Klikzink
Een dakkapel die vrij op het dakvlak staat, droogt na regen gewoon op. Een dakkapel die onder of tussen bomen staat, doet dat niet, of veel langzamer. Dat verandert een paar dingen aan de keuze voor het dakvlak, maar niet alles wat mensen denken.
Het meest concrete probleem is blad in de goot. Bij een dakkapel is de goot vaak klein, soms niet meer dan een randje langs de kilgoot of de aansluiting op het hoofddak. Een paar bladeren zijn genoeg om die dicht te laten slibben. Als dat gebeurt, blijft water op het dakvlak staan in plaats van weg te lopen, en dat staat precies waar de fels van de plaat het meest kwetsbaar is voor vervuiling: in de opstaande naad zelf. Felsplaten liggen op een oplopende plooi van 35 millimeter; die naad is de plek waar bladresten en mos zich verzamelen als de rest van het vlak al lang droog is. Dat is geen probleem van het materiaal, het is een probleem van de detaillering rondom. Wij adviseren in dat geval niet een ander plaatmateriaal, maar een ruimere en beter bereikbare goot, en een aansluiting waarbij de kilgoot niet dood loopt in een hoek waar je met een emmertje water niet meer bijkomt.
Mos op het noorden is het tweede punt, en dat ligt anders dan bij een vrijstaand dak. Een dakvlak op het noorden dat vrij ligt, krijgt sowieso minder zon en droogt trager op, maar bomen erboven versterken dat: ze houden niet alleen zonlicht tegen, ze laten ook constant vocht en organisch materiaal vallen. Op felsplaten hecht mos zich niet aan het staal zelf, de coating is daar te glad en te gesloten voor, maar het hecht zich wel aan vuil dat op het vlak is blijven liggen. Met andere woorden: het is niet de plaat die mos aantrekt, het is de opgehoopte laag van stof, pollen en bladresten waarin mos vervolgens wortelt. Op een schoon gehouden vlak, ook op het noorden en ook onder bomen, blijft dat grotendeels uit. Dat betekent dat een dakkapel op deze plek iets vaker een veeg- of spoelbeurt nodig heeft dan een dakkapel op het zuiden zonder overhangend groen. Hoe vaak dat precies moet, verschilt per situatie en per boomsoort; een berk laat iets anders vallen dan een eik, en dat merkt u na een paar jaar zelf wel aan hoe snel het vlak weer vervuild raakt.
Schaduw die het vlak langer nat houdt is een derde factor, en die raakt wel aan het materiaal, al is het effect beperkter dan vaak wordt gedacht. Sendzimir verzinkt staal met een organische coating is niet gevoelig voor vocht op de manier waarop bijvoorbeeld onbehandeld hout dat is; de coating van 50 micrometer beschermt het staal tegen langdurig contact met water. Het punt waar het wél om gaat is de klemmen en de bevestiging onder de fels. Die zijn blind gemonteerd, dus er zitten geen zichtbare schroefgaten waar water kan intrekken, en dat is precies waarom felsplaten hier minder kwetsbaar zijn dan een dakbedekking met doorlopende bevestigingspunten. Waar we wel op letten is de onderconstructie: als die van hout is en voortdurend vochtig blijft doordat de zon er nooit bijkomt, is het hout de zwakke schakel, niet de plaat. Bij een dakkapel die structureel in de schaduw ligt, is voldoende ventilatie onder de plaat daarom belangrijker dan bij een dakkapel die regelmatig droogt in de zon.
Dan het punt dat bij dit gebouw net iets anders speelt dan bij een dakkapel op een gewoon zadeldak: de baanindeling op een klein vlak. Een dakkapel beslaat meestal niet meer dan een paar vierkante meter, en bij een schuine kapstoel of een frontje tussen twee dakschilden valt elke baan meteen op. Als er dan ook nog bomen boven staan die schaduwpatronen op het vlak leggen, springt een scheve of ongelijke baanindeling nog sterker in het oog dan op een vlak dak in de volle zon. Felsplaten zijn leverbaar van 450 tot 8000 millimeter op de millimeter nauwkeurig, en juist bij zo'n klein vlak lonen precieze maten. Wij rekenen de baanbreedte uit op de symmetrieas van de kapel, zodat de linker- en rechterbaan gelijk uitkomen in plaats van dat er aan één kant een smal reststrookje overblijft. Dat is een kwestie van tekenwerk voordat er iets gewalst wordt, niet van de bomen zelf, maar de bomen maken de fout wel zichtbaarder: een asymmetrisch vlak in de schaduw, met wisselende lichtinval door bewegende takken, valt sneller op dan een asymmetrisch vlak in vlak zonlicht.
Er is ook een situatie waarin de boom geen enkel verschil maakt voor de keuze van het materiaal. Als de dakkapel ruim vrij ligt van de kruinen, zodat er geen bladval direct op het vlak terechtkomt en er voldoende lichtinval overblijft om het oppervlak periodiek te laten opdrogen, gedraagt de plaat zich niet anders dan op een dakkapel zonder bomen in de buurt. Mensen vragen soms naar een donkerdere of juist lichtere kleur omdat ze denken dat dat helpt tegen mosgroei of vervuiling; dat is niet het geval. Nordic Night Black, Slate Grey en Metallic Dark Silver hebben allemaal een glansgraad onder de 5, en het verschil in vervuilingsgevoeligheid tussen die kleuren is te verwaarlozen. De keuze voor een kleur mag dus gewoon gaan over hoe het bij de gevel en de rest van het dak past, niet over de bomen erboven.
Waar het voor de opbouw wél toe doet, is de aansluiting bij de dakvoet en de plek waar het meeste blad blijft liggen: vaak de binnenhoek tussen de kapel en het hoofddak. Daar loont het om de overgang iets ruimer te detailleren dan strikt noodzakelijk, zodat een bezem of een blazer er makkelijk bij kan zonder de fels te beschadigen. Bij een dakkapel die u zelf onderhoudt is dat praktischer dan een detail dat mooi oogt op tekening maar in de praktijk niet bereikbaar is zonder een ladder tegen de fels te zetten.
Wilt u een dakkapel onder bomen laten dekken of laten meetekenen, dan denken wij mee over de baanindeling en de aansluiting op de goot zonder dat daar kosten aan verbonden zijn. Stuur de tekening of een foto van de situatie, dan geven wij aan waar de plaat op maat gewalst kan worden en waar de detaillering rond de goot en de kilgoot aandacht verdient.