaal naar binnen valt op de dieren of het voer. Daarom wordt er bij voorkeur van boven naar onder gewerkt met afdekking op de vloer, en wordt er niet met zwaar gereedschap boven een bezette stal geklopt als dat te vermijden is. Klikfelsplaten zijn met circa 5 kilo per vierkante meter relatief licht om te verwerken, en het koud vouwen van de felsen op locatie gaat zonder open vuur, wat in een gebouw met hooi of stro op de vloer geen overbodige factor is.
De route van de kraan of steiger over het erf wordt vooraf afgesproken met de eigenaar, juist omdat een erf bij een agrarisch bedrijf ook dagelijks gebruikt wordt door voertuigen, vee en soms bezoekers. Een schuur die aan de rand van een dorp of naast de eigen woning staat, vraagt daarnaast om afspraken over aan- en afvoer buiten de spits van het bedrijf, bijvoorbeeld niet tijdens het melken.
Deze aanpak in vakken werkt goed bij een langgerekte schuur met een herkenbare vakverdeling door de spanten. Bij een kleinere schuur, bijvoorbeeld een enkele werktuigenberging van een paar bij een paar meter, heeft opdelen in vakken weinig zin: dat dak is in één of twee dagen sowieso klaar, en dan is het praktischer om het gebouw voor die korte periode helemaal leeg te zetten of het vee elders te stallen. Ook bij een schuur waar de sanering toch al vraagt om het gebouw een tijd buiten gebruik te stellen, vervalt het voordeel van in vakken werken: als de sanering het gebouw al sluit, kan de montage van de felsplaten net zo goed in één doorgaande beweging, zonder rekening te houden met een deel dat toegankelijk moet blijven.
Als u de asbestsanering al gepland of aangevraagd heeft, kunnen wij de plaat op maat laten walsen zodra de afmetingen bekend zijn, zodat die klaarligt op de dag dat de sanering is afgerond. Heeft u nog geen datum voor de sanering, dan denken wij op basis van een tekening of foto's mee over hoe de montage in vakken ingedeeld kan worden, en wat dat betekent voor de periode dat het vee ergens anders moet staan. Dat meedenken kost niets, en het is de eerste stap om de volgorde op uw erf concreet te maken.