Klikzink
Een mantelzorgwoning bij de kust is een ander project dan een mantelzorgwoning in een gewone tuin verderop in het land. Niet omdat de opbouw anders is, maar omdat er twee dingen samenkomen die allebei om een eigen antwoord vragen. Het eerste is de zoutbelasting: lucht met zeezout tast metalen dakbedekking sneller aan dan lucht verder van de kust. Het tweede is de tijdelijkheid: een mantelzorgwoning wordt vaak geplaatst op basis van een tijdelijke vergunning, en de opbouw moet er weer af kunnen zonder dat er een probleem overblijft op het dak. Wij krijgen deze vraag regelmatig van aannemers die voor een familie aan de kust een unit neerzetten en willen weten of felsplaten daar geschikt voor zijn, en wat er dan anders moet dan bij een vergelijkbare woning verder het land in.
Zeezout in de lucht slaat neer op elk buitenoppervlak in de buurt van de kust, en dat geldt voor een dak net zo goed als voor een raamkozijn of een fietsframe. Bij ongecoat of licht gecoat staal versnelt dat de aantasting van het oppervlak, zeker op plekken waar zout blijft liggen en niet snel wordt afgespoeld door regen, zoals onder een overstek of in een hoek waar weinig wind komt. Onze felsplaten hebben een dubbelzijdige verzinklaag van 275 gram per vierkante meter met daarop een organische coating van 50 micrometer, GreenCoat Pural BT. Die coating is de laag die het meeste werk doet tegen zout: hij ligt als een gesloten film over het zink en voorkomt dat vocht en zout rechtstreeks bij het staal komen. Bij een normale woning in een polder is die coating al ruim voldoende. Bij een kavel op honderd meter van de branding is de vraag niet of de coating aanwezig is, maar of de aannemer weet dat hij bij de aansluitingen en de bevestiging net zo secuur moet zijn als bij de plaat zelf, want een goede plaat met een beschadigde rand levert alsnog een zwakke plek op waar het zout wél grip krijgt.
De klemmen onder de fels bevestigen de platen blind, zonder doorboring van het paneeloppervlak, en dat is precies waarom deze bevestiging bij zoutbelasting een voordeel heeft. Een doorboorde schroef door de plaat, zoals bij sommige andere dakbedekkingen wel gebeurt, is een punt waar de coating onderbroken is en waar zout dus eerder aangrijpt. Bij onze platen zit die onderbreking er niet, en de schroeven die er wél zijn, zitten verstopt onder de felsnaad, uit het weer. Wij zien in de praktijk dat dit verschil bij kustprojecten vaker de doorslag geeft dan de kleurkeuze.
Bij een tijdelijke vergunning wil de gemeente vaak dat de opbouw er ook weer snel en netjes af kan, en dat betekent dat de aannemer niet de luxe heeft om het dak in fasen te bouwen met tussentijdse weersafhankelijke onderbrekingen. Wij hebben dit meegemaakt bij een unit die op een woonperceel bij Zeeland werd geplaatst: de fundering en de wanden stonden er al, en de opdracht was dat het dak op één dag waterdicht moest zijn, omdat de volgende dag slecht weer werd voorspeld en de bewoner er al die week in wilde. Felsplaten zijn daarvoor geschikt omdat ze op maat gewalst worden tot op de millimeter, van 450 tot 8000 millimeter lengte, zodat er op de bouwplaats niet meer gepast en gezaagd hoeft te worden. De platen komen aan in de juiste lengte, gaan op de gordels of het dakbeschot, en worden met klemmen vastgezet. Bij een eenvoudig zadeldak van een mantelzorgwoning is dat met een kleine ploeg in één werkdag te doen, mits de ondergrond al gereed is voor die dag begint.
Dat de platen op maat komen is bij een tijdelijke opbouw ook om een andere reden praktisch. Een tijdelijke vergunning loopt af, en dan moet de woning weer weg kunnen, soms om ergens anders opnieuw neergezet te worden. Felsplaten die met klemmen zijn bevestigd, kunnen in principe worden gedemonteerd zonder dat het dakvlak vernield raakt, wat bij een verplaatsbare opbouw een reëel voordeel is boven een dakbedekking die je bij demontage altijd beschadigt of vernietigt, zoals bij bitumen. Wij willen hier wel bij zeggen dat dit geen garantie is dat elke plaat zonder schade te herplaatsen is; dat hangt af van hoe zorgvuldig de eerste montage is uitgevoerd en van de staat van de plaat na de eerste levensfase.
Van de drie kleuren die wij leveren, Nordic Night Black, Slate Grey en Metallic Dark Silver, is er voor zoutbelasting op zichzelf geen verschil in beschermend vermogen: de coating onder de kleurlaag is bij alle drie identiek. Wat wel meespeelt bij een kustlocatie is de zichtbaarheid van zoutafzetting en stof op langere termijn, en donkere kleuren zoals Nordic Night Black laten dat soms iets duidelijker zien dan een middengrijze kleur als Slate Grey. Dat is een kwestie van uiterlijk, niet van bescherming, en voor een tijdelijke mantelzorgwoning die na een aantal jaren weer weggehaald wordt, is dit vaak een kleiner punt dan bij een permanent gebouw.
Er zijn situaties waarin felsplaten bij een kustlocatie niet de eerste keuze zijn. Als de mantelzorgwoning direct aan de branding staat, binnen een paar tientallen meters, met voortdurende zoutnevel en weinig afscherming door duinen of bebouwing, is dat een zwaardere belasting dan de coating voor is ontworpen, en is overleg met ons over de haalbaarheid op die specifieke plek nodig voordat er wordt besteld. Ook als de dakhelling onder de zes graden komt, is felsplaten niet geschikt, ongeacht de zoutbelasting; dat is een kwestie van waterafvoer, niet van coating. En als de opbouw een grotere, complexere kapvorm heeft met veel hoeken en doorvoeren, is één dag dicht een lastigere planning, hoe snel de platen zelf ook te leggen zijn, omdat de aansluitingen dan het meeste tijd kosten, niet de vlakke delen van het dak.
Als u een mantelzorgwoning aan de kust plant en het dak in een beperkt aantal dagen dicht moet zijn, is het nuttig om ons vooraf de kapvorm en de afstand tot de zeelijn door te geven. Wij denken zonder kosten mee op basis van een eenvoudige tekening of schets, en geven aan of de standaard opbouw met felsplaten voor die locatie en die planning haalbaar is, of dat er op specifieke punten, zoals de randafwerking of de plaatsing van de klemmen, iets extra's nodig is.