Klikzink
Een woonboerderij in de kuststrook staat bloot aan iets waar een vergelijkbaar gebouw twintig kilometer landinwaarts geen last van heeft: zout in de lucht. Bij aanhoudende westenwind waait dat zout over de dijk, over het land en tegen elk oppervlak dat het tegenkomt, inclusief het dak. Voor stalen felsplaten is dat een reëel aandachtspunt, want de combinatie van zout, vocht en wind is precies het mechanisme waardoor metaal aantast als de beschermlaag niet op orde is.
Dat is meteen de reden waarom deze pagina er is. Bij een woonboerderij verder van de kust gaat de aandacht vooral naar het grote dakvlak, naar de aansluiting met riet of pannen, en naar de dakhelling die vaak lager is dan bij een traditionele boerderij. Die vragen blijven ook aan de kust relevant, maar er komt een laag bovenop: hoe gedraagt het materiaal zich onder aanhoudende zoutbelasting, en verandert dat iets aan hoe de aansluiting met een ander dakmateriaal wordt gemaakt.
Stalen felsplaten zijn sendzimir verzinkt, met een zinklaag van 275 gram per vierkante meter aan beide zijden. Die verzinking is de basisbescherming tegen roest en werkt overal in Nederland goed. Aan de kust komt daar een extra belasting bij: chloride uit zeewater versnelt corrosieprocessen op metaal dat onbeschermd is. Zink alleen is tegen langdurige, geconcentreerde zoutbelasting minder bestand dan zink met een organische coating erover.
Onze felsplaten hebben daarom een coating van 50 micrometer, GreenCoat Pural BT, boven op de verzinking. Die coating is de laag die het zout daadwerkelijk buiten houdt en die bepaalt hoe het dak zich onder kustcondities gedraagt. Bij een woonboerderij op enkele kilometers van de kustlijn is dat niet een detail voor de zekerheid, maar de reden waarom deze platen daar wel kunnen en onbeklede plaatstaal daar niet zou moeten.
Dit betekent niet dat elke woonboerderij aan de kust hetzelfde risico loopt. Een boerderij die door duinen of bebouwing wordt afgeschermd van de directe zeewind, krijgt minder zout binnen dan een boerderij die vrij aan de kustlijn staat met het dak in de hoofdwindrichting. Wij kunnen dat verschil niet van een foto aflezen, en een aannemer ter plekke vaak beter dan wij op afstand. Wat we wel kunnen zeggen: hoe directer de blootstelling, hoe belangrijker het is dat de coating intact blijft en dat beschadigingen tijdens montage en onderhoud serieus worden genomen.
Het tweede punt dat deze woonboerderij eigen maakt, is dat het dakvlak vaak niet uit één materiaal bestaat. Op veel woonboerderijen ligt een deel van het dak in riet, met felsplaten op een aanbouw, dakkapel of stal, of ligt een ouder pannendak deels vervangen door staal terwijl een ander vlak in pannen blijft liggen. Dat is een andere situatie dan een dak dat in zijn geheel wordt beslagen, en het vraagt om een andere manier van kijken naar de overgang.
Bij een aansluiting tussen riet en felsplaten is het aandachtspunt vooral het water dat van het riet afloopt. Riet is een dik, absorberend materiaal, en de druppelrand waar het rietdak overgaat in het stalen vlak moet zo zijn uitgevoerd dat water niet onder de felsplaten door kan lopen of tegen de coating aan blijft staan. Aan de kust telt dat des te meer, omdat het water dat van riet afdruipt vaak zouthoudend is als het net na een stormbui van de zee komt. Een overkraging met voldoende val, en een montage waarbij de felsplaat niet strak tegen het riet aan ligt maar er een luchtspleet overblijft, voorkomt dat vocht blijft hangen op de plek waar twee materialen elkaar raken.
Bij een aansluiting tussen pannen en felsplaten ligt het anders. Daar is het probleem niet het vocht van het dakmateriaal zelf, maar de overgang in profiel: pannen hebben een golvend oppervlak, felsplaten een vlak oppervlak met een fels van 35 millimeter. De aansluiting moet die twee profielen overbruggen zonder dat er een plek ontstaat waar wind zout water kan opstuwen tegen de onderzijde van de felsplaat. Dat is een detail dat per dak verschilt, afhankelijk van de hoek waarin de vlakken elkaar ontmoeten en van de dakhelling aan beide zijden.
In beide gevallen geldt dat wij de platen op maat leveren, tot op de millimeter, en dat we vooraf meedenken op tekening. Bij een gemengd dak is dat meedenken niet alleen prettig maar nodig, want de maatvoering van het felsplaatdeel wordt mede bepaald door waar het aansluit op riet of pannen, en die aansluiting wordt op de bouwplaats gemaakt, niet in de fabriek.
De drie beschikbare kleuren, Nordic Night Black, Slate Grey en Metallic Dark Silver, zijn alle mat met een glansgraad onder de 5. Aan de kust heeft dat een praktisch voordeel dat verder landinwaarts minder opvalt: een matte coating laat zoutafzetting en verwering minder snel zien dan een glanzende. Op een groot, goed zichtbaar dakvlak van een woonboerderij, waar het dak vaak het beeldbepalende element van het hele erf is, is dat prettig. Het zegt niets over de beschermende werking van de coating, dat is een andere eigenschap, maar het is wel een reden waarom mensen aan de kust vaak toch tevreden blijven over hoe het dak er na een aantal jaren uitziet.
Er zijn situaties waarin wij zouden zeggen: kijk eerst verder dan alleen de plaat. Staat de woonboerderij direct aan de waterlijn, zonder enige afscherming, met het dakvlak in de volle westenwind? Dan is de coating op de felsplaat één factor, maar minstens zo belangrijk is hoe de bevestigingsmiddelen, de dakranden en de doorvoeren worden uitgevoerd, en daar is de vakman die het werk uitvoert leidend, niet de leverancier van de plaat. Ook als het riet op het dak in slechte staat is en binnen enkele jaren toch vervangen moet worden, is het te overwegen om die vervanging gelijk te trekken met het aanbrengen van de felsplaten, in plaats van nu een aansluiting te maken op riet dat morgen weer openligt.
En is de zoutbelasting eigenlijk beperkt, omdat de boerderij een paar kilometer landinwaarts staat met bebouwing en beplanting ertussen? Dan is de standaard coating die op elk felsplaat-project wordt toegepast voldoende, en is er geen aanleiding om daar iets speciaals voor te bedenken. Het verschil tussen die twee situaties bepaalt of dit hele verhaal voor uw dak relevant is of niet, en dat is iets wat wij op basis van een adres en een windrichting kunnen inschatten, maar wat uiteindelijk op de plek zelf wordt bevestigd.
Wilt u weten of uw ligging aan de kust reden is voor extra aandacht, of heeft u een dak waar riet of pannen straks naast felsplaten komen te liggen? Stuur ons een tekening of een foto van de situatie. We kijken mee naar de maatvoering en de aansluiting, en dat kost u niets.