Klikzink
Een vakantiewoning die tussen de bomen staat, heeft een dak dat andere dingen te verduren krijgt dan een dak in het open veld. Niet meer wind, niet meer regen; eerder het tegenovergestelde. Minder wind, minder directe zon, maar meer blad, meer schaduw en meer tijd dat het oppervlak vochtig blijft. Dat zijn geen grote dramatische verschillen, maar ze werken door in de opbouw, in de vorm van het dak en in het moment waarop u iets aan onderhoud doet. Hieronder staat waar het daadwerkelijk om gaat, en ook waar de boomrand geen enkele invloed heeft op de keuze.
Een dakvlak onder bomen krijgt gedurende het jaar bladafval te verwerken, en dat blad gaat niet liggen waar u het zou willen. Het verzamelt zich in hoeken, tegen opstanden, in de goot en, bij een flauwe dakhelling, op de plek waar het water het laatst wegloopt. Bij felsplaten is dat op zichzelf geen probleem: het gladde, vlakke oppervlak houdt niets vast, en een fels van 35 mm biedt geen richel waar blad blijft hangen zoals bij een pan met overlappende randen. Het knelpunt zit bijna altijd bij de goot en bij inwendige hoeken, niet op het vlakke deel van het dak. Een goot die verstopt raakt door blad, houdt water vast tegen de onderste rand van de plaat, en dat is precies de plek waar u liever geen langdurig stilstaand water heeft. Bij een vakantiewoning die niet dagelijks bewoond is, wordt die verstopping niet dezelfde dag opgemerkt als bij een huis waar iemand elke ochtend naar buiten kijkt. Dat pleit niet voor een ander materiaal, maar voor een detail dat vaak wordt onderschat: de aansluiting van het dakvlak op de goot, en de mogelijkheid om die goot te bereiken zonder dat er een dakdekker voor nodig is. Dat is een uitvoeringskeuze, niet een materiaalkeuze; felsplaten veranderen daar niets aan, maar ze maken het probleem ook niet groter.
Op een noordelijk gericht dakvlak onder een boomkroon blijft het oppervlak langer vochtig dan op een vlak dat de hele dag zon krijgt. Dat is de voorwaarde waaronder mos en algen zich vestigen: niet de aanwezigheid van vocht op zich, maar de duur ervan. Op een pannendak, met zijn poreuze oppervlak en overlappende voegen, is dat een bekend verschijnsel. Op een stalen felsplaat met een gesloten coating is er geen poreus oppervlak waar een sporenkorrel zich in kan nestelen, en zonder voeding heeft mos daar weinig houvast. Dat betekent niet dat er nooit een groene waas op zal ontstaan; op een schaduwrijk, vochtig vlak kan zich over jaren een dun laagje organisch materiaal vormen, vooral in een hoek waar ook wat blad en vuil is blijven liggen. Het is dan geen aanslag die het materiaal aantast, maar een oppervlakkige vervuiling die met water en een borstel weer weggaat. Bij een woning die alleen in het seizoen wordt bekeken, is dat verschil niet triviaal: een gladde plaat waar vervuiling los op ligt, is makkelijker in één beurt schoon te maken dan een dak waar de vervuiling zich in het materiaal zelf heeft vastgezet.
Staal onder bomen krijgt minder temperatuurschommeling te verduren dan staal in de volle zon, simpelweg omdat de zon er minder op staat. Dat is voor felsplaten geen nadeel: de platen zetten sowieso beperkt uit, ongeveer half zoveel als zink, en zijn koud vouwbaar tot -15 graden, dus een schaduwrijke, koelere plek stelt geen extra eisen aan de plaatlengte of de bevestiging. Waar schaduw wél iets doet, is met de kleurbeleving. Een matte donkere kleur zoals Nordic Night Black valt onder een boomkroon minder op dan in open veld, waar zonlicht op een glanzend oppervlak weerkaatst. Bij klikfels is de glansgraad sowieso laag, onder de 5, dus dat verschil is klein, maar het is wel een reden waarom een donkere kleur onder bomen vaak goed samengaat met de omgeving: er is simpelweg minder licht dat op het dak reflecteert en het zichtbaar maakt.
Een vraag die vaker voorkomt bij een bouwperceel met veel opgaande begroeiing is of de dakhelling omlaag kan om het gebouw lager en minder opvallend tussen de bomen te laten staan. Felsplaten zijn toepasbaar vanaf zes graden, dus dat is op zichzelf geen belemmering. Bij een zeer flauw vlak onder bomen is het wel verstandiger om iets extra aandacht te geven aan de afvoer, juist omdat blad en vuil zich bij weinig verval sneller verzamelen dan bij een steil vlak waar alles vanzelf naar de goot glijdt. Dat is een reden om bij een flauw dak de goot ruim te dimensioneren en goed bereikbaar te maken, niet een reden om van materiaal te veranderen.
Het is de moeite waard om ook te noemen wat de boomrand niet verandert. De bevestiging van felsplaten, blind onder de fels geklemd zonder zichtbare schroeven, functioneert onder bomen precies zoals in open veld; vocht of schaduw heeft geen invloed op de klemverbinding. De coating van 50 micrometer, GreenCoat Pural BT, is bestand tegen normale weersinvloeden, en een schaduwrijke plek stelt daar geen extra eisen aan. Ook het gewicht van het dak, ongeveer 5 kg per m2, verandert niet door de locatie; als de bestaande constructie een lichte bedekking kan dragen in open veld, kan hij dat ook onder bomen. Met andere woorden: de bomen veranderen niets aan de constructieve of technische geschiktheid van het materiaal. Ze veranderen vooral hoe snel vervuiling zich opbouwt, en hoe laat u dat opmerkt.
Bij een vakantiewoning die het grootste deel van het jaar leeg staat en pas in het seizoen weer bekeken wordt, is de kans reëel dat een verstopte goot of een ophoping van blad tegen een dakrand een paar maanden onopgemerkt blijft. Dat is geen reden om van felsplaten af te zien; het is een reden om het onderhoud te plannen op een moment dat u er toch al bent, bijvoorbeeld bij het openen van het seizoen, in plaats van te wachten tot er iets misgaat. Een controle van de goot en de laagste hoeken van het dakvlak, eventueel gecombineerd met een keer doorspoelen, voorkomt dat opgehoopt blad na een winter met veel regen alsnog voor water tegen de plaat zorgt. Dat is geen zwaar onderhoud en het staat los van de vraag welk dakmateriaal er ligt, maar het is bij dit gebouw wel iets waar u zelf verantwoordelijk voor bent, omdat er niemand anders is die het tussentijds signaleert.
Wilt u weten hoe de plaatindeling en de aansluitingen bij uw dakvorm eruit zien, of hoeveel platen u nodig heeft gezien de maten van uw dakvlakken? Stuur ons de tekening; meedenken over de indeling en het maatwerk kost niets, en wij rekenen het voor u door.