Klikzink
Bij een jachthavengebouw komt geregeld de vraag of de bestaande dakpannen weg moeten, of dat er overheen gewerkt kan worden. Slopen van een pannendak kost tijd, levert afvoer en stof op, en bij een gebouw dat aan het water staat betekent dat vaak weken waarin het dak open ligt terwijl wind en neerslag vrij spel hebben. Overdekken met felsplaten is dan een aantrekkelijk idee. Het kan, maar niet altijd, en de omstandigheden bij een jachthaven maken het verhaal net iets anders dan bij een gewone loods of een woonhuis verderop van het water.
Jachthavengebouwen zijn dikwijls dertig, veertig jaar oud. Een clubgebouw, een botenloods met kantoortje, een havenkantoor met kleedruimtes: het zijn gebouwen die ooit met een pannendak zijn neergezet en die nooit een grote renovatie hebben gehad, alleen af en toe een paar vervangen pannen. Als het dakbeschot en de gordingen nog gezond zijn, is er geen reden om alles eraf te halen. De pannen blijven liggen, er komt een nieuwe onderconstructie op de bestaande panlatten of op een raster van houten regels, en daarop komen de felsplaten. Het gebouw krijgt zo in feite een tweede dakhuid zonder dat de eerste weg moet.
De eerste vraag die wij altijd stellen is niet wat er bovenop komt, maar wat er onder zit. Overdekken werkt alleen als de onderconstructie de extra belasting kan dragen en als het houtwerk droog en stevig is. Bij een havengebouw dat al jaren de volle laag zoute wind krijgt, is het niet ongewoon dat de gordingen aan de windzijde meer aangetast zijn dan aan de luwe kant. Wij hebben dat wel eens gezien bij een clubgebouw waar de kant naar het open water toe duidelijk slechter hout had dan de kant die door de botenloods ernaast beschut lag. Op zo'n moment overdekken zonder eerst dat hout te vervangen, is geld uitgeven aan een dak dat op een zwakke basis rust.
Over de bestaande pannen heen werken betekent dat het dakvlak hoger komt te liggen. Meestal is dat een paar centimeter voor de regels, plus de dikte van de felsplaat zelf, en bij sommige oplossingen nog een isolatielaag daartussen. Bij een woonhuis is dat vaak geen probleem, maar bij een jachthavengebouw ligt dat anders zodra het gaat om de goot en de aansluiting op de gevel.
De goot moet met de nieuwe daklijn meebewegen, en bij een havengebouw ligt de goot vaak dicht bij een looppad, een steiger of een terras waar mensen langslopen. Een paar centimeter hoger dakvlak verschuift ook de rand van de goot, en dat kan gevolgen hebben voor de waterafvoer richting de haven of het parkeerterrein. Bij een gebouw waarvan de gevel al strak op de omgeving is afgestemd, zoals bij een havenkantoor met een terras direct onder de dakrand, is dat iets om vooraf op te meten, niet iets om tijdens de uitvoering te ontdekken. Wij vragen daarom altijd een tekening of een schets van de bestaande situatie op, met de hoogte van de gevel, de positie van de goot en eventuele doorvoeren zoals een schoorsteen of een ventilatiekanaal. Daar rekenen wij de nieuwe hoogte op door, zodat u vooraf weet of de deur onder de overstek nog past en of de goot nog aansluit op de regenpijp.
Bij een gebouw op tien kilometer van de kust is de coating een kwestie van kleurkeuze. Bij een jachthavengebouw, direct aan open water, is dat een andere afweging. Zout in de lucht slaat neer op elk oppervlak dat in de wind staat, en bij een havengebouw staat het dak vaak voller in de wind dan bij een vergelijkbaar gebouw een paar honderd meter landinwaarts, omdat er behalve het water zelf ook geen bebouwing is die de wind breekt. Onze platen zijn Sendzimir verzinkt staal met een organische coating van vijftig micrometer, GreenCoat Pural BT. Die coating is niet uniek voor jachthavens, maar de omgeving is wel de reden waarom wij bij dit gebouwtype nooit voorstellen om de coating als sluitpost te behandelen.
Wat dat concreet betekent voor de keuze: bij een dak dat aan drie zijden open water heeft, adviseren wij vaker de donkere kleuren, Nordic Night Black of Slate Grey, simpelweg omdat op een donkere ondergrond eventuele zoutafzetting minder in het oog springt dan op een lichte plaat die in de zon staat. Dat is geen garantie tegen iets, het is een praktische overweging over hoe het dak er over een paar jaar bij oogt. Bij een botenloods die wij een tijd terug hebben voorzien van nieuwe beplating, koos de eigenaar bewust voor Metallic Dark Silver omdat het gebouw naast een wit clubhuis staat en te veel contrast niet gewenst was; daar hebben wij bij vermeld dat opgehoopt zout op die kleur eerder zichtbaar wordt en dat er dus wat vaker een blik op het dak nodig is dan bij een donkere variant.
Bij overdekken loopt het werk in een vaste volgorde, en die volgorde is bij een jachthavengebouw strakker dan bij een gewoon huis, omdat het weer vanaf het water sneller omslaat dan landinwaarts. Eerst wordt de bestaande onderconstructie geïnspecteerd en waar nodig hersteld: rotte gordingen eruit, nieuwe erin, panlatten die los liggen vastzetten. Daarna komt het regelwerk waarop de felsplaten uiteindelijk rusten, met eventueel een isolatielaag ertussen als het gebouw ook een warmte-eis heeft, zoals bij kantoorruimtes boven de botenstalling. Vervolgens worden de platen aangebracht, blind bevestigd met klemmen onder de fels, zodat er geen schroefkoppen op het dakvlak liggen die bij zilte wind sneller kunnen gaan roesten dan de plaat zelf. Pas als het hele dakvlak dicht is, wordt er gewerkt aan de randen: de goot, de nokafwerking, de aansluiting op eventuele doorvoeren.
Bij een havengebouw plannen wij dat werk het liefst aaneengesloten, in één droge periode, omdat een halfklaar dak boven open water meer risico loopt dan een halfklaar dak in een beschutte straat. Wij hebben wel eens meegemaakt dat een tussentijdse storm bij een havenloods het regelwerk had losgerukt voordat de platen erop konden, simpelweg omdat de klus over twee weekenden was verdeeld. Dat is geen reden om nooit te overdekken, het is een reden om de planning strak te houden en niet halverwege stil te vallen.
Overdekken is geen goede oplossing als de onderconstructie zelf al zwak is, of als de pannen zo oneffen liggen dat een vlak regelwerk er niet overheen past zonder golving in het nieuwe dakvlak. Bij een ouder havengebouw waar de kap in de loop der jaren is doorgezakt, hebben wij wel eens geadviseerd om alles te strippen tot op de gordingen, omdat overdekken op een oneffen ondergrond alleen een nieuwe laag over een oud probleem legt. Ook als het gebouw een hoogtebeperking heeft, bijvoorbeeld omdat het dicht tegen een brug of een havenkraanbaan aan staat, kan de paar centimeter die overdekken toevoegt al te veel zijn.
Het meest praktische advies is om niet vanaf de tekentafel te beslissen, maar het dak eerst te laten bekijken. Neem gerust contact met ons op met een paar foto's van de bestaande kap en de maten van het gebouw, dan denken wij mee over wat hier wel en niet kan, zonder dat daar kosten aan verbonden zijn.