Klikzink
Bij een zwembadoverkapping krijgen wij regelmatig de vraag of de bestaande dakpannen gewoon kunnen blijven liggen en of er felsplaten overheen kunnen. Bij een gewone woning is dat vaak een kwestie van een panlatten- of regelwerk aanbrengen en de constructie beoordelen. Bij een zwembadoverkapping komt daar iets bij dat het hele verhaal bepaalt: de lucht onder dat dak is warm, vochtig en vaak chloorhoudend. Dat verandert de opgave van een verbouwing in een bouwkundig vraagstuk waar de dakbedekking eigenlijk het minst belangrijke onderdeel van is.
Het grote voordeel van over de bestaande pannen heen werken is dat de onderconstructie intact blijft en er geen sloopfase nodig is. Dat scheelt tijd, afvoer en overlast, en bij een zwembad dat in gebruik blijft is dat geen kleinigheid. Er komt een regelwerk op de bestaande pannen, daarop een ondersteuning voor de felsplaten, en het geheel wordt dan met klemmen onder de fels vastgezet. Bevestiging op hout gaat met schroeven, en omdat de fels van 35 mm blind wordt bevestigd, zitten er aan de buitenkant geen doorboringen die een lekpad kunnen worden. Op een dak vanaf zes graden helling is dat technisch mogelijk, en bij de gebogen of licht hellende vormen van een overkapping is dat vaak precies de helling die er al ligt.
Het is een misvatting dat je bij dit soort werk alleen een nieuwe laag ophoogt zonder gevolgen. Elke centimeter die je toevoegt aan de dakopbouw verschuift de gootlijn, de aansluiting op de gevel en de doorsnede bij dakkapellen of lichtstraten, die bij een zwembadoverkapping vaak groter zijn dan bij een woonhuis. Bij een overkapping die wij een paar jaar geleden beoordeelden, bleek de bestaande goot na het optellen van regelwerk en felsplaat net niet meer diep genoeg om de waterafvoer bij te houden. De goot moest daar mee verlegd worden, wat een extra werkgang was die van tevoren niet was meegerekend. Bij een strak vormgegeven overkapping met veel glas is die paar centimeter vaak zichtbaar in de verhouding tussen gevel en dak, en dat is iets wat een architect of eigenaar liever vooraf weet dan achteraf ziet.
Bij een woonhuis is de dampremmer een kwestie van vakwerk volgens de regels. Bij een zwembadoverkapping is het de kern van het probleem. De lucht binnen een zwembadruimte bevat voortdurend waterdamp, en door de verwarming en het chloor is die damp agressiever dan in een gewone woonruimte. Die damp trekt naar buiten, naar de koudere kant van de constructie, en als hij daar condenseert in een dakopbouw die niet goed is afgedicht, ontstaat vochtschade die je vaak pas ziet als het houtwerk al is aangetast. Bij een dak dat over bestaande pannen heen wordt opgebouwd, is de bestaande situatie meestal niet berekend op deze belasting, simpelweg omdat het gebouw ooit niet als zwembadruimte is ontworpen of omdat de overkapping later is toegevoegd.
Dat betekent dat de volgorde van werken hier net anders loopt dan bij een normale renovatie. Eerst wordt gekeken hoe de bestaande dakopbouw eruitziet en of er al een dampremmende laag aanwezig is, en zo ja, of die nog intact is. Vervolgens wordt bepaald of er een nieuwe, doorlopende dampremmende laag aan de binnenzijde nodig is, met aandacht voor elke naad, elke doorvoer en elke aansluiting op wanden en kozijnen. Pas als die laag klopt, heeft het zin om aan de buitenkant met regelwerk en felsplaten verder te gaan. Wij hebben overkappingen gezien waarbij de felsplaten prima werk deden, maar waarbij het vocht via een kier bij een lichtkoepel of ventilatiekanaal alsnog zijn weg naar binnen vond, met roestvorming op stalen liggers als gevolg.
Ventilatie is het tweede punt dat hier niet overgeslagen kan worden. Een zwembadruimte heeft continue afvoer van vochtige lucht nodig, en die ventilatie moet passen bij het volume en het gebruik van het bad. Bij een overkapping over bestaande pannen heen is er vaak weinig ruimte in de dakopbouw voor extra kanalen, omdat het regelwerk al dun gehouden wordt om de gootlijn niet te veel te laten stijgen. Dat vraagt om vooraf goed uitzoeken waar de ventilatievoorzieningen komen, en niet om ze achteraf ergens tussen te proppen. Bij een zwembadoverkapping die wij begeleidden, bleek de mechanische ventilatie ontworpen te zijn voor de oude, open situatie voordat er een overkapping bijkwam, en moest die eerst herzien worden voordat er aan het dak zelf iets veranderde.
Felsplaten wegen ongeveer 5 kg per vierkante meter, wat op zichzelf weinig is vergeleken met bijvoorbeeld dakpannen. Het optellen van een tweede dakopbouw op een bestaande betekent echter wel dat de dragende constructie, de spanten of gordingen van de overkapping, extra belast wordt. Bij een zwembadoverkapping met een lichte stalen of houten spantconstructie is dat vaak geen probleem, maar het is wel iets wat een constructeur moet bevestigen voordat er wordt begonnen. Bij oudere overkappingen die ooit voor een lichtere dakbedekking zijn berekend, kan dit een reden zijn om alsnog te kiezen voor het verwijderen van de oude pannen in plaats van eroverheen te bouwen.
Er zijn situaties waarin over de bestaande pannen heen werken niet verstandig is. Als de bestaande dakconstructie al vochtschade vertoont, of als er geen enkele dampremmende laag aanwezig is en die ook niet goed is aan te brengen zonder de bestaande pannen te verwijderen, is het beter om eerst schoon schip te maken. Ook als de gewenste hoogtewinst voor extra isolatie de goot- en nokhoogte te veel laat stijgen, is het soms verstandiger om de bestaande dakbedekking te verwijderen en met een lagere, geïsoleerde opbouw te beginnen. En als de overkapping constructief niet berekend is op een tweede dakpakket, is over de pannen heen bouwen simpelweg geen optie, hoe aantrekkelijk het financieel ook lijkt.
Als u overweegt om bij een zwembadoverkapping over de bestaande dakpannen heen te werken met felsplaten, is het verstandig om eerst de dampremming, de ventilatie en de constructieve draagkracht in kaart te brengen voordat er over kleur of profiel wordt gesproken. Wij denken graag mee op basis van een tekening of een foto van de bestaande situatie, en dat meedenken kost niets. Zo weet u vooraf waar u aan begint, en niet pas als het al aan de binnenzijde te zien is.